नेपाली हालखबर www.nepalihalkhabar.blogspot.com

बुद्ध एयरको विमान दुर्घट्ना, चालक दल सहित सबै यात्रुको मृत्यु

2011-09-25T00:47:00.000-07:00

बुद्ध एयरको विमान दुर्घटनामा परेको

काठमाडौ, आश्विन ८ - माउण्टेन फ्लाइटका लागि उडेको बुद्ध एयरको एउटा विमान आइतवार बिहान ललितपुरको पहाडी क्षेत्रमा दुर्घटनामा परेको छ । उक्त १९०० डी बीचक्राफ्ट विमानमा सवार चालक दलका तीन सहित १९ जनाको मृत्यु भएको छ ।
१८ जनाको शव घट्नास्थलमा भेटिएको उद्दारमा खटिएकाले जनाकएको छ भने घाइते अवस्थामा उद्दार गरी उपचारको लागि पठाएका एक जनाको समेत बाटोमै मृत्यु भएपछि विमानमा रहेका सबैको मृत्यु भएको हो । घाइते अवस्थामा भेटिएका निराजन कर्मचार्यलई जीवितै उद्दार गरी अस्पताल पठाएक थियो ।
बिहान बाक्लो हुस्सु लागेको बेला उक्त विमान ललितपुरको बिशंखुनारायण र लामाटार गाविसको सीमानामा पर्ने कोटडाँडा भन्ने स्थानमा दुर्घटनामा परेको हो ।
'बिहान बाक्लो हुस्सु परेको थियो, सुरुमा जहाजको आवाज सुन्यौं, त्यसपछि ठूलो आवाज आयो' उद्दारमा खटिएका स्थानीय केशव थापाले ईकान्तिपुरसंग भने, 'गनाउन थालेपछि जहाज दुर्घट्ना भएको अनुमान लगाएर हामीले खोजविन गर्ने र प्रहरीलाई खवर गर्ने काम गरेका हौं ।' थापाले विहान सवा सात बजेतिर उक्त आवाज सुनिएको पनि उल्लेख गरे ।
घट्नास्थल कोटगाउँमा रहेका हाम्रा संवाददाता कृष्ण ज्ञवाली
का अनुसनर बिहान बाक्लो हुस्सु लागेको बेला कम उचाई उडेका कारण दुर्घट्ना भएको हुन सक्ने स्थानीयले अनुमान गरेपछि दुर्घट्नाको प्राविधिक जानकारी प्राप्त भएको छैन । कोटडाँडास्थित स्थानीय हरि थापाका अनुसार सुरुमा विमानको पखेटाले उनको घरको भित्तामा छोयो, अनि बिमानको अगाडीको भाग घर पछाडीको भीत्तामा जोतिएको देखिन्छ ।
विमानले लागेर एउटा लप्सीको रुख पनि ढलेको छ । कम उचाइबाट खसेकाले मारिएकाहरुको शव सग्लै रहेको छ । विमान भने टुक्राटुक्रा भएको छ । उद्दारको लागि नेपाली सेनाको हेलिकप्टर आएपनि अवतरण हुन नसकेपछि फर्केको छ । स्थानीयबासी र प्रहरी उद्दारमा खटिएका छन् ।
विमानमा चालकदलका सदस्यहरुमा क्याप्टेन जीवी तम्राकार, सहचालक पद्मा अधिकारी र विमान परिचारिका अस्मिता श्रेष्ठ थिए । विमानका यात्रु मध्ये १० जना भारतीय नागरिक, दुईजना अमेरिकन, एकजना जापनीज ३ जना तेस्रो मुलुको र ३ जना नेपाली रहेका छन् ।
मृत्युहुनेहरुको नामावली:
चालक दलका सदस्यहरु:
जीवी तम्राकार– क्याप्टेन
पी अधिकारी– सहचालक
अस्मिता श्रेष्ठ– बिमान परिचारिका
यात्रुहरु:
निरन्जन कर्मचार्य– नेपाल (उपचारका लागि ल्याउँदै गर्दा मृत्यु)
शारदा कर्मचार्य– नेपाल
जगजन कर्माचार्य– नेपाल
पंकज मेहता– भारत
छाया मेहता– भारत
एच डी नागराज– भारत
एल नागराज– भारत
आई नागराज– भारत
एस नागराज– भारत
डी. तालोसुब्रियम– भारत
डीपी तालोसुब्रियम– भारत
नागराजा तालोसुब्रियम– भारत
पी तालो सुब्रियम– भारत
तेस्रो मुलुकका नागरिकहरु: (राष्ट्रियता नखुलेको)
एन्ड्रे वेइड
मिस नाताली नेइलन
तोशिनोरी क्वेज्म

साभार : कान्तिपुर

बुद्ध एयरको विमान ललितपुरको विशंखुनारायण दुर्घटनाग्रस्त भएको छ

2011-09-24T21:37:00.000-07:00

८ असोज, ललितपुर , माउन्टेन फ्लाइटबाट र्फकदै गरेको बुद्ध एयरको बीच एयरक्राफ्ट विमान ललितपुरको विशंखुनारायण गाविसस्थित लामाटार कोटडाँडामा आज बिहान सवा ७ .३० बजे दुर्घटनाग्रस्त भएको छ । विमानमा १४ जना भारतीय, २ नेपाली र तीनजना चालक दलका सदस्य सहित १९ जना सवार रहेको बताइएपनि यात्रुको विस्तृत विवरण आउन सकेको छैन । चालक दलका सदस्यमा क्याप्टेन केवी ताम्राकारसहित को-पाइलट प्रभा अधिकारी र एयर होस्टेस अस्मिता श्रेष्ठ रहेको बताइएको छ ।
ठूलो आवाजका साथ विमान जमिनमा झरेको स्थानीय प्रत्यक्षदर्शीहरुले बताएका छन् । स्थानीय कुमार श्रेष्ठले विमान खस्नुअघि आकाशमै आगालागी भएको बताए । दुर्घटनामा परेर गम्भीर घाइते भएका एक नेपालीलाई जिवीतै उद्धार गरी उपचारमा पठाइएको छ । घाइतेको परिचय खुल्न सकेको छैन । बाँकी सवै १८ जनाको मृत्यु भएको प्रत्यक्षदर्शीले बताएका छन् । स्थानीयवासी भिमसेन पोखरेलका अनुसार विमान टुक्राटुक्रा भएको छ भने मृतकको शव क्षतविक्षत अवस्थामा भेटिएको छ । स्थानीयबासी र प्रहरीको टोलीले अहिले घटनास्थल पुगेर मृतकको शव संकलन गरिरहेको छ । उद्धारका लागि सैनिक हेलिकोप्टर गएर पनि खराब मौसमका कारण अवतरण गर्न नसकेपछि फर्किएको छ ।

स्थानीय वासीले हुस्सुका कारण मौसम खराव हुँदा विमान दुर्घटनाग्रस्त भएको बताएका छन् । सुरक्षित विमान सेवाका रुपमा परिचित बुद्ध एयरको विमान दुर्घटना भएको यो पहिलोपटक हो ।

सौन्दर्य प्रतियोगिताभित्र चलेको कालो व्यापार :

2011-09-21T02:16:00.000-07:00

नेपालमा यति बेला कि गुँदपाक चम्केको छ कि सौन्दर्य। गुँदपाकको व्यापार छानविनको दायरामा परे पनि सौन्दर्यका व्यापारीहरू इज्जतका साथ घुमिरहेका छन्। विभिन्न प्रतियोगिताको माला लगाएर। सौन्दर्य प्रतियोगिताभित्र चलेको कालो व्यापार :

मिस नेपाल २०११ का विजेता मलिना जोशी (बीच) फस्ट रनरअप र सेकेन्ड रनरअपका साथ।
राजन नेपाल स्वरुप आचार्य,
काठमाडौं- नेपालमा आयोजना भइरहेका सुन्दरी प्रतियोगिताहरूको बाहिरी रूप सुन्दर देखिए पनि भित्री पाटो भने निकै कुरूप छ। सुन्दरीका नाममा व्यापार व्यवसाय चम्काउनेहरूको ताँती नै लागेको छ यति बेला। सुन्दरी प्रतियोगिताका नाममा कलिला बालबालिकादेखि आमाहरूसम्मलाई र्‍याम्पमा उतारेर आफ्नो व्यवसाय चम्काउनेहरू मोटो आम्दानी गर्न सफल भएका छन्। माओवादी सशस्त्र विद्रोह चम्किएको बेला सुन्दरी प्रतियोगितालाई लिएर सार्वजनिक रूपमा टिकाटिप्पणी र विरोध सुरु भए पनि अहिले कसैले यसको विरोध गरेका छैनन्। माओकै देश चीनमा भव्य तामझामका साथ विश्व सुन्दरी प्रतियोगिता आयोजना हुन थालिसकेको अवस्थामा नेपालमा सुन्दरी प्रतियोगिताको विरोध गर्नुको कुनै तुक नदेखेर होला, एकीकृत नेकपा माओवादी पनि चुपचाप देखिन्छ। कसैको पनि विरोध र अवरोध नहुने भएपछि अहिले यस्ता प्रतियोगिता आयोजकहरूको मनलाग्दी गर्ने थलो र मागी खाने भाँडो बनेको छ। यस्ता प्रतियोगिताहरूमा प्रतिभावान् सुन्दरीको खोजीभन्दा आयोजकको इन्ट्रेस्ट सर्भ गर्ने भिड जम्मा हुन थालेको छ। सुन्दरीका नाममा प्रायोजकहरूसँग रकम उठाउनु नै आयोजकहरूको एकमात्र उद्देश्य बन्ने गरेको छ।

नेपालमा सुन्दरी प्रतियोगिता आयोजना हुन थालेको १७ वर्ष भयो। यस बीचमा १६ जना मिस नेपाल घोषित भइसकेका छन्। सुन्दरी प्रतियोगिताको सुरुआत मिस नेपालबाट भए पनि यो अहिले समुदाय स्तरमा पुगेको छ। मिस मंगोल, मिस आर्यन, मिस नेवा, मिस बलामी, मिस तमु, मिस तामाङलगायत थुप्रै समुदायमा अहिले सुन्दरी छान्ने होडबाजी चलेको छ। आफ्ना छोरी चेलीको शिरमा क्राउन पहिरिएको हेर्ने रहर मेटाउन जातीय आधारमा सुन्दरी प्रतियोगिता हुन थालेका छन्। सुन्दरी प्रतियोगिता केन्द्र, क्षेत्र हुँदै जिल्ला तहमा पुगेको छ। सुन्दरी छान्ने यो होडबाजीको वास्तविक रहस्य खोज्ने जाँगर भने कसैले देखाएका छैनन्।

मिस ग्लोबल इन्टरनेश्‍नल २०११ का विजेता दीक्षा थिङ (बीच)। साथमा फस्ट रनरअप अपेक्षा प्रधान (दाँया) र सेकेन्ड रनरअप तृप्‍ती शाह। फाइल तस्बिर : दिपेश श्रेष्ठ

हिडन ट्रेजरको आम्दानीको माध्यम मिस नेपाल
सन् १९९४ मा पहिलोपटक काठमाडौँ जेसिसले मिस नेपाल प्रतियोगिता आयोजना गरेको थियो। तर हिडेन ट्रेजर नामक संस्थाले प्रायोजकको सहयोगमा यो प्रतियोगिता आयोजना गर्न थालेपछि अहिलेसम्म उसैले यसलाई निरन्तरता दिँदै आइरहेको छ। रुबी राणाको शिरमा पहिलोपटक चम्केको मिस नेपालको ताज मलिना जोशीको शिरसम्म आइपुग्दा यसको चमक फुंग उडिसकेको छ। सुरुका वर्षमा मिस नेपाल भनेपछि जुन चार्म हुन्थ्यो, त्यो अहिले लगभग मरिसकेको छ।
यसो हुनुमा यो प्रतियोगिताप्रतिको विश्वसनीयतामा कमी आउनु हो। वरिष्ठ फेसन डिजाइनर उत्तम बनेपाली भन्छन्, 'सुन्दरीका नाममा टोल टोलमा प्रतियोगिता हुने अवस्था आएपछि मिस नेपालको चार्म पनि एकाएक घट्दै गएको हो।' हिडेन ट्रेजरले टाइटल विजेतालाई एक वर्षसम्म दासीजस्तै गरेर आफ्नो स्वार्थ पूरा गराउनमात्र काममा जोताउने गरेको छ। मिस नेपाल भइसकेपछि एक वर्ष विजेताले हिडेन ट्रेजरको अनुमतिबिना केही पनि गर्न पाउँदिनन्। मिस नेपालको कमाइको ४० प्रतिशत हिस्सा ट्रेजरले नै कुम्ल्याउने गरेको छ। सम्झौता अनुरूपमा आम्दानीको ६० प्रतिशत मिस नेपाललाई र ४० प्रतिशत ट्रेजरलाई बुझाउनुपर्छ। मिस नेपाल सदीक्षा श्रेष्ठले यसमा सहमति जनाइन्। उनले भनिन्, 'यो पूर्ववत सम्झौताअनुरूप नै हो। त्यसैले यसमा म केही कमेन्ट गर्दिनँ।'

ई-कलेज २०११ का विजेता दीक्षा श्रेष्ठ। फाइल तस्बिर : दिपेश श्रेष्ठ

आफैँले खोजेको काममा पनि हिडेनले आफ्नो हिस्सा दाबी गर्छ। 'उसले डिल गरेको प्रोजेक्टमा बेनिफिट सेयर गर्नु केही हदसम्म ठिक भए पनि मिस नेपालले खोजेको काममा पनि कुत उठाएको शैलीमा पैसा असुल्नु नराम्रो पक्ष हो,' एक पूर्व मिस नेपालले भनिन्। मिस नेपालले वर्षदिनसम्म हिडेन ट्रेजरको अनुमतिबिना काठमाडौँ समेत छोड्न पाउँदैनन्। 'दसैँमा टिका थाप्दा पाउने दक्षिणामा पनि हिडेनले भाग खोज्ला भन्ने डर भइसक्यो,' अर्की पूर्व मिस नेपालले भनिन्। टाइटल जितेपछि व्यक्तित्व विकासका लागि पाउनुपर्ने सामन्य स्वतन्त्रता मिस नेपालले पाउँदैनन्। पाएको अवसर हिडेन टे्रजरले अनुमति दिएन भने गुम्छ।
आयोजक संस्थाको इशारामा मुस्कुराउनुपर्छ, उसको च्वाइसको पहिरन लगाउनुपर्छ, बोलाएको ठाउँमा जसरी भएपनि पुग्नैपर्छ, प्रायोजकले आयोजना गर्ने भोज भत्तेरमा सो पीस बनेर ठिंग उभिनुपर्छ। यस्तै दर्जनौँ बाध्यतामा मिस नेपाल बाँधिएका हुन्छन्। आम्दानीमा चाहीँ आँखा गाड्ने तर स्ट्याटस मेन्टेनका लागि भने हिडेन ट्रेजरको तर्फबाट खासै केही सहयोग हुँदैन। कार्यक्रममा ट्याक्सी चढेर हतारिँदै पुगे पनि उनीहरूले ट्याक्सी खर्च समेत पाउँदैनन्।
मिस नेपाल २०११ को मिस ट्यालेन्ट विजेता विष्णु चेम्जोङ गायिका हुन्। उनी मिस नेपालमा भागलिनुभन्दा धेरै अघिदेखि गीत गाउँथिन्। अब उनलाई पनि समस्या पर्लाजस्तो छ। टाइटल विजेता पनि हिडेनको सम्झौतामा बाँधिनुपर्ने भएकाले एल्बम निकाल्न पनि उसकै अनुमति लिनुपर्ने अवस्था छ। 'मलाई त्यति टाइट त गरेका छैनन् तर सम्झौताअनुसार कुनै पनि काम गर्नुभन्दा पहिले हिडेनको स्वीकृति लिनुपर्ने सर्त छ,' उनी भन्छिन्, 'म मिस ट्यालेन्ट हुनुभन्दा पहिलेदेखि नै गायिका हुँ। त्यसैले मैले सम्झौतामा बाँधिनु पर्दैन भन्ने लाग्छ।' उनी अहिले आफ्नो सोलो एल्बमको अन्तिम तयारीमा जुटिरहेकी छिन्।
पहिलो मिस नेपाल रुबी राणा सुन्दरी प्रतियोगिताको नाममा अहिले आयोजकहरूले कमाउने धन्दामात्र गरिरहेको बताउँछिन्। 'मिस नेपालको स्ट्यान्डर्ड पनि पहिलेको तुलनामा खस्केको छ,' उनी भन्छिन्, 'आयोजक संस्थाले यसको गरिमा जोगाउन बेलैमा पहल नगर्ने हो भने मिस नेपालप्रतिको आकर्षण अहिलेको भन्दा पनि निकै घट्ने निश्चित छ। अब क्राउन लगाउन मिस नेपालमा भाग लिनुपर्छ भन्ने केही छैन। महिनैपिच्छे हुन थालेका विभिन्न सुन्दरी प्रतियोगितामा भाग लिएर क्राउनको रहर पूरा गर्न सकिने अवस्था छ।'

मिस कलेज २०१० का विजेता श्रीया श्रेष्ठ। साथमा फस्ट रनरअप तथा सेकेन्ड रनरअप। फाइल तस्बिर : विजय गजमेर

प्रत्येक जाति र टोलमा सुन्दरी प्रतियोगिता हुन थालेपछि अब मिस नेपाल भनेर रहर गरिरहनु पर्दैन। 'मेरो पालामा पनि पुरस्कारको राशि ५० हजार रुपैयाँ थियो,' रुबी भन्छिन्, 'अहिले पनि त्यति नै छ।' आयोजक मोटाउने यस्ता सुन्दरी प्रतियोगिताहरूको मापदण्ड बनाउनुपर्ने सुझाव छ उनको।
यो वर्ष बाला मइजु, नेपाली लिटिल स्टार, लिटिल लेडी क्यापिटल, लिटिल आइकन, युथ आइकन, बिग आइकन, मिस तीज, मिसेस तीज, मिस्टर एन्ड मिस तेस्रो लिंगी, तीज क्वीन, किड क्वीन, मिस टुरिजम, मिस ग्लोबल लगायत ३५ भन्दा बढी प्रतियोगिता भइसकेका छन्। स्कुल, कलेज, ट्युसन सेन्टरसम्मले सुन्दरी प्रतियोगिता आयोजना गरिरहेका छन्।

'आयोजकको इन्ट्रेस्ट सर्भ गर्न नसक्ने आउट हुन्छन्'

नन्दिता थापा (मिस टिनको सहभागी)

अहिले भइरहेका सुन्दरी प्रतियोगितामा के हुँदो रहेछ भन्ने कुरा मैले मिस टिनमा भाग लिएपछि मात्रै थाहा पाएँ। यस्ता प्रतियोगिता निष्पक्ष हुँदैनन् भन्ने सुनेको थिएँ। तर, आरोप मात्रै होला भन्ने ठानेकी थिएँ। वास्तवमा सुन्दरी प्रतियोगितामा निकै पक्षपात हुँदोरहेछ। मलाई पनि मिस फ्रेन्डसिप दिइएको छ। म ढुक्कसँग भन्न सक्छु, मिस टिन फेयर भएन। ट्यालेन्टहरूलाई पन्छाउने काम गरियो। मिस टिन भएपछि त्यो उपाधिको लायक त हुनुपर्‍यो नि। वास्तवमा त्यो भएन। जातीय आधारमा पनि हामीलाई पन्छाउने काम गरियो।
आफ्ना मन्छेलाई स्पेस दिन विभिन्न टाइटल राखिने गरिँदोरहेछ। जसले आयोजकलाई बढी आम्दानी गराउन सक्यो, उसैलाई टाइटल अवार्ड दिइँदोरहेछ। आयोजकको इन्ट्रेस्ट सर्भ गर्न नसक्नेहरू आउट हुने रहेछन्। ब्युटी पेजेन्टहरूमा भाग लिने अधिकांशको पीडा यस्तै हुन्छ। धेरैले आफ्नो पीडा लुकाउने गरेका छन्। यसमा धेरैभन्दा धेरै सोर्स फोर्स चल्छ। अन्त्यमा जसको मान्छे छ, त्यसैले क्राउन लगाउने सौभाग्य प्राप्त गर्छ। मेरो भोगाइ त यही हो।

कसरी कमाउँछन् आयोजकले?
आयोजकहरूको कमाउने बाटा विभिन्न छन्। हामी यस्तो इभेन्ट गर्दैछौँ भनेर उनीहरूले मुख्य प्रायोजकमार्फत मोटो रकम असुल्ने गर्छन्। आफ्नो प्रडक्टको विज्ञापन हुने आशमा विभिन्न कम्पनी यस्ता कार्यक्रम प्रायोजन गरिरहेका छन्। यसै गरी आयोजकको भनसुनको आधारमा कार्यक्रम प्रायोजन गर्नेहरू पनि छन्। प्रायोजनबाहेक प्रतियोगितामा सहभागीहरूबाट विभिन्न शीर्षकमा रकम असुल्छन्। बच्चाहरूको प्रतियोगिता हो भने न्यूनतम ७ हजार रुपैयाँ असुल्छन् भने मिस टिन, मिस टुरिजमजस्ता प्रतियोगिताका लागि सहभागीहरूबाट १०-१० हजार रुपैयाँका दरले पैसा असुल्ने गरिन्छ। सहभागीहरूले यति रकम तिरेर पनि ढुक्कसँग बस्न पाउँदैनन्। यसका अतिरिक्त प्रायोजक खोज्ने, टिकट बेच्ने लगायत काम गर्नुपर्छ। सहभागीहरूबाट असुलेको रकम उनीहरूकै ग्रुमिङका लागि खर्च गर्ने गरिएको दाबी आयोजक गर्छन्। मिस टिन आयोजक संस्थाका हुकुमराज लुईँटेल सहभागीबाट लिइएको रकम उनीहरूकै तालिममा खर्च गर्ने गरिएको दाबी गर्छन्। तर तालिम दिन आउनेहरू प्राय सबैलाई कुनै न कुनै शीर्षकमा आयोजक संस्थासँग टाइअप गर्ने गरिएका कारण यस्ता तालिममा खासै खर्च हुने गरेको छैन। अफिसियल बुटिक, अफिसियल फोटो स्टुडियो, अफिसियल मिडिया पार्टनर जस्ता शीर्षकमा आयोजकहरूले निःशुल्क काम गराइरहेका हुन्छन्।
ग्रुप अफ इभेन्ट इन्टरटेनमेन्टले 'म्यान हन्ट' आयोजना गर्न लागेको छ। म्यान हन्टमा सहभागी हुन सुरुमा १५ हजार रुपैयाँ तिर्नुपर्ने भएपछि प्रतियोगितामा सहभागी हुन चाहने युवाहरू हच्केका छन्। यस्ता प्रतियोगिताका आयोजकहरूको एउटै उद्देश्य बढीभन्दा बढी रकम जम्मा गर्नु नै छ। पछिल्लो समयमा शहरबजारमा सुन्दरी प्रतियोगिता कमाउने गतिलो धन्दा बन्दै गएको छ।

मिस तामाङ २०११ का विजेता रोजिना घिसिङ। साथमा फस्ट रनरअप र सेकेन्ड रनरअप। फाइल तस्बिर : विजय गजमेर

मिस नेवा र लिटिल मिस नेवा आयोजना गर्दै आएको नेप्लिज फेसन होम प्रतियोगिताको नाममा पैसा उठाएर खान बदनामी कमाएको संस्था हो। यसले केही वर्षअघि धरानमा मिस नेवा गर्ने भन्दै पैसा उठाएर प्रतियोगिता नै नगरी भागेको थियो। जसले बढी पैसा तिर्नसक्छ वा प्रायोजक खोज्नसक्छ, उसैलाई ताज पहिराउने धन्दा गर्दै आएको छ यो संस्थाले। मिस लिटिल गर्दा आयोजकहरूलाई अझ बढी फाइदा हुन्छ। बच्चाको लागि भन्दै अभिभावकहरू पनि मरिहत्ते गर्ने भएकाले आयोजकहरू इमोसनल बार्गेनिङसमेत गर्छन्। आफ्ना नानीहरूलाई ताज पहिर्‍याउन आयोजकलाई डिनर खुवाउनेदेखि टिकट बेच्ने र प्रायोजक खोज्ने काममा अभिभावक खटिएका हुन्छन्। मिस्टर एन्ड मिस राजधानी र मिस्टर ह्यान्डसम आयोजना गर्ने दिनेश शाही र चाँदनी लामिछाने पनि पैसा खाएर टाइटल दिने आयोजकमा पर्छन्। प्रतियोगिता अनफेयर भएपछि गत वर्ष भएको मिस्टर ह्यान्डसममा कुटाकुट नै भएको थियो।
एउटै संस्थाले विभिन्न विधामा सुन्दरी प्रतियोगिता गराएर मोटो रकम कुम्ल्याउने गरे पनि पर्दा अगाडिभने यसमा नाफा भन्दा बढी घाटा हुन्छ भन्ने तर्क गर्नेहरू पनि छन्। वर्षभरि नै आम्दानी गरिराख्न यस्ता प्रतियोगिता आयोजना हुने गरेका छन्।

मिस लिटल नेवा: २००९ का विजेता नेहा श्रेष्ठ। साथमा फस्ट रनरअप र सेकेन्ड रनरअप। फाइल तस्बिर : नागरिक

बढी टिकट बेच्नेलाई टाइटल अवार्ड
पोखरामा गत असार ४ गते सम्पन्न मिस मगर २०११ की प्रतियोगीमध्ये विनिता थापामगरले 'भियोर्स च्वाइस' टाइटल पाइन्। उनलाई दर्शकले मन पराएको नभई उनले कार्यक्रमका लागि सबैभन्दा बढी टिकट बिक्री गरेकी थिइन्। टिकट बेच्नका लागि उनकी आमा खटिएकी थिइन्। आयोजकले नै प्रतियोगी सबैलाई टिकट बेच्न लगाएका थिए। 'टिकट बेच्न लगाउँदा जसले धेरै बेच्छ, उसैले भियोर्स च्वाइस टाइटल पाउँछ,' मिस मगरकी एक प्रतियोगितले नाम नलेखिदिन आग्रह गर्दै भनिन्, 'टिकट बेच्न लगाएपछि ध्यान जति उतै जाने प्रतियोगिताको लागि तयारी गर्न समय कम भयो।'
यो कुरा आयोजकहरू लाजै नमानी स्विकार्छन्। उनीहरूका अनुसार यस्तो सो हेर्न दर्शकहरूले खासै रुचि नदेखाउने भएकाले पनि पार्टिसिपेन्टलाई टिकट बेच्न लगाउनुपर्ने बाध्यता छ। 'उनीहरूको आफन्तले नहेरे कसले हेर्छ?' एक आयोजकले भने।
त्यसो त मिस मगरकी उपाधि विजेता अन्नु थापामगरले पनि झन्डै १३ हजारको टिकट बिक्री गरेकी थिइन्। यसबापत उनले केही कमिसन समेत पाइन्। उनले दुई, तीन र पाँच सयका टिकट बिक्री गरेकी थिइन्। 'पोजिटिभ तरिकाले सोच्ने हो भने हाम्रो लागि कार्यक्रम गर्दैछन्। टिकट बेच्न सहयोग गरे के भो र भन्ने लाग्थ्यो,' अन्नु भन्छिन् 'नेगेटिभ तरिकाले सोच्ने हो भने प्रतियोगीलाई बेकारमा टेन्सन दिने काम हो यो।'
राजधानी र अरू केही शहरमा हुने अधिकांश सुन्दरी प्रतियोगिताका प्रतिस्पर्धीले टिकट बेच्नैपर्ने बाध्यता छ। टाइटल पाउने आशामा उनीहरू सकेसम्म बढी टिकट बिक्री गर्छन्। यसले आयोजकलाई नै बढी फाइदा हुने गरेको छ। पोखरामा हुने बालबालिकाका विभिन्न प्रतियोगितामा उनीहरूका अभिभावकले टिकट बिक्री गर्ने गरेका छन्।

मिस लिटल आइडल २०१० का विजेता सगुन भट्टराई। साथमा फस्ट र सेकेन्ड रनरअप। फाइल तस्बिर : विजय गजमेर

मिस टिन २००८ को फाइनलमा पुग्न सफल रेखा पुरीले पनि यो नियति भोगिन्। 'हामीलाई जसले बढी टिकट बेच्छ उसले भियोर्स च्वाइस टाइटल पाउँछ भनियो,' उनी भन्छिन्,'त्यसपछि सबैले टिकट बिक्री गरे, जसले बढी बेच्यो उसले टाइटल पायो।' उनले आफ्नी आमाले दुई प्याड टिकट एक्लैले किनेको तितो अनुभव सुनाइन्। त्यस्तै मिस क्विन नेपाल २०१० मा पनि उनी अन्तिम चरणमा पुगेकी थिइन्। काठमाडौँमा एक वर्ष अघि भएको प्रतियोगितामा पनि उनले टिकट बेच्नुपर्‍यो। 'हामी काठमाडौँ बाहिरको मान्छेले कसरी त्यहाँ टिकट बेच्न सक्छौँ र?' उनी भन्छिन्,'त्यही भएर काठमाडौँकै व्यक्तिले बढी टिकट बेचेर टाइटल पाइन्। हामी बाहिरबाट गएकाहरूको केही लागेन।' पोखरामा भएका मिस पश्चिमाञ्चल, मिस फेरी, मिस टिन, मिस कल्चर, मिस जनजाति, मिस तमुस्यो, मिस नेवा, इन्टर कलेज मिस पोखरा, मिसेस तीजलगायत सम्पूर्ण प्रतियोगितामा सहभागी हुनेहरूले टिकट नबेची र प्रायोजक नखोजी धरै पाउँदैनन्। प्रतियोगितामा सहभागी भएबापत आयोजकलाई सातदेखि १० हजार रुपैयाँसम्म पनि बुझाउनैपर्छ।
मिस पूर्वाञ्चल २०११ का सहभागीले सुरुमा ३ सय रुपैयाँ तिरेर फर्म भरे। त्यसपछि अडिसनपछि आठ हजार रुपैयाँका दरले पैसा लियो आयोजकले। त्यसपछि तालिम अवधिमा चाहिने सबै लुगा र जुत्ता सहभागीले नै किने। फाइनलमा पनि अधिकांश कपडा आफैँले किने। सहभागीका अनुसार एक जना प्रतियोगीको कम्तीमा ३५ हजार रुपैयाँ खर्च भयो।
खर्च सबै आफैँले गर्नुपर्ने भएपछि केही सहभागी चार, पाँच दिनपछि आउँदै आएनन्। एक सहभागी भन्छिन्, 'सुन्दरता र ट्यालेन्ट भएर मात्र पनि नहुने रहेछ। अनेक कष्ट हुन्छ। टिकट पनि बेच्न लगाए, पोस्टर पनि हामीलाई नै टाँस्न लगाए।'
मिस पूर्वाञ्चलमा सहभागी भएका सुन्दरीहरूलाई अहिले आफ्नै स्ट्यान्डर्ड मेन्टेन गर्न झन् समस्या परेको छ। सहभागी निशा राई अहिले बाटोमा हिँड्दा र रिक्सा चढ्दा सबैले मिस पूर्वाञ्चलमा भाग लिएर पनि हिँड्ने भनेर कुरा काटेको अनुभव सुनाउँछिन्। आफ्नै ठाउँमा जे गर्दा पनि सबैले प्रतिक्रिया जनाइहाल्ने भएकाले कति सुन्दरीहरू पढ्नका लागि काठमाडौँ पस्ने तरखरमा छन्।
झापाको बिर्तामोडमा हुन लागेको मिस टिन पूर्वाञ्चलको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको बताउँछन्, आयोजक पूर्वेली युवा क्लबका सदस्यहरू। तर, प्रतियोगिता जित्नेले के र कस्तो पुरस्कार पाउँछन्, अहिलेसम्म आयोजकलाई नै थाहा छैन।
जताततै आयोजना भइरहेका यस्ता सुन्दरी प्रतियोगिताले क्राउनको भ्यालु घटेको अनुभव गरिरहेका छन् सुन्दरीहरू। लहै लहैमा गरिने यस्ता प्रतियोगीता ठगी खाने मेलो भएको छ।

देश भर भाकम्पको धक्का मानबिय तथा भौतिक क्षति

2011-09-18T09:24:00.000-07:00

काठमाडौ, आश्विन १ - शक्तिशाली भुकम्पको धक्काबाट राजधानीलगायतका क्षेत्रमा गरी साँझ साँढे आठ बजेसम्मको विवरण अनुसार पाँच जनाको मृत्यु भएको छ । त्यसैगरी उपत्यकामा मात्र २४ जना घाइते भएको विवरण आएको छ ।
सरकारका प्रबक्ता उपप्रधान तथा परराष्ट्र मन्त्री नारायणकाजी श्रेष्ठका अनुसार लैनचौरस्थित बेलायती दूतावासको पर्खाल भत्किंदा घाईते भएका चार मध्ये तीन जना र धरानमा २ जना गरी पाँच जनाको मृत्यु भएको हो ।
लैनचौरको घट्नामा मृत्यु हुनेमा ३६ बर्षीय साजन श्रेष्ठ र ८ बर्षीया अनिता श्रेष्ठ रहेका छन् । कारमा सवार उनीहरुको उपचारका क्रममा मनमोहन मेमोरियल अस्पतालमा मृत्यु भएको हो । उनीहरु बाबु छोरी रहेको बताइएको छ ।
अर्का मृतक र घाइतेको भने नाम ठेगाना खुलेको छैन । पर्खला भत्कँदा पुरिएर एउटा कार र एउटा मोटरसाइकलमा सवारहरु घाइते भएको थियो । नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी र नेपाली सेनाकान जवानहरुले उद्दार गरेको थियो ।
देश
धरानबाट संवाददात प्रदीप मेन्याङ्बोले जनाए अनुसार भूकम्पले घरको छत भत्किएर धरान–१३ फुस्रेस्थित नेपाली सेनाको क्याम्प गेट अगाडि बस्ने एक बालक सहित दुई जनाको मृत्यु भएको हो ।
मृत्यु हुनेहरुमा ५ बर्षीय विमल परियार र २२ बर्षीय सन्तोष परियार रहेका छन् । दुवै मृतक धरानस्थित सैनिक महाविद्यालयका सुचिकार कमल परियारका छोरा र भाई भएको कालिबक्स गणका क्याप्टेन योगेन्द्र रोक्काले बताए ।

धरान–१ पुरानो बजार बस्ने प्रेम प्रधा भन्ने भारतीय नागरिक घाइते भएको प्रहरीले जनाएको छ । उनको विपि कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा उपचार भइरहेको छ । धरानमा केही घर भत्किएका प्रहरीले जनाएको छ ।
भूक्पम्प पछि लगतै लोडसेडिङ भएको थियो । अँध्यारोका कारण मानिसमा झन त्रास थपिएको थियो । साँझको ६ बजेर २५ मिनेटमा भूकम्प आउदा उनीहरु भूइतलामा बसेका थिए । घर भत्किएर मानिस घाइते भएको सुचना पाएपछि नजिकै रहेका सेनाका जवानहरु उद्दारमा खटेका थिए । धरानमा १० सेकेण्डको फरकमा दुई पटक भूकम्पको धक्का महसुस भएको थियो । पहिलो धक्का सामान्य जस्तो लागे पनि दोश्रो धक्का केही बढी र आतंकित बनाउने गरी आए पछि मानिसहरु आत्तिएर सवै सडकमा निस्केका थिए । कतिपय डरले आफ्नो घरमा पस्न समेत सकिरहेका छैनन् ।
भूकम्पको धक्का आएपछि धरानको विपि कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानमा विरामी र नर्स चिकित्सक समेत आतंकित बनेका थिए । आफ्नो ज्यान जोगाउन कतिपय नर्स र चिकित्सकहरु समेत भागाभाग भएको थियो । सर्जरी युनिट एकका विरामीलाई उनीहरुको कुरुवाले वेड संगै बाहिर निकालेका थिए ।
त्यसैगरी महानगरिया प्रहरीका प्रबक्ता एसएसपी माधव नेपालका अनुसार राजधानीमा २४ जना घाइते भएको विवरण प्राप्त भएको छ । घाइतेहरुको प्राय खुट्टा भाँचिएका छन् । छतबाट हामफालेर वा भागदौडका क्रममा उनीहरु घाइते भएका हुन् ।

डिल्लीबजारको भद्रगोल जेल चर्केर पानी चुहिन थालेको छ । केन्द्रीय कारागारमा कैदीहरु भागभाग हुँदा दुई जना घाइते भएका छन् ।

सरकारका प्रबक्ता श्रेष्ठले भुकम्पबाट भएको क्षतीको विवरण तत्काल संकलन गर्न र उद्दारमा सहभागी हुन सबै सरकारी निकाय तथा सामाजिक संघ संस्थालाई आह्वान गर्नुका साथै पीडितहरलाई तत्काल राहत उपलब्ध गराउन मन्त्रिपरिषद्ले निर्णय गरेको छ ।

माओबाधिमा बैध लाइ कारबाही गर्नको लागि ज्ञापन पत्र बुझाइयो

2011-09-06T00:43:00.001-07:00

२० भदौ, काठमाडौँ । एकीकृत नेकपा माओवादीको केन्द्रमा देखिएको विवादको असर राज्य र जिल्ला समिति स्तरसम्म पुगेको छ ।

माओवादी भोजपूरा राज्य समितिका ९० प्रतिशत नेता कार्यकर्ता र सभासदहरुको टोलीले पार्टी उपाध्यक्षसमेत रहेका प्रधानमन्त्री डा.बाबुराम भट्टराईलाई भेटी उपाध्यक्ष वैद्य पक्षीय मधेसका नेताहरुलाई कारबाहीको माग गरेका छन् । भोजपूरा राज्य समिति सचिव एवम् भूमिसुधार तथा व्यवस्थामन्त्री प्रभु साह नेतृत्वमा रहेका नेता कार्यकर्ताको एक टोलीले मंगलबार भट्टराईलाई भेटी रौतहट जिल्ला इन्चार्ज अशोक जैसवालसहितकालाई कारबाही गर्न ज्ञापनत्रप बुझाएका हुन् । जैसवालले विगत चार वर्षदेखि पार्टीमा हिसाबकिताब नबुझाएको आरोप सो पक्षको छ ।
ज्ञापनपत्रमा क्षमताहीन वैद्य पक्षका जिल्ला नेताहरुका कारण तराईमा पार्टी संगठन कमजोर भएको आरोप लागाइएको छ । यस्तै अध्यक्ष प्रचण्ड र उपाध्यक्ष भट्टराई समथउक नेता कार्यकर्तालाई वैद्य पक्षले भूमिकाविहीन बनाएको र द्वन्द्व पीडितहरुलाई राहत उपलब्ध गराउन पहल नगरेको लगायतका अभियोग ज्ञापन पत्रमा छन् ।

ज्ञापन बुझेपछि प्रधानमन्त्री भट्टराईले पार्टीभित्रको गलत तत्व आफैं समाप्त भएर जाने बताउनुभएको टोलीमा सहभागी सभासद् देवेन्द्र पट्टेलले जानकारी दिनुभयो । पट्टेलका अनुसार भट्टराईले त्रापनपत्रमा समेटिएका विषय गम्भीर भएको बताउँदै त्यसबारे आफूले पार्टीमा छलफल चलाउने बचन दिनुभएको छ ।

आठ वर्षमा ६ हजार महिलाले गर्भपतन गरे

2011-09-05T22:09:00.000-07:00

२० भदौ, नुवाकोट । नुवाकोटमा पछिल्लो आठ वर्षयता ६ हजार महिलाले सुरक्षित गर्भपतन गराएका छन् । जिल्लामा सन् २००३ को सेप्टेम्वरमा मेरी स्टोप्स सेन्टरको शाखा खुलेपछि जिल्लाबासीले सुरक्षित गर्भपतन सेवा पाउँदै आएका छन् ।
सेन्टरका प्रवन्धक हरि श्रेष्ठले सेन्टर स्थापनाको पहिलो वर्ष ६३ महिलाले गर्भपतन गराएकामा पछिल्ला वर्षहरुमा सो संख्यामा उल्लेख्य वृद्धि भएको जानकारी दिए । जिल्लामा मासिक झण्डै २ सयको हाराहारीमा महिलाहरुले गर्भपतन गराइरहेको गरेको उनले बताए । उनका अनुसार नुवाकोटमा अझै पनि मासिक ५० जनाको संख्यामा महिलाहरु मेडिकल र घरमै असुरक्षित गर्भपतन गराइरहेका छन् ।

मेरी स्टोप्सले गर्भपत गराउन आउनेमध्ये ७५ प्रतिशत विवाहित र २५ प्रतिशत अविवाहित महिलाहरु रहेको गरेको जनाएको छ । जिल्लामा आजभोलि औषधि सेवन गरेर आफैँ गर्भपत गराउने गरेको घटनासमेत बढेको पाइएको छ । जसका कारण कतिपय महिलाको ज्यानै जानै गरेको सेन्टरले जनाएको छ । भारतबाट अबैध रुपमा भित्रिरहेको मिफिपिस्टोन र माइजोप्रोस्टोल नामका दुई औषधि गर्भपताको लागि प्रयोग गरिएको पाइएको छ । छ हप्तासम्मको गर्भपतन गराउन प्रयोग गरिने उक्त औषधि महिलाहरुले जथाभावी प्रयोग गरिरहेको पाइएको प्रबन्ध श्रेष्ठ बताउँछन् ।

१०१ प्रभावशाली छन् महिलाहरु

2011-09-04T00:13:00.000-07:00

हिला र पुरुष मानव सृष्टिका आधारभूत सर्त हुन्। जहाँ महिलाका कुरा हुन्छन् त्यहाँ पुरुषलाई कदापि छुटाउन सकिँदैन। त्यसैगरी पुरुषको समाजमा महिलाले पनि उत्तिकै सम्मानित एवं प्रभावशाली जीवनको अपेक्षा गर्नु स्वाभाविक हुन्छ। नेपाली समाजको कुरा गर्ने हो भने महिलाको भूमिका पुरुषको तुलनामा केही संकुचित रहेको यथार्थ कसैसामु लुक्न सकेको छैन। यति हुँदाहुँदै पनि हाम्रो समाजमा त्यस्ता महिलाहरू छन् जसको प्रभावका सामुन्ने सम्पूर्ण समाज नतमस्तक छ। त्यस्ता महिलाहरूको यशोगान गाउन समाजले केही कन्जुस्याइँ गरेको उदाहरण यदाकदा भेटिए पनि यसबाट तिनको उचाइ घटेको छैन बरु बढेकै छ।
नेपाली समाजमा निरन्तरको संघर्ष, अथक परिश्रम, सकारात्मक विचार एवं दृढ पाइलाको सहारामा अघि बढेका विशिष्ट महिलाहरूको कुनै कमी छैन। अरूले कुरा काट्दा काट्दै पनि त्यसको परवाह नगरी आफ्नो लक्ष्यतर्फ निरन्तर क्रियाशील रहेर सफलताको शिखर चुम्न सक्षम त्यस्ता महिलाहरूबाट आम नेपाली महिलाले प्रेरणा पाउन सक्छन्।

मानव जीवनसित प्रत्यक्ष एवं अप्रत्यक्ष सरोकार राख्ने सामाजिक, आर्थिक, राजनीतिक, औद्योगिक, कृषिजस्ता हरेक क्षेत्रमा परिवर्तनगामी सोचका साथ छुट्टै छाप छाड्न सफल स्तुत्य नारीहरू ओझेलमा पर्नुहुँदैन। उनीहरूका विषयमा जानकारी राखेर राम्रो कामको अनुकरण गर्ने अवसर सबैले अवसर पाउनुपर्छ। नारीको यो अंकमा त्यस्ता केही नारीका बारेमा जानकारी दिने प्रयास गरिएको छ जसले अहिलेको नेपालमा त्यस्तै प्रभाव राख्छन्। त्यस्ता नारीहरूको छनोट गर्ने काम अवश्य पनि सजिलो थिएन तसर्थ हाम्रो यो छनोट पूर्ण छ भनेर दाबी गर्न सक्ने आधार कम छ । यहाँ समावेश हुन नसकेका नामहरू प्रभावशाली वा विशिष्ट छैनन् भन्ने होइन। नारी टिमले यस प्रकारको प्रयासका लागि भरमग्दूर परिश्रम गरेको छ। कान्तिपुर मिडिया ग्रुपका पत्रकारहरू सञ्जीवन महर्जन, अश्विनी कोइराला, यशोदा तिम्सिना, मैना धिताल तथा विजय पौडेलको मतका आधारमा १०१ प्रभावशाली महिलाको चयन गरिएको हो। छनोटका केही सीमाहरू रहँदारहँदै पनि यसलाई सकेसम्म पूर्ण बनाउने प्रयास गरिएको छ। साथै यहाँ नाम राख्दा मर्यादा, तह, वर्णानुक्रम आदि मिलाउने काम भएको छ्रैन तसर्थ सम्बन्धित व्यक्तिहरूलाई आफ्नो नाम जुनसुकै स्थानमा परे पनि अन्यथा नलिन अनुरोध गरिन्छ।

करिश्मा मानन्धर

जन्मस्थान : ललितपुर ,पेसा : अभिनय

नेपाली चलचित्र उद्योगकी सदाबहार नायिका करिश्मा कुशल अभिनेतृ हुन्। उनको नाम नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा गरिमाका साथ लिइन्छ। १४ वर्षको उमेरदेखि चलचित्र क्षेत्रमा लागेकी करिश्मा नेपाली चलचित्र क्षेत्रकै गौरव हुन्। उनले नेपाली चलचित्रलाई दिएको योगदान अतुलनीय छ। सुन्दरताका साथमा उनको अभिनयको प्रशंसा धेरैले गरेको पाइन्छ।

माल्भिका सुब्बा

जन्मस्थान : धरान,शिक्षा : स्नातकोत्तर ,पेसा : मोडलिङ, संचार, सेल्स तथा मार्केटिङ।

मिस नेपाल २००२ की विजेता माल्भिका बहुप्रतिभाशाली युवती हुन्। मिस नेपालको ताजका साथमा मिस पर्सनालिटी, मिस बेस्ट हेयर एवं मिस ट्यालेटको उपाधि प्राप्त गर्न सफल सुब्बा हाल विविध क्षेत्रमा क्रियाशील छिन्। मिडिया पर्सनालिटीका रूपमा प्रमुख चिनारी बनाएकी सुब्बाले 'गड लिभ्स इन द हिमालयज' चलचित्रमार्फत अभिनय क्षमता उजागर गरेकी छिन्।

आयशा शाक्य

जन्मस्थान : ललितपुर,शिक्षा : स्नातक,पेसा : खेलकुद

आयशा नेपाली खेलकुद क्षेत्रमा परिचित नाम हो। विगत १५ वर्षदेखि यो क्षेत्रमा क्रियाशील आयशाको खेलप्रतिको रूचिले देशलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पुर्‍याउन ठूलो योगदान दिएको छ। खेलप्रतिको रूचि तथा दक्षतामार्फत सबैको मन जित्न सफल आयशाले थुप्रै राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्वर्ण पदक प्राप्त गरेकी छिन्। खेल क्षेत्रमा उनको योगदान प्रशंसनीय मानिन्छ।

मोमिला

जन्मस्थान : धनकुटा,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : साहित्य

साहित्य लेखनमा समर्पित मोमिला विशेष गरी कविता, निबन्ध तथा समालोचना विधामा सक्रिय छिन्। २०५२ सालमा 'पैंयुँ फुल्न थालेपछि' कविता संग्रह प्रकाशित गरी औपचारिक रूपमा साहित्यमा प्रवेश गरेकी मोमिला मानव जीवनलाई कर्मशीलताको पर्याय मान्छिन्। उनी सत्कर्ममा विश्वास गर्छिन्। त्यसैले उनका साहित्यिक रचनामा जीवनका अँध्यारा पक्षलाई हटाएर उज्यालोतर्फ लाग्नुपर्ने धारणा व्यक्त भएको पाइन्छ।

केशरी चौधरी

जन्मस्थान : बाँके,शिक्षा : स्नातक,पेसा : खेलकुद

केशरी क्रिकेटका अतिरिक्त लङ जम्प तथा हाई जम्पकी प्रखर खेलाडी हुन्। उनले राष्ट्रिय खुल्ला ट्रयाक एण्ड फिल्ड च्याम्पियनसीपमा नयाँ राष्ट्रिय कीर्तिमान बनाएकी छिन्। अनुशासनलाई गहना मान्ने चौधरीले खेलकुदका साथै अध्ययनलाई पनि अघि बढाइरहेकी छिन्। विभिन्न पदक प्राप्त गरिसकेकी चौधरीलाई बहुप्रतिभाशाली भन्न सकिन्छ।

नीता घिराइया

जन्मस्थान : काठमाडौं,शिक्षा : एसएलसी,पेसा : समाजसेवा

२०३७ सालदेखि रक्तदान गर्दै आएकी नीताले अहिलेसम्म १ सय १२ पटक रगत दान गरिसकेकी छिन्। रगत दिँदा मानिस कमजोर हुन्छन् भन्ने मान्यतालाई चुनौती दिँदै उनले रगत दिएकी हुन्। रगत दिँदैमा हामी कमजोर अथवा बिरामी हुँदैनौं बरु समयमै रगत नपाउँदा अकालमा मानिसको ज्यान जान सक्छ। यदि आफ्नो शरीरबाट थोरै रगत दिँदा कुनै मानिसले नयाँ जीवन प्राप्त गर्छ भने त्यसमा पछि पर्न नहुने उनको धारणा छ। नीता युवा रत्न पुरस्कार, राष्ट्रिय नारी शक्ति पुरस्कारजस्ता विभिन्न पुरस्कारबाट सम्मानित व्यक्तित्व हुन्।

डा चन्दा कार्की

जन्मस्थान : महोत्तरी,शिक्षा : एमबीबीएस, डिजिओ, एमडी,पेसा : चिकित्सा

विगत २६ वर्षदेखि चिकित्सा पेसामा निरन्तर लागिपरेकी डा चन्दा कार्कीले लाखौं बिरामीको सेवा गरिसकेकी छिन् । महिलालाई हुने सबै किसिमका

रोगको उपचार गरेर बिरामीलाई पुनर्जीवन दिन सफल चन्दा आफ्नो कामबाट सन्तुष्ट छिन् । रोगीको सेवामा अहोरात्र खट्न तयार उनी बिरामी निको हुँदा निकै प्रफुल्ल हुन्छिन् ।   फुर्सदका समयमा साहित्य रचना गर्न रुचाउने उनले विभिन्न पुस्तक तथा पत्रपत्रिकामा छापिएका लेखमार्फत भावना अभिव्यक्त गरेकी छिन् ।

डा उमा श्रीवास्तव

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : एमडी, एमएससी (रेट्रो इन्डो),पेसा : चिकित्सा

नेपालमा आईयुआई प्रविधि भित्र्याउने श्रेय डा उमा श्रीवास्तवलाई जान्छ। उनले धेरै नि:सन्तान दम्पतीलाई सन्तान दिएर खुसीको अवसर जुटाएकी छिन्। त्यसबापत उनले २०५५ सालको युवा वैज्ञानिक पुरस्कार प्राप्त गरिन्। गत वर्षको अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवसका अवसरमा नागरिक समाजबाट नारी सेवा सम्मान प्राप्त गरेकी डा श्रीवास्तवले हालसम्म ४ हजार नि:सन्तान दम्पतीलाई शिशु दिलाइसकेकी छिन्।

डा सुधा त्रिपाठी

जन्मस्थान : दार्जीलिङ ,शिक्षा : पीएचडी ,पेसा : प्राध्यापन तथा साहित्य लेखन

१६ वर्षको उमेरदेखि साहित्यमा हात हालेकी डा त्रिपाठीले अहिलेसम्म एक दर्जन कृति प्रकाशन गरिसकेकी छिन्। निबन्ध, समालोचना, नाटक, कविताजस्ता साहित्यका विविध विषयमा उनको दख्खल छ। त्रिपाठी आफ्नो कृतिमा महिलाका विषय बढी समावेश गर्छिन्। घरको सबै काम गर्ने तथा त्रिभुवन युनिभर्सिटीमा पढाउने काम गरेर पनि साहित्य लेखनलाई निरन्तरता दिन उनले रमाइलो गर्ने तथा आराम गर्ने समय एवं बिदाको दिन कलम चलाउने गरेकी छिन्। साहित्यिक संघसंस्था, राजनीतिक आन्दोलन तथा शिक्षा कार्यमा संलग्न रहेर उनले समाजमा दरिलो उपस्थिति जनाएकी छिन्।

डा पुष्पा चौधरी

जन्मस्थान : भारत,शिक्षा : एमबीबीएस, एमडी, एमआरसीओजी ,पेसा : चिकित्सा

२५ वर्षअघि चिकित्सा पेसामा प्रवेश गरेकी डापुष्पाले नेपालमा पहिलोपटक महिलाको पिसाब चुहिने समस्याको उपचार गर्ने प्रविधि भित्र्याएकी हुन्। यसैगरी पाठेघर खस्ने, आङ खस्ने समस्यालाई पनि उनले आधुनिक शल्यचिकित्साद्वारा उपचार गर्ने गरेकी छिन्। समय-समयमा उनी उपत्यकाबाहिर गएर तालिम प्रदान एवं बिरामीको उपचार गर्छिन्। बिरामीलाई सरल तथा सुलभ रूपमा गुणस्तरीय सेवा दिनुपर्छ भन्ने मान्यता राख्ने डा चौधरी नेपालमा नेसनल युरो गाइनोकोलोजी रिसोर्स सेन्टर खोल्ने योजनामा छिन्।

डा दिव्यश्वरी नेपाल

जन्मस्थान : संखुवासभा,शिक्षा : एमबीबीएस, एमडी,पेसा : चिकित्सा

१९९६ मा एमबीबीएस पूरा गरेर यो पेसामा लागेकी दिव्येश्वरी बिरामीलाई राम्रो वातावरण दिएर उपचार गर्छिन्। उनी बाल रोग विशषज्ञ हुन्। उनी सधैं बालबालिकाको सेवामा तत्पर छिन्। बिरामीलाई रोगमुक्त बनाई नयाँ जीवन दिन पाउँदा उनी हृदयदेखि नै खुसी हुन्छिन्।

डा सुशीला वैद्य

जन्मस्थान : ललितपुर,शिक्षा : एमडी (लेजर थेरापी),पेसा : चिकित्सा

सुशीलाले विवाहपछि श्रीमान्सँग रुस गएर स्त्री क्यान्सर रोग विषयमा एमडी गरेकी हुन्भने रसियाबाटै स्पेशल लेजर थेरापीको कोर्स पनि गरेकी हुन्। ११ वर्षअघि नेपालमा लेजर थेरापीको काम सुरु गरेकी डा सुशीला नेपालकै प्रथम महिला लेजर थेरापिस्ट हुन्। पोलेको, लडेर घाउ भएको, अप्रेसन गर्दा निको नभएको घाउ, नसा च्यापिएको, प्यारालाइसिस भएको, मधुमेहबाट निको नभएको घाउ तथा अन्य दागका लागि लेजर थेरापी उपयुक्त उपचार विधि हो। हालसम्म उनले ६ हजारभन्दा बढी बिरामीलाई लेजर सेवा दिइसकेकी छिन्।

हिसिला यमी

जन्मस्थान : काठमाडौं,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : राजनीति

गणतन्त्र नेपालकी प्रथम पर्यटन मन्त्री हिसिला एकीकृत माओवादीकी हाई प्रोफाइल नेतृ हुन्। भारत तथा बेलायतबाट उच्च शिक्षा लिएकी हिसिला आर्किटेक्ट भए पनि १९७४ देखि -डा बाबुराम भट्टराईलाई भेटेपछि) राजनीतिमा लागेकी हुन्। उनले केही समय पुल्चोक इन्जिनियर कलेजमा पनि पढाएकी थिइन्।

रेखा थापा

जन्मस्थान : मोरङ,पेसा : अभिनय

रेखा चलचित्र क्षेत्रमा आएदेखि नै व्यस्त नायिकाका रूपमा परिचित छिन्। हिरो चलचित्रबाट १६ वर्षकै उमेरमा क्यारियर सुरु गरेकी रेखाले अभिनय गरेका अधिकांश चलचित्र हिट भएका छन् भने उनले निर्माण गरेका चलचित्रहरू पनि अत्यन्तै चलेका छन्। जस्तोसुकै भूमिकामा पनि जम्ने तथा दर्शकलाई आकषिर्त गर्न सक्ने खुबीले उनलाई एक दशकको यात्रामा उत्तिकै उच्च स्थान मिलेको छ। रेखा नायिका तथा निर्मातृ दुवै रूपमा उत्तिकै सफल छिन्।

कुन्ती मोक्तान

जन्मस्थान : दार्जीलिङ,शिक्षा : वीम्युज,पेसा : गायन

चर्चित गायिका कुन्ती मोक्तानले २८ वर्ष संगीतमा खर्चिएकी छिन्। नेपाली संगीतमा गायिकाको गीतले व्यावसायिक सफलता नपाएको समयमा उनी एक मात्र त्यस्ती अपवाद हुन्, जसको कुनै पनि गीत तथा एल्बमले असफलता भोग्नुपरेको छैन। लगातार ८ पटक हिट्स एफएम अवार्ड जितेकी कुन्तीले सयौं अवार्ड पाएकी छिन्। थुप्रै स्कुल तथा कलेजमा पार्ट टाइम संगीत सिकाइरहेकी कुन्ती कम्तीमा ३० देशमा कार्यक्रम लिएर पुगिसकेकी छिन्।

पम्फा भुसाल

जन्मस्थान : अर्घाखाँची,पेसा : राजनीति

पम्फा भुसाल सशक्त नेतृ हुन्। २०३७ सालदेखि पार्टी सदस्य भएर काम गरेकी भुसाल २०३९ मा शंकरदेव क्याम्पसको स्ववियु निर्वाचनपछि सशक्त रूपमै पार्टीमा लागिन्। सन् २००७ मा महिला, बालबालिका तथा समाज कल्याण मन्त्री भएकी भुसाल २०६५ सालको निर्वाचनमा ललितपुर-३ बाट निर्वाचित भएकी थिइन्। भुसाललाई एकीकृत माओवादीभित्र दृढ धारणा राख्नसक्ने नेतृका रूपमा हेरिन्छ।

रिनासा राई

जन्मस्थान : पाँचथर,शिक्षा : बीबीएस,पेसा : कोरियोग्राफी

६ वर्षअघिदेखि कोरियोग्राफीमा लागेकी रिनासाले म्युजिक भिडियोबाट क्यारियर सुरु गरेकी हुन्। चिया बारीमा, मै ठूली भैछु रे आदि गीतको म्युजिक भिडियो कोरियोग्राफी गरेपछि उनले दर्जनौं म्युजिक भिडियोमा काम गरिसकेकी छिन्। उनले चलचित्र 'मेरो एउटा साथी छ' को कोरियोग्राफीमार्फत राष्ट्रिय पुरस्कार हात पारिन्। उनी हाल चल्तीमा रहेका विवोइङ, हिपहपदेखि भारतीय एवं नेपाली परम्परागत नृत्य सिकाउन अब्बल मानिन्छिन्।

आयुषी शाह

जन्मस्थान : पाल्पा,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : मोडलिङ

१२ वर्षअघि र्‍याम्प मोडलिङबाट करियर सुरु गरेकी आयुषी शाह अहिले पनि त्यही क्षेत्रमा व्यस्त छिन्। मिस्टर एण्ड मिस भ्यालेन्टाइनको टाइटल अवार्ड जितेर मोडलिङमा हात हालेकी आयुषीले ४० भन्दा बढी र्‍याम्प शोमा भाग लिइसकेकी छिन्। गुणस्तरीय र्‍याम्प शोमा मात्र मोडलिङ गर्ने उनी अग्रपंक्तिकी मोडल हुन्। २८ भन्दा बढी म्युजिक भिडियो तथा दर्जनौं विज्ञापनमा काम गरेर लोकपि्रय भएकी आयुषी हाल कोरियोग्राफी एवं इभेन्ट म्यानेजमेन्टमा सक्रिय छिन्।

मेघा चौधरी

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : स्नातक ,पेसा : व्यापार

बहुप्रतिभाशाली मेघा आफूलाई विभिन्न क्षेत्रमा उभ्याउन रुचाउँछिन्। मेटल ब्यान्डको भोकलिस्टबाट सुरु भएको उनको यात्रा अहिले नर्भिक अस्पतालको व्यवस्थापकसम्म पुगेको छ। भोलिको नेपाललाई युवाहरूले चलाउनुपर्छ भन्ने चौधरी समाजसेवामा पनि रुचि राख्छिन्।

रमा ढकाल

जन्मस्थान : सुनसरी,शिक्षा : आई ए,पेसा : प्रवचन

रमा ढकाल भागवत पुराण वाचिका हुन्। उनी यो क्षेत्रमा पुरुषको प्रभुत्व तोडेर कुशलतापूर्वक लागेकी छिन्। मधुर स्वरकी धनी रमाको वाचन शैली प्रशंसायोग्य छ। श्रोतालाई मीठो बोलीबाट मन्त्रमुग्ध बनाउन सक्ने ढकालले महिलाहरूले पनि पुराण भन्न सक्छन् भन्ने उदाहरण प्रस्तुत गरेकी छिन्।

अञ्जु पन्त

जन्मस्थान : काठमाडौं,पेसा : गायन

अञ्जु ४-५ वर्ष यता नेपाली सांगीतिक क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी गीत गाउने, सबैभन्दा बढी पुरस्कार पाउने तथा गायनबाट सबैभन्दा बढी आम्दानी गर्ने गायिकाको सूचीमा छिन्। उनको 'न बिर्से तिमीलाई, न पाएँ तिमीलाई' गीत मोबाइलबाट झन्डै ३० हजार पल्ट डाउनलोड हुनुले पनि उनको लोकपि्रयता प्रमाणित हुन्छ। सानैदेखि भजन मण्डलीमा गीत गाउने पन्त १४ वर्षअघि भजन रेकर्ड गरी औपचारिक रूपमा संगीत क्षेत्रमा लागेकी हुन्। कान्तिपुर, हिट्स एफएम, कालिका एफएम, पोखराको अन्नपूर्ण एफएमदेखि अन्य एफएमहरूका अवार्डमा उनी नै सर्वाेकृष्ट गायिका बनेर छाइरहनुबाट पनि उनको लोकपि्रयता प्रस्ट हुन्छ।

निशा शर्मा

जन्मस्थान : चितवन,पेसा : नाट्यकर्मी

नेपाली नाट्य परम्पराको अँध्यारो युग परिवर्तन गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने निशा ५ वर्षको उमेरमै नाट्य संसारमा प्रवेश गरेकी हुन्। उनी गत ३ दशकदेखि निरन्तर रंगमञ्चमै सक्रिय छिन्। श्रीमान्सँगै गुरुकुलको गतिविधि र उत्थानमा लागिपरेकी निशा अन्तर्राष्ट्रिय नाट्य प्रस्तुतिमा पनि जमेकी छिन्। नृत्यमा गोल्ड मेडलिस्ट निशाले थुप्रै राष्ट्रिय एवं अन्तर्राष्ट्रिय अवार्ड हात पारिसकेकी छिन्।

सरिता मिश्र

जन्मस्थान : काठमाडौं,शिक्षा : स्नातकोत्तर (तबलावादन),पेसा : संगीत

आठ वर्षदेखि तबला सिकेर बजाउन थालेकी सरिता ३५ वर्षदेखि रेडियो नेपाल तथा नेपाल टेलिभिजनमा तबलावादकका रूपमा कार्यरत छिन्। उनले नेपाली तबलावादनको इतिहासमा प्रथम तबलावादकका रूपमा देश-विदेशमा कार्यक्रम प्रस्तुत गरिसकेकी छिन्। सरिता गुरुकुलमा हुने शास्त्रीय संगीत कार्यक्रम, किराँतेश्वर तथा अन्य धेरै सांगीतिक संस्थासँग आबद्ध छिन्।

आनी छोइङ डोल्मा

जन्मस्थान : काठमाडौं

१३ वर्षको उमेरमा शिवपुरी नागी गुम्बामा आनी बन्न पुगेकी डोल्मा परम्परामा समयानुकूल परिवर्तन ल्याउँदै जानुपर्छ भन्ने मान्यता राख्छिन्। कुरीति हटाउने काममा अग्रसर आनी भगवान् बुद्धका उपदेशलाई मीठो स्वरमा गाउँछिन्। उनी गायनबाट जे-जति कमाउँछिन् त्यो फर्पिङमा आफैंले खोलेको नन वेलफेयर फाउन्डेसन स्कुलका लागि खर्च गर्छिन्। आनीको कठोर जीवन यात्रालाई सहज बनाउन अग्रणी भूमिका खेल्ने छोइङ डोल्माले गाएको 'फूलको आँखामा फूलै संसार' गीत अत्यन्त लोकपि्रय छ।

रेणु यादव

जन्मस्थान : सप्तरी ,पेसा : राजनीति

विसं २०६० मा रेणु महिला बालबालिका तथा समाज कल्याण राज्यमन्त्री हुँदा सबैभन्दा कम उमेरमा मन्त्री हुने महिलाको सूचीमा परेकी थिइन्। रेणु नेपाली कांग्रेस सम्बद्ध नेपाल महिला संघ सप्तरीको अध्यक्ष हुँदै राजनीतिमा प्रवेश गरेकी हुन्। विसं २०५० मा राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीको सदस्यता लिएकै वर्ष उनी सप्तरी जिल्लाबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित भइन्। उनी अहिले मधेसी जनअधिकार फोरममा अध्यक्ष उपेन्द्र यादवको निकट रहेर काम गरिरहेकी छिन्।

संगीता श्रेष्ठ

जन्मस्थान : मोरङ,शिक्षा : स्नातक,पेसा : सञ्चारकर्मी

टेलिभिजनमा कार्यक्रम प्रस्तोता हुँदै म्युजिक भिडियोको निर्देशनबाट चिनिएकी संगीता अहिले चलचित्र निर्देशनतर्फ अघि बढ्दैछिन्। संगीताले हालसम्म ८० वटा म्युजिक भिडियो निर्देशन गरिसकेकी छिन्। हाल उनी कान्तिपुर टेलिभिजनबाट प्रसारण हुने 'कथा प्रेमका' शीर्षकमा सर्ट मुभी शृंखलाको निर्देशनमा व्यस्त छिन्।

अञ्जली मास्के

जन्मस्थान : काठमाडौं ,पेसा : समाजसेवा

अञ्जलीले गत १२ वर्षदेखि दिदीबहिनी नहुने स्वदेशी तथा विदेशी दाजुभाइलाई भाइटीका लगाइदिँदै आएकी छिन्। उनी हरेक वर्ष तिहारमा काष्ठमण्डप गोरखनाथ मन्दिरमा सामूहिक भाइटीका लगाउँछिन्। भाइटीकामा उनी जातजाति, धर्म, संस्कृति, धनी, गरिब आदिको भेदभाव गर्दिनन्। भाइटीकामा कतिपयको निधार खाली रहेको देखेर उनले संस्कृति बचाउन यो काम सुुरु गरेकी हुन्। मास्के दाजुभाइबाट कुनै उपहार तथा रकम ग्रहण गर्दिनन्।

मञ्जुश्री थापा

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : बीएफए, फोटोग्राफी,पेसा : साहित्य लेखन

मञ्जुश्रीले नेपाली साहित्यलाई विश्वसामु चिनाएकी छिन्। नेपाल, क्यानाडा तथा अमेरिकामा हुर्किएकी थापा सन् १९९२ मा मुस्ताङ भोट इन फ्रागमेन्ट्समार्फत साहित्य संसारमा प्रवेश गरेकी हुन्। आख्यान, गैरआख्यान एवंं अनुवादका क्षेत्रमा हात हालेकी थापाले फरगेट काठमाडौं कृतिका लागि लेटर युलिसेस अवार्ड हात पारेकी छिन्। मार्टिन चौतारी नामक संस्था चलाइरहेकी थापा विभिन्न अंग्रेजी पत्रिकामा स्तम्भकारका रूपमा पनि काम गर्दैछिन्।

दिलशोभा श्रेष्ठ

जन्मस्थान : काठमाडौं,पेसा : समाजसेवा

विसं २०३८ सालदेखि १०-१२ जना शिशु पालेकी दिलशोभाले २०५४ सालदेखि असहाय आमाहरूलाई पनि पालिरहेकी छिन्। पागल भनेर छोडेका, बाटामा फालिएकाहरू नै उनको आमाघरमा छन्। अहिले उनीसँगै खाने, बस्ने ४८ जना छन् भने उनले पालेका ८० जना बालबालिका हुर्किसकेका छन्। अमेरिकामा रहेकी छोरीले पठाएको केही पैसा र आफ्नो पुख्र्यौली रकमबाट उनले आमाघरमा २७ जना वृद्धा पालेकी छिन्। नामजस्तै ठूलो दिल भएकी दिलशोभा बिहान ४ बजेदेखि राति १० बजेसम्म आफ्नो आश्रयमा रहेकाहरूका लागि खाना बनाउने, ख्वाउने तथा हेरविचार गर्ने काममा व्यस्त हुन्छिन्।

सान्द्रा पुन

जन्मस्थान : पोखरा,पेसा : सौन्दर्यकर्मी

नौ वर्षअघि सौन्दर्य जगत्मा छिरेकी सान्द्रा छोटो समयमै ठूलो चर्चा कमाउन सफल सौन्दर्यविद् हुन्। सान्द्राले कोरियाको जेन एकेडेमीमा मेकअप र किममिनसन एकेडेमीबाट स्किन तथा हेयरसम्बन्धी अध्यनन गरेकी हुन्। कोरियामा केही वर्ष काम गरेर नेपाल आएपछि उनले हेयर टि्रटमेन्ट, एक्सटेन्सन, नेल एक्सटेन्सन, पर्मानेन्ट मेकअप, लिप मेकअपदेखि फेसियलजस्ता प्रविधि भित्राएर शृंगारमा नयाँ अवधारणा ल्याएकी छिन्। पुनले नै नेपालमा एक्सटेन्सन, पर्मानेन्ट मेकअप, आइब्रो तथा लिप बनाउने ट्रेन्ड बसालेकी हुन्।

रागिनी उपाध्याय

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : स्नातक,पेसा : कलाकारिता

दुई दशकभन्दा बढी कला क्षेत्रमा समर्पित रागिनीले देश-विदेशमा धेरै कला प्रदर्शनी गरिसकेकी छिन्। समाजका कुरीति तथा समस्याहरूलाई क्यानभासमा उतार्न सफल रागिनीका चित्रहरू विदेशमा समेत लोकपि्रय छन्। उनका चित्रहरू विभिन्न अवधारणामा आधारित हुन्छन्। उनी समसामयिक चित्रकार हुन्। उनका चित्रमा यथार्थवादको चित्रण पाइन्छ। आफ्नो काममा निकै कुशल रागिनी सधैं महिलाहरूको हकका पक्षमा हुन्छिन्।

रविना देशराज श्रेष्ठ

जन्मस्थान :ललितपुर,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : बैंकर्स

दुई दशकदेखि बैंकिङ क्षेत्रमा आबद्ध रविनाले आफ्नो बोल्ड व्यक्तित्वका कारण फरक पहिचान बनाएकी छिन्। झुटो बोलेको मन नपराउने रविना हँसिली छिन्। मेघा बैंकमा वरिष्ठ अधिकृत पदमा कार्यरत रविना समाजसेवामा रुचि राख्छिन्। समयानुकूल पहिरनमा सजिने रविना तनमनबाटै सुन्दर हुनुपर्ने कुरामा विश्वास गर्छिन्।

झमककुमारी घिमिरे

जन्मस्थान : धनकुटा,शिक्षा : अनौपचारिक,पेसा : साहित्य लेखन

झमककुमारी डेढ सय वर्षअघिकी प्रख्यात अमेरिकी लेखिका हेलेन केलरजस्तै मस्तिष्क पक्षघातले सताइएकी नेपाली फूल हुन्। 'जीवन काँढा कि फूल' कृतिमार्फत निकै चर्चा बटुल्न सफल उनको सिर्जना र शारीरिक अवस्थाबीच लामो दूरी छ। अनौपचारिक अध्ययनकै भरमा उनले जीवन काँढा कि फूलका अतिरिक्त संकल्प, आफ्नै चिता अग्निशिखातिर, मान्छेका योद्धाहरू, अवसानपछिको अवसान, सम्झनाका बाछिटाहरूजस्ता पुस्तक नेपाली साहित्य भण्डारमा थपेकी छिन्। उनले गोडाले लेखेरै नेपाली भाषा-साहित्यको श्रीवृद्धिमा योगदान पुर्‍याएकी छिन्। उनको हरेक दिन साहित्य सिर्जनामै बित्छ।

तरुनिका महतो

जन्मस्थान : सिरहा ,शिक्षा : स्नातक (बोटनी), डिप्लोमा (फेसन डिजाइन) ,पेसा : फेसन डिजाइनिङ

फेसन डिजाइनिङमा नयाँपन दिनुपर्ने मान्यता राख्ने तरुनिकाले ११ वर्षअघि बुटिक खोलेपछि उच्च वर्गका लागि मात्र बुटिक भन्ने धारणामा परिवर्तन आयो। फेसन सबैका लागि हो भन्ने धारणा विकसित गर्न उनले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेकी छिन्। तरुनिकाले सबै वर्गका ग्राहकलाई उनीहरूको शारीरिक बनोट, च्वाइस तथा बजेटअनुसार पहिरन बनाइदिने गरेकी छिन्। विभिन्न फेसन शो तथा चलचित्रका लागि पनि पहिरन बनाउँदै आएकी महतो आफ्नो रुचिको विषय भएकाले यसलाई पछिसम्म निरन्तरता दिने विचारमा छिन्।

सोनी राणा

जन्मस्थान : काठमाडौं ,पेसा : पाइलट

सन् १९८८ मा पाइलटको लाइसेन्स लिएकी सोनी राणा बोइङ तथा जेट उडाउने प्रथम नेपाली महिला हुन्। उनलाई हवाईजहाज चलाउन कुनै डर लागेन। राणा भन्छिन्-हवाईजहाज चलाउन एकाग्रताको आवश्यकता पर्छ।

मेनुका थापा

जन्मस्थान : काभ्रे ,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : समाजसेवा

मसाज, डान्स बार एवं दोहोरी रेस्टुराँमा काम गर्ने युवतीहरूको अधिकार प्राप्ति एवं यौन शोषणमा परेकाहरूको उद्धारमा लागेकी मेनुकाले हालसम्म ३ सयभन्दा बढी महिलालाई यौनजन्य व्यवसायबाट अन्य पेसामा रूपान्तरित गरेकी छिन्। शोषित नारीहरूको पीडा कम गर्न उनी गायिका बन्ने लक्ष्य एकातिर थन्काएर उनीहरूको सेवामा लागिपरिन्। अरूको दु:खलाई आफ्नै दु:ख मान्ने थापाको काम स्तुत्य छ।

हिमानी शाह

जन्मस्थान : काठमाडौं ,पेसा : समाजसेवा

पूर्व युवराज्ञी हिमानी शाह निकै फरासिली तथा हँसिली छिन्। दरबारको सुविधा सम्पन्न जीवन बिताएकी हिमानीले अहिले समाजसेवालाई आफ्नो जीवनको लक्ष्य बनाएकी छिन्। अहिले उनी आफ्नै नामको ट्रस्टमार्फत विभिन्न काम गर्दैछिन्। चाँडै नरिसाउने हिमानीको प्रमुख विशेषता धैर्य हो। हिमानी अहिलेे ट्रस्टमार्फत गाउँ-गाउँसम्म पुगिरहेकी छिन्।

प्रतिष्ठा अमात्य विष्ट

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : स्नातक ,पेसा : व्यापार

गिनिज बुक अफ वल्र्ड रेकर्डमा नाम लेखाउन सफल प्रतिष्ठाले ३ सेकेन्डमा ७५ शब्द सम्झिएकी थिइन्। उनी सानैदेखि नाम सम्झने अभ्यास गर्थिन्। अहिले उनी होटल व्यवसायमा व्यस्त छिन्। कम बोल्ने उनको बानीलाई धेरैले अहंको संज्ञा दिए पनि उनी घमण्डी भने छैनन्।

विद्या भण्डारी

जन्मस्थान : भोजपुर ,शिक्षा : स्नातक,पेसा : राजनीति

दई पटक मन्त्री भैसकेकी विद्या एमालेकी शालीन, धैर्यशील एवं शान्तिपि्रय राजनीतिज्ञ हुन्। वैचारिक प्रखरताले गर्दा पार्टीमा उनको फरक स्थान छ। जीवनमा अनेकौं आरोह-अवरोह खेपेकी भण्डारीको पार्टीका हरेक काम-कारबाहीमा प्रभावकारी भूमिका छ। रक्षामन्त्री हुँदा उनले निर्वाह गरेको भूमिका तथा उनको निर्णय शक्तिको धेरैले प्रशंसा गरेका थिए।

हजुरी विष्ट

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : प्रमाणपत्र तह,पेसा : व्यापार

अहिले नवरस ब्रान्ड हरेक नेपालीको जिब्रोमा झुन्डिएको छ। विदेशमा पनि यसको निकै माग छ। अचार बनाउने हरेक प्रक्रिया आफैले अवलोकन गर्ने विष्ट सामान खरिद गर्न पनि आफैं बजार पुग्छिन्। गुणस्तरमा कटिबद्ध विष्ट सधैं राम्रा सामग्री उत्पादन गर्न प्रेरित हुन्छिन्। उनको अथक परिश्रमले अहिले उनका ४९ थरीका अचार बजारमा लोकपि्रय छन्। हाल विन को-ओपरेटिभमा आबद्ध विष्टले विभिन्न सम्मान तथा अवार्ड हात पारेकी छिन्।

सुप्रभा घिमिरे

जन्मस्थान : काठमाडौं ,पेसा : राजनीति

शालीन व्यक्तित्वकी धनी सुप्रभा घिमिरेले आफ्नो आधा जीवन शिक्षण पेसामा बिताइन्। प्राध्यापक संघको अध्यक्षमा निर्वाचित भएर काम गरिसकेकी घिमिरे काठमाडौं क्षेत्र नम्बर १ बाट संविधानसभा सदस्य निर्वाचित भएकी हुन्। उनले विभिन्न संघसंस्थामा आबद्ध भएर धेरै अनुभव बटुलिसकेकी छिन्। शिक्षाले मानिसको चेतनाको स्तर बढाउने भएकाले नेपाली नारीको स्तर वृद्धि गर्न महिला शिक्षामा विशेष जोड दिनुपर्ने उनको मान्यता छ।

दुर्गा घिमिरे

जन्मस्थान : मोरङ ,शिक्षा : स्नातक ,पेसा : समाजसेवा

तीन दशकदेखि महिला तथा बालबालिकाको क्षेत्रमा कार्यरत दुर्गा घिमिरे कलेज जीवनमै राजनीतिमा प्रवेश गरी राजकाजको मुद्दामा तीन पटक जेल परिन्। समाजसेवालाई आफ्नो लक्ष्य बनाएकी घिमिरे सामाजिक क्षेत्रमा काम गर्दा धेरै दु:खको अनुभव भए पनि महिलाहरूको उद्धारबाट सन्तुष्टि मिल्ने बताउँछिन्।

प्रमदा शाह

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : आइए ,पेसा : समाजसेवा

प्रमदा कोमल स्वभावकी छिन् तर उनको हिम्मत भने अदम्य छ। नेपालका धेरै गाउँमा पाइला टेकिसकेकी प्रमदा नारी हक-हित तथा जनावरको अधिकार संरक्षणका लागि लडिरहेकी छिन्। साथी संस्थाकी अध्यक्ष शाह महिला चेतना वृद्धिका लागि पुरुष मानसिकतामा परिवर्तन हुनुपर्ने बताउँछिन्। उनी गलत कुरालाई गलत भन्न डराउँदिनन्। यही स्वभावले उनलाई समाजसेवाको क्षेत्रमा विशिष्ट चिनारी दिएको छ।

डा सुधा शर्मा

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : एमबीबीबीएस, एमडी ,पेसा : चिकित्सा

सुधा सफल चिकित्सक हुँदै नेपाल मेडिकल काउन्सिलकी प्रथम महिला अध्यक्ष बनिन्। प्रसूति गृहकी पूर्व अध्यक्ष सुधा शर्माको नेपाल मोह प्रशंसालायक छ। गहनताले भरिएकी सुधाले नेपालीको स्वास्थ्य स्तर उकास्नुलाई आफ्नो जीवनको लक्ष्य बनाएकी छिन्। काम गर्ने शैली नै उनको सफलताको सूत्र हो।

आरजु देउवा

जन्मस्थान : ललितपुर ,शिक्षा : विद्यावारिधि ,पेसा : राजनीति तथा समाजसेवा

समाजसेवाबाट सुरु भएको उनको यात्रा अहिले संसद् भवनसम्म पुगेको छ। उनको परिश्रमले उनलाई यो भन्दा अझै माथि लाने कुरामा दुईमत छैन। आकर्षक व्यक्तित्व तथा दृढ इच्छाशक्तिकी धनी आरजु आफ्ना सबै समस्या पन्छाएर काममा व्यस्त हुन्छिन्। महिलाहरूका हक-हितमा समर्पित आरजु संसद्मा पनि महिला मुद्दामा बढी केन्दि्रत छिन्। उनी व्यक्तिगतभन्दा सामाजिक सरोकारका विषयमा बढी चासो राख्छिन्।

माधुरी कार्की

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : स्नातकोत्तर ,पेसा : नोकरी

दृढ इच्छाशक्तिका कारण सफलता प्राप्त हुन्छ भन्ने पाठ माधुरीको जीवनबाट सिक्न सकिन्छ। नेपालकै प्रथम जिल्ला वन अधिकृत माधुरीको निर्णय गर्ने शक्ति तथा फरासिलोपनले सबैलाई काम गर्न सहज बनाउँछ। सामूहिक कार्यमा विश्वास राख्ने कार्कीले भक्तपुरमा रहँदा सशक्त ढंगबाट आफ्नो जिम्मेवारी बहन गरेकी थिइन्। आज पनि उनको काम गर्ने शैली उस्तै छ। आफूलाई समयसँगै अपटुडेट गर्ने माधुरी कहिल्यै कामबाट पछि हट्दिनन्।

सुजाता कोइराला

जन्मस्थान : मोरङ ,शिक्षा : स्नातकोत्तर ,पेसा : राजनीति

फराकिलो विचारकी सुजाताले १८ वर्षअघि कांग्रेसको पार्टी सदस्यता लिएकी हुन्    समाजसेवाबाट राजनीतितर्फ मोडिएकी कोइराला राजनीतिलाई पनि एकप्रकारको समाजसेवा मान्छिन्। दृढ इच्छाशक्तिकी धनी कोइराला निडर भएर निर्णय लिन्छिन्।

कमला श्रेष्ठ

जन्मस्थान : सुनसरी ,शिक्षा : स्नातक ,पेसा : सौन्दर्यकर्मी

धैर्य तथा परिश्रमको फल ढिलै भए पनि चाख्न पाइन्छ भन्ने उक्ति कमला श्रेष्ठमा लागू हुन्छ। २७ वर्ष सौन्दर्य क्षेत्रमा बिताएकी श्रेष्ठ अहिले उद्योग वाणिज्य महासंघको कार्य समिति सदस्यमा निर्वाचित भएकी छिन्। एउटै विधामा आफूलाई रुखझैं उभ्याएर हजारौं विद्यार्थीलाई शिक्षा दिएकी कमलाले जीवनमा आएका हरेक परिस्थितिलाई सामान्य मानी आफ्नो कर्म गर्न छाडिनन्। उनको सफलताको रहस्य फरासिलोपन तथा नेतृत्व गर्न सक्ने क्षमता हो।

ज्योति तुलाधर

जन्मस्थान : काठमाडौं

ज्योति नेपाली श्रमिक आन्दोलनकी अगुवा हुन् । उनी आइएलओ जेनेभा मुख्यालयमा उच्च पदमा पुग्ने प्रथम नेपाली महिला पनि हुन् । उनले नेपाली श्रमिकका हक-अधिकारका निम्ति महत्त्वपूर्ण योगदान दिएकी छिन् ।

नैनकला थापा

जन्मस्थान : रूपन्देही,पेसा : राजनीति

राष्ट्रिय महिला आयोगकी अध्यक्ष नैनकला राजनीतिमा आउनुअघि शिक्षण पेसामा आबद्ध थिइन्। त्यतिबेला चितवन जिल्ला शिक्षा कार्यालयबाट उत्कृष्ट शिक्षिकाको अवार्ड प्राप्त गरेकी थापा जुनसुकै काममा लागे पनि त्यसप्रति प्रतिबद्ध हुनुपर्ने कुरामा विश्वास राख्छिन्। एनेकपा माओवादी पार्टीमा आबद्ध उनले विभिन्न समयमा विभिन्न पदमा रहेर पार्टीको जिम्मेवारी सम्हालेकी थिइन्।

अमुदा श्रेष्ठ

जन्मस्थान : काठमाडांै ,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : प्राध्यापन

अमुदाले कुनै पनि पेसामा विविधता दिन सकिन्छ भन्ने कुराको पुष्टि गरेेकी छिन्। शिक्षण पेसाबाट करियर सुरु गरेकी श्रेष्ठले यसैमार्फत विशिष्ट पहिचान बनाइन्। केही समय शंकरदेव क्याम्पसको प्रमुख भएर काम गरेकी अमुदा स्नातकोत्तर तहमा स्वर्ण पदक प्राप्त गर्ने प्रथम नेपाली महिला हुन्। प्रखर लेखक, प्रशिक्षक तथा शोधकर्ताका रूपमा चिनारी बनाउन सफल श्रेष्ठ थुप्रै संघसंस्थासँग आबद्ध छिन्। परिश्रमी तथा लगनशील श्रेष्ठ महिला आयोगमा पनि आबद्ध छिन्।

अप्सरा चापागाईं

जन्मस्थान : काभ्रे, शिक्षा : स्नातक, पेसा : समाजसेवा

अप्सरा वन-जंगलका विषयमा जानकारी राख्ने नेपालकै विशिष्ट महिला हुन्। उनी नेपालका धेरैजसो जंगल घुमेकी छिन्। उनी फेकोफनकी अध्यक्ष पनि हुन्। वन क्षेत्रमा काम गरेको २० वर्ष अवधिमा अनेकौं दु:ख सहेकी अप्सरामा आज पनि पहिलेको जस्तै जोस देख्न सकिन्छ। समाजमा नयाँ क्षेत्रमा लागेका महिलाको कुरा काट्नेहरूको बाहुल्य भएको अवस्थामा पनि आफ्नो काममा निरन्तर जुटेकी अप्सरा आम नेपाली महिलाका लागि प्रेरणास्रोत हुन्।

स्नेहा राणा

जन्मस्थान : भारत ,शिक्षा : स्नातक ,पेसा : सौन्दर्यकर्मी

प्रभावशाली व्यक्तित्वकी धनी स्नेहाले नेपालमा मेकअप गर्ने शैलीमा निकै परिवर्तन ल्याएकी छिन्। विभिन्न कार्यक्रममा आफ्नो मेकअपको जादु प्रस्तुत गरिसकेकी स्नेहा बहुप्रतिभाकी धनी हुन्। उनले विभिन्न म्युजिक भिडियो तथा विज्ञापनमा पनि राम्रो छाप छोडेकी छिन्। सबैसित राम्रो व्यवहार गर्ने राणा हँसिली तथा फरासिली छिन्। सौन्दर्यकी प्रतिमूर्ति स्नेहाको परिश्रम तथा प्रयास गर्ने कला विशिष्ट छ।

मिरा ढुंगाना

जन्मस्थान : मकवानपुर,शिक्षा : एलएलबी ,पेसा : वकालत

मिरा कानुनी क्षेत्रमा नयाँ नजिर स्थापना गर्न सफल छिन्। आफ्नो घरबाट वकालत सुरु गरेकी ढुंगानाले छोरीका लागि अंश मुद्दाको नजिर स्थापित गरिन्। शालीन तथा कम बोल्ने मिराको कार्य शैली निकै प्रभावकारी छ। कम बोल्ने तथा काममा कटिबद्ध हुने मिरा अधिकांश समय वकालतमा व्यस्त हुन्छिन्। धैर्य तथा मिलनसार आदि गुणले गर्दा यो क्षेत्रमा उनी सबैका माझ लोकपि्रय छिन्।

अञ्जु केसी

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : स्नातकोत्तर ,पेसा : समाजसेवा

अञ्जु महिलाहरूको स्वास्थ्य तथा शिक्षाका लागि काम गर्ने संस्था 'आमा मिलन केन्द्र' की अध्यक्ष हुन्। महिलाहरूकै लागि मात्र केन्दि्रत नेपालकै पहिलो यो संस्थाले अहिले विभिन्न स्थानमा काम गरिरहेको छ। अञ्जुले उक्त संस्थामार्फत नेपालका विभिन्न गाउँ घुमेर त्यहाँ महिलाहरूको स्वास्थ्य तथा शिक्षाको सुुधारका लागि गहकिलो योगदान पुर्‍याएकी छिन्। नेतृत्व क्षमता भएकी, कम रिसाउने तथा कर्ममा विश्वास गर्ने अञ्जुको काम प्रशंसनीय छ।

पुष्पा भुसाल

जन्मस्थान : अर्घाखाँची,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : राजनीति एवं समाजसेवा

नेपाली कांग्रेसका वरिष्ठ नेता काशीनाथ गौतमकी सुपुत्री पुष्पा भुसाल बुवाकै कारण बाल्यकालदेखि नै राजनीतिमा प्रवेश गरेकी हुन्। २०६५ सालको निर्वाचनमा अर्घाखाँची जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नम्बर दुईबाट नेपाली कांग्रेसका तर्फबाट सभासद बनेकी भुसाल सफल राजनीतिज्ञ, कानुन व्यवसायीका साथै समाजसेवीका रूपमा पनि परिचित छिन्। लामो समय शिक्षण पेसामा संलग्न भुसालले महिला हकहितका लागि विभिन्न संघ-संस्थामा आबद्ध भएर काम गर्दै छिन्।

पवित्र लिम्बू

शिक्षा : स्नातकोत्तर ,पेसा : शिक्षण

शिक्षा क्षेत्रमा पवित्रको नाम नलिने हो भने त्यो क्षेत्र अपूरो हुन्छ। नेपालमा बालशिक्षामा क्रान्ति ल्याउने पवित्रले शिक्षा क्षेत्रमा लामो अनुभव बटुलेकी छिन्। उनले आम अभिभावकहरूलाई मन्टेश्वरी अवधारणा बुझाएर नेपालको पूर्वप्राथमिक शिक्षामा नयाँ आयाम थपेकी छिन्। पिसकोरबाट आफ्नो कार्य सुरु गरेकी पवित्र अहिले पि्रमियर इन्टरनेसनल स्कुल स्थापना गरेर विश्वमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने जनशक्ति उत्पादनमा लागिपरेकी छिन्। दृढ इच्छाशक्ति तथा इमान्दारिता उनको सबैभन्दा ठूलो गुण हो।

भुवन ढुंगाना

जन्मस्थान : मोरङ ,शिक्षा : स्नातकोत्तर ,पेसा : साहित्य लेखन

निरन्तर प्रयास गर्ने तथा हतोत्साही नहुने, क्षमतालाई जीवनको मूलमन्त्र मान्ने भुवन ढुंगाना महिलाहरू आत्मविश्वासका साथ आफ्नो क्षेत्रमा अग्रसर हुनुपर्ने बताउँछिन्। विभिन्न पुरस्कारबाट सम्मानित उनी आज पनि लेखनमा उत्तिकै अग्रसर छिन्। उनी आफ्ना रचनामार्फत केही नौलोपन तथा समाजमा चेतना दिन प्रयासरत छिन्।

वर्षा श्रेष्ठ

जन्मस्थान : सुनसरी,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : बैंकर्स

बैंकिङ क्षेत्रमा २७ वर्ष लामो अनुभव बटुलेकी वर्षा श्रेष्ठ हाल क्लिन इनर्जी डेभलपमेन्ट बैंकमा मेनेजर छिन्। मेडिसिन पढेर पनि बैंकिङ क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी श्रेष्ठले अन्तत: यही क्षेत्रमा राम्रो पकड जमाइन्। फलस्वरूप उनले मेनेजर अफ द इयर-२०६७, एक्सेप्सनल मेनेजर्स अवार्ड-२०६७ तथा नेसनल वुमन अवार्ड-२०६६ प्राप्त गरिन्। वर्षा 'वी फर वुमन' की भ्वाइस प्रेसिडेन्ट पनि हुन्।

चरिमाया तामाङ

जन्मस्थान : सिन्धुपाल्चोक,पेसा : समाजसेवा

चेलीबेटी बेचबिखनविरुद्ध लामो समयदेखि क्रियाशील चरिमाया अमेरिकी सम्मान प्राप्त गरेपछि एकाएक चर्चामा आइन्। आफैंले समेत नारकीय अनुभव बटुलिसकेकी तामाङ शक्ति समूहमार्फत चेलीबेटी बेचबिखनविरुद्ध क्रियाशील छिन्। जस्तोसुकै अवस्थामा पनि हरेस नखाई काम गर्ने उनको साहसपूर्ण जीवन हरेक नेपालीका लागि प्रेरणाप्रद छ।

भवानी राणा

जन्मस्थान : ललितपुर,पेसा : व्यापार

कुनै पनि काममा लागेपछि त्यसलाई निरन्तरता दिनुपर्छ भन्ने भवानीमा धेरै काम एकै पटक गर्न सक्ने क्षमता छ। नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघकी उपाध्यक्ष राणाले प्राप्त गरेको सफलता सम्पूर्ण महिला जगत्का लागि गर्व गर्न लायक छ। प्रभावशाली व्यक्तित्वकी धनी भवानी विभिन्न संघ-संस्थासँग आबद्ध छिन्।

कोमल वली

जन्मस्थान : दाङ,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : गायन

ँमलमल किरी जुनकिरी’ को गीतबाट नेपाली सांगीतिक दुनियाँमा तहल्का मच्चाएकी कोमलले गायन क्षेत्रमा अझ विशेष गरी लोकगीतमा उल्लेख्य स्थान ओगटेकी छिन्। उनी गायनका अतिरिक्त रेडियोमा उद्घोषण पनि गर्छिन्। संगीतको माध्यमबाट श्रोताको मन जित्न सफल कोमल नारायगोपाल युवा पुरस्कार, कोइलीदेवी पुरस्कार, गोरखा दक्षिण बाहु आदिबाट सम्मानित भैसकेकी छिन्।

माया शेर्पा

जन्मस्थान : ओखलढुङ्गा,पेसा : हिमाल आरोहण

सन् २००३ मा पहिलो ६ हजार ८ सय मिटर अग्लो आमादब्लम हिमाल चढेर आरोहण सुरु गरेकी मायाले त्यसपछि ७ हजार, ८ हजारका अन्य हिमाल हुँदै सन् २००६ मा पहिलो पटक सगरमाथा चढेकी हुन्। लगत्तै अर्काे वर्ष उनले तिब्बततर्फबाट सगरमाथा चढिन्। उनी सगरमाथा आरोहण गर्ने १०-१२ जना नेपाली महिलामध्ये सगरमाथाका साथमा अन्य धेरै हिमाल चढ्ने महिलाका रूपमा सुपरिचित छिन्।

चाँदनी जोशी

जन्मस्थान : पाल्पा ,शिक्षा : स्नातकोत्तर ,पेसा : लैंगिक विशेषज्ञ

चाँदनी महिला सशक्तिकरणकी योद्धा तथा युनिफेम क्षेत्रीय कार्यालयकी पूर्व निर्देशक हुन्। हाल उनी सार्क जेन्डरबेस इन्फरमेसन बेस साउथ एसिया, इन्फोर्सर एण्ड बोर्ड अफ डाइरेक्टर होमनेट साउथ एसिया, साप इन्टरनेसनल, स्किलसेयर इन्टरनेसनललगायतका राष्ट्रिय-अन्तर्राष्ट्रिय संघ-संस्थामा आबद्ध रही महिला सशक्तिकरण, शिक्षा तथा सीप विकास आदि कार्यमा अनवरत योगदान दिँदै छिन्। ९ वर्ष पद्मकन्या क्याम्पसमा अध्यापन, २६ वर्ष सरकारी सेवा -जागिरे), पाकिस्तान, भारत तथा न्यूयोर्क अमेरिकामा गरी १८ वर्ष संयुक्त राष्ट्र संघअन्तर्गत युनिफेमको उच्च पदमा रहन सफल जोशीले सन् १९८० को दशकमा नेपालका ५ जिल्लाबाट सुरु गरेकी महिला पेवा बढाउने कार्यक्रम हाल पचहत्तरै जिल्लामा सञ्चालित छ।

रीता खनाल

जन्मस्थान : हेटौंडा,शिक्षा : स्नातकोत्तर ,पेसा : राजनीति

नेपाल टे्रड युनियन कांग्रेस स्वतन्त्रकी उपाध्यक्ष रीता खनाल महिला हकहितका लागि अगाडि बढ्ने महिला हुन्। मूलधारको राजनीतिमा समेत सक्रिय खनालले गृहिणी शिक्षामार्फत महिला शिक्षामा समेत अग्रणी भूमिका निर्वाह गरेकी छिन्। उनले श्रमिक महिलाका लागि समान कामको समान ज्याला, मर्यादित काम, यौन दुरुत्साहन तथा नयाँ बन्ने संविधान श्रमिकमुखी हुनुपर्नेमा जोड दिँदै आएकी छिन्।

सरस्वती चौधरी

जन्मस्थान : सप्तरी ,शिक्षा : एसएलसी ,पेसा : समाजसेवा

पिछडिएको थारू समुदायबाट महिला आन्दोलनमा होमिने सरस्वतीको साहस प्रशंसायोग्य छ। उनले थारू महिलाहरूको जीवनस्तर उकास्न धेरै काम गरेकी छिन्। सामान्य लेखपढ गरेकी चौधरी आफूलाई लागेको कुरा भन्न तथा सिक्न लाज मान्दिनन्। काम गरेर सफल हुने उद्देश्यका साथ अघि बढेकी सरस्वतीले अहिले धेरै थारू महिलालाई चेतनशील बनाइसकेकी छिन्।

निशा राणा

जन्मस्थान : काठमाडौं,शिक्षा : स्नातकोत्तर ,पेसा : वैज्ञानिक

पुरुषको वर्चश्व रहेको क्षेत्रमा काँधमा काँध मिलाएर काम गरिरहेकी निशाले आफ्नो अध्ययन पुनाबाट पूरा गरेकी हुन्। महिला क्षमतालाई पुष्टि गरिसकेकी राणा अध्ययनलाई प्राथमिकता दिन्छिन्। समूहमा काम गर्न मन पराउने राणा सफलताको श्रेय पनि समूहका सबैले पाउनुपर्ने बताउँछिन्। धैर्य तथा काममा केन्दि्रत रहन सक्ने गुणका कारण उनी उच्च ओहदामा पुग्न सफल छिन्।

अनुराधा कोइराला

जन्मस्थान : ओखलढुंगा ,शिक्षा : स्नातकोत्तर ,पेसा : समाजसेवा

समाज सेवाबाट आफू तथा आफ्नो देशलाई विश्वभर चिनाउन सफल अनुराधा कोइराला नि:स्वार्थ सेवाकी प्रतिमूर्ति हुन्। आफनो जीवनलाई समाजसेवामा समर्पण गरेकी कोइराला सबै दु:खी तथा यातनापीडित महिलाकी माइती हुन्। आफ्नो जीवनमा आइपरेका हरेक परिस्थितिलाई आफूभित्रै समाहित गर्दै उनी अरूको आँसु पुछ्दै अघि बढिन्। अरूको दु:ख देख्न नसक्ने तथा रमाइलो गर्न मन पराउने अनुराधा कहिल्यै हरेस खाँदिनन्।

मिनल्मा पाण्डे

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : एमबीबीएस, एमडी,पेसा : चिकित्सा

प्रभावशाली व्यक्तित्वकी धनी मिनल्मा पाण्डे नर्भिक अस्पतालमा निर्देशकका रूपमा कार्यरत छिन्। जस्तोसुकै परिस्थितिमा पनि धैर्य कायम गर्न सक्ने पाण्डे नेपालकै प्रथम महिला मुटु रोग विशेषज्ञ हुन्। चौबीसै घन्टा उपचारमा कटिबद्ध पाण्डे कुनै पनि समयमा रोगीको उपचार गर्न चुक्दिनन्। विभिन्न सम्मान पाइसकेकी मिलल्मा जस्तोसुकै कठिन परिस्थितिमा पनि रोगीहरूलाई हौसला प्रदान गरेर उपचार गर्छिन्।

मनीषा कोइराला

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : स्नातक ,पेसा : अभिनय

नेपाली चेली भएर बलिउडमा आफूलाई स्थापित गराउन सफल मनीषा कोइरालाले थुप्रै चलचित्रमा अभिनय गरिसकेकी छिन्। राजनीतिक परिवारमा जन्मिए पनि उनले आफूलाई फरक धारमा उभ्याइन्। चलचित्रमा निकै चञ्चल देखिने कोइराला वास्तविक जीवनमा निकै शालीन तथा शान्त छिन्। उनको परिश्रम तथा प्रभावशाली व्यक्तित्वका कारण कुनै समय उनी बलिउडकी नम्बर वान नायिका पनि भइन्। हिजोआज उनी चित्रकला तथा घरगृहस्थीमा व्यस्त छिन्।

किरण बज्राचार्य

जन्मस्थान : पाल्पा,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : प्रहरी सेवा

किरण विगत १६ वर्षदेखि नेपाल प्रहरीमा कार्यरत छिन्। खेलकुदप्रेमी किरण समाज सेवा तथा चुनौतीपूर्ण काममा रुचि राख्ने भएकीले उनलाई यो क्षेत्रले लोभ्याएको थियो। उनले महिला तथा बालबालिकाको क्षेत्रमा दिएको योगदान अतुलनीय छ। उनी आफ्नो जीवनलाई जोखिममा पारेर भए पनि घरेलु हिंसा तथा महिला बेचबिखन विरोधी अभियान एवं बालबालिकाको विकासजस्ता कार्यमा क्रियाशील छिन्।

सरु जोशी श्रेष्ठ

जन्मस्थान : सुनसरी ,शिक्षा : स्नातकोत्तर ,पेसा : जेन्डर एक्सपर्ट

वैदेशिक रोजगारसम्बन्धी महिला मुद्दालाई उठान गर्ने सरु समानताकी पक्षधर हुन् । नेपाल सरकारको सेवामा उप-निर्देशक भै समाज कल्याण परिषद्, महिला मन्त्रालय, युएनडीपी हुँदै जोशी बितेका १० वर्षदेखि युनिफेम हाल युएन वुमनमा कार्यरत छिन् । उनी समानता र सकारात्मक सोचका कुरालाई सरल भाषामा प्रस्तुत गर्न सक्ने सशक्त लेखिका पनि हुन् ।

रत्ना बस्नेत

जन्मस्थान : अछाम,शिक्षा : स्नातक,पेसा : समाजसेवा

सशस्त्र प्रहरी परिवार महिला संघकी अध्यक्ष रत्ना बस्नेत समाजसेवा एवं रचनात्मक कार्यमा अग्रसर छिन्। सशस्त्र प्रहरी कर्मचारीका परिवारलाई स्वरोजगारमूलक, आयमूलक तथा सीपविकास प्रशिक्षण प्रदान गर्न होस् वा दु:खी नागरिकको सेवामा संघको सक्रियता बढाउन उनको सक्रिय भूमिका छ। संस्थाको अध्यक्षका रूपमा बस्नेत पिछडिएका जातजाति, मधेसी, दलित, चेपाङ तथा सीमान्तकृत समुदायका बालबालिकाहरूको हकहितमा समर्पित छिन्।

डा मीनासिंह खड्का

जन्मस्थान : मोरङ ,शिक्षा : विद्यावारिधि ,पेसा : प्राध्यापन तथा समाजसेवा

मीना अब्बल दर्जाकी शिक्षाविद् हुन्। लामो समयदेखि जापान, अमेरिका, अफ्रिका आदि राष्ट्रमा नेपाली संस्कृति, मानवशास्त्र आदि विषयमा अध्यापन गराइरहेकी खड्काले मदर टेरेसासँग ११ वर्ष बिताएकी थिइन्। उनकै प्रभावले समाजसेवामा लागेकी मीनाले थुप्रै सामाजिक योगदान गरेकी छिन्।

संगीता राना प्रधान

जन्मस्थान : मोरङ,अध्ययन : स्नातकोत्तर,पेसा : संगीत

संगीता राणाले ६ वर्षकै उमेरदेखि भारतको कोलकातामा गुरुसँग गायन र संगीत सिकेकी हुन्। उनले रेडियो खर्साङबाट भ्वाइस टेस्ट उत्तीर्ण गरेर दर्जनौं गीत रेकर्ड गराइन्। संगीताले १९८३ मा कोलकाताबाट गीत, गजल र भजनको एल्बम बजारमा ल्याएकी थिइन्। भारतीय संगीत क्षेत्रमा करियर बनाइरहेकी संगीतालेे भुमरी चलचित्रको गीत गाउँदै नेपाल्ाी संगीतमा प्रवेश गरिन्। त्यसैताका उनले ललितकला क्याम्पसमा प्राध्यापकका रूपमा काम गर्ने अवसर पाइन्। रेडियोमा सयौं गीत रेकर्ड गराएकी संगीता हजारौं विद्यार्थीलाई संगीतको सारेगम सिकाइरहेकी छिन्। पचासौं चलचित्रमा स्वर दिइसकेकी संगीता षड्ज कला केन्द्रकी पि्रन्सिपल पनि हुन्।

सुशीला कार्की सुवेदी

जन्मस्थान : मोरङ,अध्ययन : एमए, बी एल,पेसा : न्यायकर्मी

अदम्य साहस एवं तार्किक क्षमता सुशीला कार्कीका सबैभन्दा ठूला विशेषता हुन्। न्यायाधीश भएर निर्णय गर्ने कुरा चानचुने होइन। कहिलेकाहीँ निर्णय गर्दा निकै कठिन स्थिति पनि आउँछ। पुरुषहरूको वर्चश्व रहेको न्याय क्षेत्रमा न्यायाधीश भएर आफ्नो जिम्मेवारी बहन गर्न सक्नु आफैमा उदाहरणीय कार्य हो।

सपना मल्ल प्रधान

जन्मस्थान : नवलपरासी,शिक्षा : एलएलएम,पेसा : वकालत तथा अधिकारकर्मी

लामो समयदेखि न्याय क्षेत्रमा कार्यरत सपना हाल नेकपा एमालेका तर्फबाट सभासद हुन्। उनी नेपाली महिलाका न्यायिक अधिकारको लडाइँमा सफल भएबापत अन्तर्राष्ट्रिय ग्रुबर अवार्डबाट सम्मानित भएकी छिन्। वैवाहिक बलात्कार, महिलाको सम्पत्तिमाथि अधिकार, आमाको नामबाट नागरिकताजस्ता आधा दर्जनभन्दा बढी मुद्दा उठाएर कानुनी अधिकार स्थापित गराउने कार्यमा निरन्तर लागिपरेकी सपना अब्बल कानुनविद् हुन्।

नेरी थापा

जन्मस्थान : बाँके ,शिक्षा : स्नातक ,पेसा : खेलकुद

नेरी नेपाली महिला क्रिकेटकी उपलब्धिपूर्ण खोज हुन् । महिला क्रिकेट टिममा कप्तानको जिम्मेवारी निर्वाह गरेर नेपाललाई विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय पदक दिलाउन सफल नेरीमा सबल नेतृत्व क्षमता छ। कुनै पनि कार्य सुरु गरेपछि निरन्तर लागिरहने बानीले गर्दा उनले सफलता चुमेकी हुन्।

सरिता ज्ञवाली

जन्मस्थान : मकवानपुर,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : वातावरण संरक्षण

सरिता वातावरण संरक्षणका क्षेत्रमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सफल महिला हुन्। उनी महेन्द्र प्रकृति संरक्षण कोषअन्तर्गतको सदर चिडियाखाना जावलाखेलकी प्रथम महिला व्यवस्थापक हुन्। बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्र ठाकुरद्वारामा काम गर्दा त्यहाँका महिलाहरूलाई प्रकृति संरक्षण एवं पहुँचमा सशक्त बनाउन सफल ज्ञवालीले चिडियाखानाको आधुनिकीकरण गरिन्। उनी श्रीलंकामा सम्पन्न साउथ एसियन जु एसोसियसनको सम्मलेनबाट दक्षिण एसियाली अध्यक्ष चुनिन सफल भइन्।

सलोनी सिंह

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : अर्थशास्त्री तथा समाजसेवी।

नेपाली महिलालाई आर्थिक रूपमा सशक्त तुल्याउनुपर्छ भनी नयाँ बहसको थालनी गर्ने सिंह यस कार्यकी अगुवा हुन्। दिदी-बहिनी संस्थामार्फत देशका विभिन्न जिल्लामा महिला सशक्तिकरण अभियानमा कार्यरत सिंहले आफ्नो जीवन समाजसेवामा अर्पण गरेकी छिन्।

ज्ञानीशोभा तुलाधर

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : स्नातक,पेसा : फेसन डिजाइनिङ

ज्ञानीशोभा टेलरिङ पेसालाई नयाँ स्वरूप दिँदै नेपालमा फेसन डिजाइनिङ तथा त्यसको एकेडेमिक अध्ययन स्थापित गर्न सफल व्यक्तित्व हुन्। फेसन डिजाइनिङलाई सम्मानित पेसाका रूपमा समाजमा स्थापित गराई थुपै्र मानिसलाई रोजगार प्रदान गर्ने काममा दत्तचित्त तुलाधर सकारात्मक सोचद्वारा संसार बदल्न सकिन्छ भन्ने सिद्धान्तकी अनुयायी हुन्।

वन्दना राणा

जन्मस्थान : ललितपुर,पेसा : अधिकारकर्मी

सञ्चारिका समूह नेपालकी संस्थापक तथा पूर्व अध्यक्ष वन्दना हाल साथी संस्थाकी उपाध्यक्षका रूपमा कार्यरत छिन्। पत्रकार महिलाको हक-हित एवं अधिकारका लागि कार्यरत राणा महिलामाथि हुने विविध प्रकारका हिंसा अन्त्य गर्ने विभिन्न अभियानमा नेतृत्वदायी भूमिका खेल्छिन्। समाचारवाचिकाका रूपमा करियर अघि बढाएकी आकर्षक व्यक्तित्वकी धनी अनि फरासिली वन्दनाले धेरैको मन जितेकी छिन्।

चित्रलेखा यादव

जन्मस्थान : सिरहा ,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : राजनीति

पूर्व उप-सभामुख चित्रलेखा महिलालाई बाहिर निस्कन नदिने मधेसी समुदायको कट्टर परम्परालाई चिर्दै राजनीतिमा अग्रपंक्तिमा रहेकी महिला हुन्। प्रथम मधेसी महिला उप-सभामुख यादवको कांग्रेसमा पृथक् स्थान छ। उनले आफ्नो पार्टी तथा महिलाको क्षेत्रमा दिएको योगदान प्रशंसनीय छ।

डा अरुणा उप्रेती

शिक्षा : एमबीबीएस ,पेसा : चिकित्सा

पश्चिम नेपालका दुर्गम क्षेत्रमा स्त्रीरोगका विषयमा जनचेतना जगाउने काममा खटिरहेकी अरुणाले स्त्रीरोगको उपचारमा उच्च योगदान दिएकी छिन्। महिलाहरूको उपचार गरेर समाजसेवामा लागेकी डा उप्रेतीले महिलाहरूका लागि विभिन्न उपयोगी पुस्तक पनि प्रकाशित गरेकी छिन्। त्यसबाहेक उनी सफल लेखिका पनि हुन्।

रामकुमारी झाँक्री

जन्मस्थान : गुल्मी ,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : राजनीति

युवा नेतृ रामकुमारी राष्ट्र निर्माणको मुख्य खम्बा राजनीति भन्ने आधारलाई स्वीकार गर्दै युवावर्ग राजनीतिमा आउनुपर्छ भन्ने अभियानकर्ता हुन्। आफ्नो युवावस्था देशको नाममा चढाउने एक उत्कृष्ट महिला योद्धा हुन् उनी। झाँक्री वाककलामा प्रवीण छिन् । ठूलो संघर्षले गर्दा नै उनी एक सफल राजनीतिज्ञ बनेकी हुन्।

मोहम्मदी सिद्धिकी

जन्मस्थान : बाँके ,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : समाजसेवा

मुस्लिम समुदायमा जन्मिएर आफूलाई उच्च स्थानमा पुर्‍याउन सफल मोहम्मदीको प्रमुख विशेषता परिश्रम तथा धैर्य हो। फतिमा फाउन्डेसनकी अध्यक्ष सिद्धिकीले वडाध्यक्षदेखि सभासदसम्मको हैसियतले काम गरेकी छिन्। उनी महिला विरोधी हरेक कुरीति तथा विभेदको अन्त्य हुनुपर्छ भन्ने कुरामा लागिपरेकी छिन्।

लिली थापा

जन्मस्थान : काठमाडांै ,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : अधिकारकर्मी

लिली मानव अधिकारका लागि महिला, एकल महिला समूह -डब्ल्युएचआर) की संस्थापक अध्यक्ष हुन्। एकल महिला अभियानकी अगुवा थापा नेपालमा एकल महिलाको अधिकार, सशक्तिकरण एवं सीप विकासका क्षेत्रमा लामो समयदेखि कार्यरत छिन्। आफै एकल भए पनि व्यक्तिगत जीवनको परवाह नगरी उनले एकल महिलाहरूको समस्या समाधानमा आफूलाई समर्पित गरेकी छिन्।

शैलजा अधिकारी

जन्मस्थान : काठमाडौं ,शिक्षा : एमबीए,पेसा : व्यापार

कुनै बेला बैंककी जागिरे शैलजाको परिश्रमले उनलाई नेपाली फेसन जगत्को एक स्थापित व्यवसायी बनायो। आइइसी कलेज स्थापना गरेर उनले नेपालम    फेसन तथा इन्टेरियरमा करियर बनाउन चाहनेहरूलाई प्लेटर्फम दिइन्। हाल आएर युरो किड्स नामक भारतीय चेन पि्रस्कुलको शिक्षा सुरु गरेकी अधिकारीले स्कुलका तर्फबाट एक्सेलेन्सी अवार्ड हात पारिन्। कामप्रतिको निरन्तरता तथा परिश्रम शैलजाको प्रमुख विशेषता हो।

लक्ष्मी शर्मा

जन्मस्थान : काठमाडौं ,पेसा : व्यवसाय

प्रथम नेपाली महिला टेम्पो चालक लक्ष्मी शर्माले जीवनमा धेरै दु:ख गरिन्। उनी टेम्पो चलाउँदा-चलाउँदै गाई, भैंसीका हड्डी ओसार-प्रसार गर्न पुगिन्। त्यसपछि उनले लक्ष्मी उड क्राफ्ट खोलिन् जहाँ उनले टाँकको व्यवसाय गर्न थालिन्। व्यवसाय फस्टाउँदै गएपछि उनले अन्तर्राष्ट्रिय जगत्मा समेत ख्याति पाइन्। सानो परिमाणमा काम थालेकी शर्मा अहिले नेपाल उड क्राफ्टको नाममा हड्डीबाट निर्मित ह्यान्डी क्राफ्ट उत्पादन गर्दैछिन्।

शान्ति महतो

जन्मस्थान : धनुषा,शिक्षा : आईए,पेसा : महिला अधिकारकर्मी

शान्ति मधेसी महिला समूहकी अध्यक्ष भएर आफ्नो संस्थामार्फत महिलाहरूलाई सचेत बनाउँदै छिन्। अहिले उनको संस्थामा थुप्रै मधेसी महिला सदस्य छन् भने मधेसी महिलाहरूले सक्रिय रूपमा हक-अधिकारका लागि लड्न र आवाज उठाउनमा उनको ठूलो भूमिका छ। पुरुषले गर्ने काम महिलाले पनि गर्न सक्छन् भनेर अघि बढ्ने महतो वुमन एक्टकी सक्रिय सदस्य पनि हुन्।

अम्बिका श्रेष्ठ

पेसा : उद्यम

नेपालकै उत्कृष्ट होटल व्यवसायीहरूमा आफ्नो नाम लेखाउन सफल अम्बिका श्रेष्ठको कामप्रतिको रुचि प्रशंसनीय छ। उनी आफ्नो होटलको व्यवस्थापन चुस्त राख्न हरपल प्रयासरस हुन्छिन्। उनी होटल द्वारिकाजकी निर्देशक हुन्। सानो आकारको व्यवसायलाई विस्तार गर्दै अन्तर्राष्ट्रिय स्तरसम्म पुर्‍याउन सफल उद्यमी श्रेष्ठ अहिले त्यही होटलमार्फत अन्तर्राष्ट्रिय रूपमै परिचित छिन्।

प्रमिला रिजाल

जन्मस्थान : सुनसरी ,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : व्यापार

प्रभावशाली एवं आकर्षक व्यक्तित्व उनको चिनारी हो। उनको स्पष्टवादी व्यवहारले सबैलाई आकषिर्त गर्छ। हाँसिरहने स्वभाव तथा सकारात्मक सोच उनीसँग भएको सबैभन्दा ठूलो पुँजी हो। २० वर्षअघि आफ्नो व्यवसायबाट करियर सुरु गरेकी रिजाल विनको अध्यक्ष बन्दै अहिले महिला सार्क चेम्बरको नेतृत्वमा छिन्।

पूर्णकुमारी सुवेदी
संविधान सभाकी उप-सभामुख पूर्णकुमारी सुवेदी नेपाली नारी वर्गकी प्रेरणा हुन्। गाउँ-गाउँमा आयोजित जनचेतना कार्यक्रमको अगुवाइ गरेकी सुवेदीको कार्य प्रशंसायोग्य छ। यही कार्यले गर्दा उनी आज उप-सभामुख जस्तो गरिमामय पदमा छिन्। उनले आफ्नो जिम्मेवारी राम्रोसँग पूरा गरिरहेकी छिन्।

मञ्जु थापा

जन्मस्थान : गुल्मी,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : संचारकर्मी

आमाको प्रेरणाले बाल्यकालदेखि नै राजनीतिक क्षेत्रमा समर्पित मञ्जु थापा संचार क्षेत्रमा परिचित छिन्। 'अस्मिता' पत्रिकाकी सम्पादक मञ्जुका विभिन्न पत्र-पत्रिकामा लेखहरू प्रकाशित हुँदै आएका छन्। थुपै्र लेखका अतिरिक्त उनका संचार निगरानी, छापामा महिला प्रश्न, महिला, शान्ति र पुनर्संरचना, महिला र मिडिया, नेपाली महिलाहरूमा टेलिभिजनको प्रभाव, चेलिबेटी बेचबिखनविरुद्ध संचार सक्रियता -पुस्तकाकार अनुसन्धान प्रतिवेदनमा सह-लेखन) आदिका साथै 'जीवन संघर्षका पलहरू' प्रकाशित छन्।

कमला उपे्रती

जन्मस्थान : पाँचथर ,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : प्रशिक्षक प्रशिक्षण तथा समाजसेवा

१९ वर्षदेखि निरन्तर सामाजिक संस्थामार्फत विविध खालका हिंसाविरुद्ध महिला तथा बालबालिकाका लागि कार्यरत कमला उप्रेती १९ वर्षअघि स्थापना भएको महिला आधारशिलाकी संस्थापक हुन्। संस्थामार्फत उनले महिला तथा बालबालिकाका क्षेत्रमा धेरै काम गरेकी छिन्। कमला १० जिल्लामा महिलाका लागि आय आर्जन र सीपमूलक तालिम दिएर महिला उद्यमी उत्पादन गर्न सफल बनेकी छिन्। उनको संस्थाले महिलाहरूलाई सीपमूलक तालिम दिनुका साथै महिलाहरूको उत्पादनलाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्म पुर्‍याउने काम गर्छ।

सावित्रा मरासिनी
जन्मस्थान : अर्घाखाँची,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : शिक्षण एवं समाजसेवा

बाल्यकालदेखि नै समाजसेवाप्रति रुचि भएकी सावित्रा मरासिनी प्रतिभाशाली विद्यार्थीका रूपमा परिचित थिइन्। सादा जीवन एवं उच्च विचारकी धनी मरासिनी वर्तमान समयमा युवा-युवतीहरू अनुशानहीन बन्दै गएकामा चिन्ता प्रकट गर्दै अब सबै अनुशासित, मर्यादित एवं लगलशील भएर अध्ययन गरी भविष्यमा राष्ट्रसेवकका रूपमा अघि बढ्नुपर्ने धारणा राख्छिन्। मरासिनी गाउँमा सामुदायिक विद्यालयमा पढेर आएका विद्यार्थीहरूलाई सहरमा निजी बोर्डिङमा पढेका विद्यार्थीहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न केही कठिन हुने बताउँछिन्।

रिन्छेन योञ्जन

जन्मस्थान : भारत,शिक्षा : सिनियर क्याम्बि्रज,पेसा : सोसियल आर्किटेक्ट
भिक्टोरिया क्रस पदकबाट सम्मानित गञ्जु लामा तथा स्कुल शिक्षिका पद्मा डोल्माकी छोरी रिन्छेनले फरक क्षेत्रमा थुप्रै नेतृत्वदायी जनशक्ति जन्माइन्। किन्डर गार्टेन शिक्षिकाका रूपमा करियर सुरु गरेकी उनले एड्भेन्चर टुरिज्मदेखि महिलालाई आर्थिक रूपमा सशक्त बनाउनेसम्मका विविध क्षेत्रमा लागेर क्षमता दर्साइन्। बहुप्रतिभाशाली योञ्जन माइक्रोफाइनान्सको सिर्जनाकार, चोइसेस फर टुमरोज वुमन -१९९१) नामक पृथक् शैलीको कार्यशालाकी आयोजक, समग्र पुष्प व्यवसायीकरणकी सूत्रधार, रेडियो नेपालको अंग्रेजी समाचार वाचिका, बालबालिकाका लागि सिर्जनात्मक शिक्षामा जोड दिने शिक्षाविद्, वातावरण, महिला स्वास्थ्यलगायतका विषयमा थुप्रै रेडियो कार्यक्रमकी संचालक उनी हाल ल्यान्डस्केपिङ र संस्कृति क्षेत्र -संगीत, फिल्म, नाटक, फोटोग्राफी, पेन्टिङ) मार्फत सामाजिक योगदान एवं सचेतनामा व्यस्त छिन्।

रीता थापा
जन्मस्थान : ललितपुर ,शिक्षा : स्नातकोत्तर ,पेसा : समाजसेवा अमेरिकाको आकर्षक जागिर छोडेर नेपालमै सेवा गर्ने उद्देश्यले टेवा संस्थाको सुरुवात गरेकी रीताले सामाजिक सेवामा ४२ वर्ष काम गरिसकेकी छिन्। १ रुपैंयाँ उठाउने अभियानमार्फत सयौं महिलालाई आर्थिक रूपमा सशक्त बनाउन सफल रीता थापा विशेष गरी द्वन्द्वका कारण विस्थापित भई कामको खोजीमा सहर पसेको युवा समूहलाई सीप तथा आयमूलक कार्यक्रम दिन सक्षम भइन्। अहिले पनि उनको परिकल्पनामा साकार भएको खाना ख्वाउने कार्यक्रममा खानावाट वञ्चित सयौंलाई हप्तामा एकपटक दाल, भात एवं तरकारी पस्किइन्छ। विभिन्न व्यक्तिको व्यक्तिगत सहयोगमा संचालन भैरहेको उनको नेतृत्वमा रहेको टेवाले महिलालाई अर्थिक रूपमा सशक्त बनाउने कार्यका अतिरिक्त महिला अधिकारको समेत वकालत गर्छ।

पार्वती शर्मा
जन्मस्थान : धनुषा,अध्ययन : स्नातकोत्तर,पेसा : निजामती सेवा पार्वतीले नारी कम छैनन् भन्ने कुरा पुष्टि गरिसकेकी छिन्। निजामती सेवा प्रारम्भ भएको ५० वर्षको अन्तरालमा उनी पहिलो पटक महिला सर्वोकृष्ट भएकी छिन्। उनको धैर्य, लगनशीलता एवं परिश्रमले उनलाई सधै अब्बल बनायो। शालीन स्वभावकी पार्वतीले समयअनुसार चल्न जानेकी छिन्।

विमला थापा

जन्मस्थान : नुवाकोट ,शिक्षा : स्नातकोत्तर,पेसा : सुरक्षा सेवा

पुरुषको बाहुल्य रहेको नेपाल प्रहरीमा उच्च पदस्थ अधिकृत तहमा पुग्न सफल हक्की महिला अधिकृत थापाले प्रहरी मुख्यालय, वीरगंजलगायतका भन्सार र एअरपोर्टजस्ता जोखिम तथा ट्रान्जिट क्षेत्रमा समेत आफ्नो कार्यदक्षता देखाइसकेकी छिन्। निडर स्वभाव, प्रभावशाली व्यक्तित्व एवं कडा परिश्रम उनका विशेषता हुन्। प्रहरीभित्रका विविध अप्ठ्याराहरूलाई चिर्दै नेपाल प्रहरीको एआइजीजस्तो गरिमामय पदमा पुग्नु नेपाली महिलाका लागि सानो उपलब्धि होइन।

आज घरघरमा दर खाइँदै

2011-08-29T22:19:00.000-07:00

१३ भदौ, काठमाडौँ । हरिलातिका तीजको अघिल्लो दिन आज हिन्दु महिलाहरुले घरघरमा दर खाँदैछन् । टाढाटाढा रहेका चेलबेटीहरु आज माइतीघरमा भेला भएर दुधमा पकाइएको खीर, ढकनी र मिठाई लगायतका परिकारलाई दरका रुपमा खाने गर्दछन् ।
तीजमा माछा मासु दरका रुपमा खान नहुने मान्यता रहिआए पनि पछिल्लो समय भने माछा-मासु पनि दरका रुपमा खाने प्रचलन बढेको छ । हरितालिकाको एक दिनअघि मात्र दर खाने गरिए पनि राजधानीलगायत मुख्य सहरहरुमा केही वर्षयता एक महिनाअघि देखिनै दरखाने प्रचलन सुरु भएको छ । त्यसले तीजमा बिकृती भित्रिएको र मौलिकता हराउँदै गएको भन्दै चिन्ता व्यक्त गर्न थालिएको छ ।

आज दर खाएपछि भोलि विवाहित हिन्दु महिलाहरु पतिको दीर्घायुका कामना गरेर र अविवाहितहरुले योग्य वर पाउँ भनी निराहार व्रत बस्ने गर्दछन् । नजिकको तलाउ, पोखरी र नदीमा स्नान गरेपति तीजको विधिवत् समापन हुने गर्छ ।

बाबुराम भट्टराइ ३५ औ प्रधान मन्त्रीमा निर्वाचित

2011-08-28T22:43:00.000-07:00

भाद्र १२, काठमाडौ, डा. बाबुराम भट्टराई ३ सय ४० सभासदको समर्थन प्राप्त गरी आइतबार ३५ औ प्रधानमन्त्री निर्वाचित भएका छन् । उनका प्रतिद्वन्द्वी कांग्रेस उम्मेदवार रामचन्द्र पौडेलले २ सय ३५ मत पाएका थिए । निर्वाचित भएलगत्तै भट्टराईले शान्ति, संविधान र जनतालाई राहत आफ्नो प्राथमिकता हुने बताएका छन् । उनले भने, 'मन्त्रिपरिषद्लाई राष्ट्रिय सहमतिको स्वरूप प्रदान गर्न सोमबारबाटै काम थाल्नेछु ।
निर्वाचन हुनुअघि संसद्मा उनका प्रस्तावक माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले आफ्नो पार्टीले जनताले धेरै रुचाएका 'ए-वान' उम्मेदवार उठाएको बताए । राजनीतिक मिसन पूरा गर्ने व्यक्ति प्रमुख नहुने उल्लेख गर्दै दाहालले आफूहरूको सामूहिक प्रयासमा शान्ति प्रक्रिया र संविधान निर्माणको काम पूरा हुने पनि बताए ।

गोरखा खोप्लाङ-४ बेलबासमा ५७ वर्षअघि जन्मिएका भट्टराईले आधुनिक नेपालका पैंतीसौं प्रधानमन्त्री हुने सौभाग्य पाएका हुन् । उनकै जिल्ला गोर्खाबाट नेपालको पहिलो प्रधानमन्त्री भीमसेन थापा बनेका थिए ।

लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपालको चौथो प्रधानमन्त्रीका रूपमा सिंहदरबार छिर्न लागेका भट्टराई नेपालको पाँचौं निर्वाचित कम्युनिस्ट प्रधानमन्त्री हुन् । संविधानसभा निर्वाचनपछि प्रधानमन्त्री भएका माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले नौ महिना, एमाले वरिष्ठ नेता माधवकुमार नेपालले १ वर्ष ८ महिना र एमाले अध्यक्ष झलनाथ खनालले ७ महिना गठबन्धन सरकार सञ्चालन गरेका थिए ।

एमालेका तत्कालीन अध्यक्ष मनमोहन अधिकारी नेतृत्वको पहिलो कम्युनिस्ट सरकार पनि नौ महिना चलेको थियो ।

संविधानसभा निर्वाचनपछि बनेको दाहाल नेतृत्वको माओवादी-एमाले गठबन्धन सरकारमा अर्थमन्त्रीको जिम्मेवारी पाएका भट्टराईले आफ्नो कामबाट प्रशंसा पाएका थिए । प्रधानमन्त्रीका रूपमा पनि उनीबाट त्यस्तै अपेक्षा राख्नेहरू धेरै छन् । तर लोकतान्त्रिक मधेसी मोर्चा र साना दलहरूको समर्थनमा प्रधानमन्त्री निर्वाचित भट्टराईको सत्ता गठबन्धनको आधार भने कमजोर छ ।

भट्टराईलाई मोर्चामा आबद्ध फोरम (लोकतान्त्रिक), फोरम (गणतान्त्रिक), तमलोपा, तमलोपा नेपाल र सद्भावनाका अतिरिक्त संघीय सद्भावना, उपेन्द्र यादवले नेतृत्व गरेको फोरम र साना दलहरूले साथ दिएका छन् । संसद्मा मोर्चाका ६५ सभासद छन् ।

माओवादी र मोर्चाबीच आइतबार बिहान भएको चारबुँदे सहमतिले भट्टराईको जित सुनिश्चित गरेको थियो । सहमतिमा शान्ति प्रक्रिया र संविधान निर्माणको काम टुंगोमा पुर्‍याउने र मधेसका माग सम्बोधन गर्ने उल्लेख छ ।

उता पौडेललाई संविधानसभाको तेस्रो ठूला एमाले, नेकपा (माले), राप्रपा, राजपाले मात्र साथ दिए । नेमकिपाका पाँच र राप्रपा नेपालका चार सभासदले निर्वाचन बहिष्कार गरेका थिए । पौडेलको प्रधानमन्त्री पदका लागि सदनमा भएको १८ आंै हार हो । यसअघि ३४ औं प्रधानमन्त्रीका लागि सदनमा भएका १७ पटकको मतदानमा पौडेल विजयी हुन सकेका

थिएनन् । पराजयपछि उनले रचनात्मक प्रतिपक्षको भूमिका निर्वाह गर्ने बताए । 'तर शान्ति प्रक्रिया र संविधान निर्माणमा प्रतिपक्ष हुँदैनौं,' उनले भने ।

भट्टराई माओवादीभित्र शान्ति र संविधान निर्माणलाई मुख्य मुद्दा बनाएका नेता हुन् । संसद्मा उनको पक्षमा मतदान गर्ने सबै दलका सभासदहरूले उनको त्यही व्यक्तित्व र ठूलो दलको नेतृत्वमा सरकार बन्दा शान्ति प्रक्रिया अघि बढ्ने विश्वासमा उनलाई मतदान गर्ने बताएका थिए । सहमतीय सरकारको आवश्यकता औंल्याउँदै आएका भट्टराईले बहुमतीय प्रक्रियाबाट निर्वाचित भए पनि आफू नेतृत्वको सरकारलाई सहमतीय स्वरूप दिने प्रतिबद्धता जनाएका छन् । 'सहमतिको सरकार बनाउने काम भोलिबाटै सुरु हुन्छ,' निर्वाचित भएपछि उनले भने ।

दीलकुमारीले दिने भैन नेकेट दृश्यमा

2011-08-28T22:36:00.000-07:00

नेपाली चलचित्रमा को कस्तो समयमा कसरी प्रवेश गर्छ त्यो भन्न निक्कै गाह्रो हुन्छ । सायद मुस्ताङमा रहेकी दीलकुमारी वाईवाले पनि चलचित्रको नायिका हुन्छु भनेर सोचेकी थिईनन् होला । तर भाग्यको खेला यी मुस्ताङकी युवती आज नेपाली चलचित्रको नायिका भएकी छिन् । त्यो पनि हट दृश्य दिने खालको । उकेश दाहालले निर्देशन गरिरहेको दोश्रो चलचित्र ‘किन किन’मा दीलकुमारी एक हट नायिकाको पहिचान वनाउन लागिरहेकी छिन् । उनको चलचित्र यात्रको कहानी निक्कै रोचक रहेको छ ।
मुस्ताङमा भेडा चराईरहेको समयमा दीलकुमारीलाई वेलायतवाट घुम्न आएका एक युवक पर्यटकले भेट्टाएछन् । ती पर्यटकलाइ दीलकुमारी खुवै मनपरेछ । त्यसपछि ती पर्यटकले दीलकुमारीलाई आफ्नो देश लिएर गए ।

७ वर्ष उनले दीलकुमारीलाई वेलायतमै राखेर मोडलिङ सिकाएका रहेछन् । मोडलिङ सिकेपछि दीलकुमारी वैङकक आईपुगिन् । वैङकमा रहेकी दीलकुमारीलाई उकेशले एक साथीको मार्फत चलचित्रको नायिका वनाएका छन् । चलचित्र ‘किन किन’मा दिलकुमारीको भुमीका निक्कै वोल्ड छ ।

उनले नायक राजेश हमालसँग वेड सिन दिनुपर्नेछ । यसका अलवा थुप्रै टङ किस त चलचित्रका लागि सामान्य जस्तै हो । यतिमात्र होईन चलचित्रमा उनले नेकेट दृश्य समेत दिनुपर्नेछ । यी दृश्यहरुको छायांकन गरिसकिएको निर्देशक उकेशले वताए । मुस्ताङमा भेडा चराउँदै गरेकी दीलकुमारी आज चलचित्र भित्र वोल्ड सिन दिएर एकाएक चर्चामा रहेकी छिन् ।

यो चलचित्रका लागि सुरुमा अरुणिमा लामालाई राख्ने कुरा भएपनि अन्त्यमा दीलकुमारीले नै निर्देशक दाहालको मन जितेकी छिन् । यी नायिकालाई भने निर्माणपक्षले दशैपश्चात मात्र सार्वजनिक गर्ने योजना वुनेको छ ।

हेरौं चलचित्र ‘किन किन’मा दिएको वोल्ड सिनले दीलकुमारीको करिअरलाई कहाँ पुर्‍याउने हो ? दिलकुमारीले दिएको यो दृश्यलाई दर्शकसम्म आईपुग्न सेन्सर वोर्डले रोक्ने हो या होईन, यसका लागि त केही समय कुर्नैपर्छ । हेरौं मुस्ताङकी दीलकुमारीलाई नेपाली दर्शकले कत्तिको पचाउने हुन् ।

अन्ना हजारेले अनसन आज तोडे

2011-08-28T01:23:00.000-07:00

११ भदौ, काठमाडौं१२, दिनदेखि दिल्लीको रामलीला मैदानमा अनशन बसिरहेका गान्धीवादी नेता अन्ना हजारेले आज अनशन तोड्नुभएको छ । संसदले आफ्ना माग सम्वोधन गरेपछि हजारेले आज अनसन तोड्नुभएको हो । अनशन स्थलमा एक जना दलित तथा अर्की मुस्लिम बालिकाको हातबाट नरिवल पानी र मह खाएर हजारेले अनशन तोड्नुभएको हो । रामलीला मैदानमा अन्नाको अनशन तोड्नु अघि उहाँका सहयोगी अर्विन्द केजरीवालले उपस्थित मानिसहरुलाई भ्रष्टाचारविरोधी सपथ खुवाउनुभएको थियो । हजारेका समर्थकहरुले आज बेलुकी दिल्ली गेटमा विजयोत्सव मनाउने घोषणा गरेका छन् ।
अनशन समाप्तीपछि उपस्थित समर्थकहरुलाई धन्यवाद दिँदै हजारेले पछिल्लो आन्दोलनले आफुलाई भ्रष्टाचार मुक्त देश बनाउन सकिन्छ भन्ने विश्वास जागेको बताउनुभयो । भ्रष्टाचार विरोधी कडा कानुनको माग गर्दै अनशन बसेका हजारेको मागमा हिजो भारतीय संसदले समर्थन जनाएपछि उहाँले अनशन तोड्ने निर्णय गर्नुभएको थियो । हजारेले लोकपाल कानुन अनुसार लोकायुक्तको व्यवस्था हुनुपर्ने, सबै विभागमा नागरिक बडापत्र स्थापना गरिनुपर्ने र केन्द्र तथा राज्य सरकारका सबै कर्मचारीलाई लोकपाल कानुनको दायराभित्र राखिनुपर्ने माग गर्नुभएको थियो । हजारेका मागबारे अर्थमन्त्री प्रणव मुखर्जीले सदनमा राख्नुभएको प्रस्ताव ध्वनी मतले पारित भएको थियो । अन्ना हजारेका समर्थकहरुले आधा युद्ध जितेको भएपनि अझै लडाइँ बाँकी रहेको बताएका छन् ।

हजारेका प्रतिनिधि र भारत सरकारबीच वार्ता

2011-08-23T21:31:00.000-07:00

७ भदौ, काठमाडौँ । भ्रष्टाचार नियन्त्रणका लागि शक्तिशाली लोकपाल विधेयकको माग गर्दै अनसनमा रहेका गान्धीवादी सामाजिक अगुवा अन्ना हजारेका प्रतिनिधि र सरकारबीच आज वार्ता हुने भएको छ । विगत नौ दिन देखि नयाँदिल्लीस्थित रामलिला मैदानमा अनसन बस्दै आएका हजारेको स्वास्थ्य नाजुक बन्दै गएको भन्दै समर्थकले चर्को दबाब दिएपछि सरकार वार्ताका लागि तयार भएको हो ।
स्वास्थ्य गम्भीर भए पनि हजारेले उपचारका लागि अस्पातल जान अस्वीकार गर्दै आउनुभएको छ । वार्ता तयारीका लागि गएराति केन्द्र सरकारको सिसीपीए अर्थात राजनीतिक मामला सम्बन्धी क्याविनेट कमिटीको बैठक बसेको थियो ।

प्रधानमन्त्री मनमोहन सिंहको निवासमा भएको बैठकमा अर्थमन्त्री प्रणव मुखर्जी र अन्ना हजारेका सहयोगबीच पहिलो चरणमा वार्ता भएको छ । हजारेको अनसनलाई लिएर आज मध्याहृन सरकारले सर्वदलीय बैठक आहृवान गरेको छ ।

महिला अधिकारका लागि नाङ्गै फोटो सेसन .

2011-08-19T00:15:00.000-07:00

महिलालाई जागिरमा आरक्षणको लागि वकालत गरिरहेको एक संस्थाको अभियानमा साथ दिँदै मुम्बइकी डिजे तथा कलाकार जेन्नी डीले निर्वस्त्र फोटो खिचाएकी छिन् । भारतको स्वतन्त्रता दिवसको अवसर पारेर महिला स्वतन्त्रता र आरक्षणको माग गर्दै जेन्नीले निर्वस्त्र फोटो खिचाएकी हुन् । मुम्बइमा रहेको गैरसरकारी सस्था सिटिजन्स एक्सन फोरमले भारतको स्वतन्त्रता दिवसको अवसरमा आयोजना गरेको महिला स्वतन्त्रता सम्बन्धि अभियानमा ‘के भारतीय महिला स्वतन्त्र छन् त ?’ भन्ने शिर्षकमा जेन्नीका तस्विरहरु प्रदर्शन गरिएका थिए ।

महिलालाई न्यायलय तथा स्थानिय स्वायत्त निकाय लगायतका क्षेत्रमा प्राथमिकताका साथ थप जागिर दिइनुपर्ने माग सहितको अभियानका लागि जेन्नीका निर्वस्त्र तस्विर खिच्ने फोटोग्राफर बलिउडका चर्चित फेसन फोटो ग्राफर विक्की इद्नानी थिए ।

महिलावादी बनेर निर्वस्त्र फोटो खिचाएकी जेन्नीले न्यायक्षेत्र, प्रहरी, वित्तिय सस्था तथा स्थानिय निकायमा महिलालाई बढि रोजगारी दिन सकिएमा भारतमा भ्रष्टाचार र महिला विरुद्धका हिंसा र अपराध नाटकीय ढंगले घटाउन सकिने दाबी गरेकी छिन् । भारत स्वतन्त्र भएको ६४ वर्ष भैसक्दा पनि अझै धेरै भारतीय महिलाहरु दिनहुँ बलत्कारमा पर्ने गरेको र धेरै बालिकाहरुको जबर्जस्ती बिहे हुने गरेको भन्दै जेन्नीले आफु महिलाकै लागि नांगिएको बताइन् । आफ्ना निर्वस्त्र फोटाहरु कलात्मक तथा ग्लामरस रहेका र अश्लिलता कत्तिपनि नरहेको उनको दाबी छ ।

दर्जन पत्रकार माथि आक्रमण

2011-08-18T23:59:00.000-07:00

भरतपुर, भाद्र २ - बिहीबार साँझ हात्ती प्रशिक्षण सम्बन्धि समाचार संकलनका लागि सौराहा पुगेका चितवन स्थित कान्तिपुरकर्मी दीपेन्द्र बडुवाल लगायत एक दर्जन पत्रकार माथि आक्रमण भएको छ । सांझ खाना खाएर राप्ती किनार घुम्न गएका पत्रकारको टोली माथि जंगल पवका संचालक जिवा चौधरी लगायतले आक्रमण गरेका हुन ।
राप्ती किनारमा बस्न नपाउने भन्दै पत्रकारको टोलीलाई धपाउने क्रममा आक्रमण गरेका थिए । एक छिन बसेर जान्छौ, दाइ भनेर अनुरोध गर्दागर्दा आक्रमण गरिएको थियो । स्थानीय कायाकैरन दैनिकका प्रधान सम्पादक बिनोदबाबु रिजाललाई कुर्सीबाट फालेपछि पत्रकारले आपत्ती जनाएका थिए ।

जिवाले आपत्ती जानाउने पत्रकार माथि पहिला आ्रकमण गरे । कान्तिपुर कर्मी बडुवालमाथि पहिले आक्रमण गरिएको थियो । त्यसपछि बडुवाललाई जोगाउने क्रममा पत्रकार एकल सिलवाल गम्भीर घाइते भएका थिए । त्यस क्रममा पत्रकार महासंघ साखा उपाध्यक्ष रमेशकुमार पौडेल, पुर्ब केन्द्रीय सदस्य बिष्णु छिमेकी, पुर्वी चितवन पत्रकार मंचका अध्यक्ष केपी किरण शर्मा, स्वास्थ्य पत्रकार मंचका अध्यक्ष सन्तोष देवकोटा, अमृता गुरुङ, अमृता पोखरेल, खेलकुद पत्रकार मंचका सचिव दीपेन्द्र अधिकारी र जापानबाट बिदा मनाउन आएका पत्रकार हरि प्रसाद पोखरेल माथि हातपात भएको थियो ।

समूहले पत्रकारलाई घेरा हाली सिध्याउने धम्की दिएर बन्धक बनाएको थियो । बडुवाल भागेर जोगिएका थिए । उनको शरिरका विभिन्न ठाउंमा चोट लागेको छ । सिलवालको बांया आँखाको मुनी चोट छ । दुबैको भरतपुर मेडिकल कलेजमा उपचार भएको छ । प्रहरीले तत्काल घटनास्थलबाट पव संचालक जिवा र उनका भाइ बिष्णु चौधरीलाई पक्राउ गरेर हिरासतमा राखेको छ ।

घटनाको पत्रकार महासंघ, प्रेस चौतारी, प्रेस युनियन लगायत संघसंस्थाले भत्र्सना गरेका छन । दोषी मािथ कडा कारबाहीको माग गरेका छन । महासंघले आज दिउसो आक्रमणमा संलग्न बिरुद्ध किटानी जाहेरी दिने भएको छ ।

साभार : कान्तिपुर

आक्रमणकारीले माफि मागे

2011-08-18T23:55:00.001-07:00

भाद्र, १ लम्की, कैलाली ,पत्रकार दिपक रावल माथि कुटपिट गर्ने बलिया ७ राजीपुरका खेम बज्गा“ई सहितको समूहले माफिमागेको छ । आफुहरुले नचिनेर भुलवस आक्रमण गरेको भन्दै मागेको हो । सो समूहले ३० गते आईतबार सा“झ धनगढीबाट घरतर्फ फर्कदै“ गरेको अवस्थामा बलियाको कान्छिबजार आक्रमण गरेको थियोे । आक्रमणबाट पिडित रावलले उनीहरु विरुद्व ईलाका प्रहरी कार्यालयमा पक्राउगरी घटनाको छानविन गर्न माग गरेका थिए । मंगलबार दुवै पक्षबीच भएको छलफलमा आक्रमणकारीहरुले रातिको अवस्थामा चिन्न नसक्दा आक्रमण गरिएकोले सो घटनामा आफुहरु पूर्णरुपमा दोषी भएको र ठुलो गल्ती गरेको भन्दै माफि मागेको थियो ।
सो समुहले औषधी उपचार गर्ने, रावलबाट लुटेर लगेको मोवाइल फिर्ता दिने र यसपछिका दिनमा त्यस्ता क्रियाकलाप नदोहो¥याउने सहमति पछि माफ गरिएको पत्रकार रावलले जानकारी दिए । सो समूहकोे आक्रमणबाट रावलको खुट्टामा र टाउकोमा चोट लागेको थियो । रावल प्रेस चौतारी कैलालीका सदस्य हुन ।

टेन्डर विवादमा प्रचण्ड र भट्टराई पक्षबीच झडप

2011-08-15T03:36:00.000-07:00

३० साउन, गोरखा । खाद्यान्न ढुवानी टेण्डर दर्ताको विवादमा एकीकृत नेकपा माओवादीका अध्यक्ष पुष्पकमल दहाल प्रचण्ड र उपाध्यक्ष डा. बाबुराम भट्टराई पक्षबीच झडप भएको छ । नेपाल खाद्य संस्थानको चामल ढुवानी गर्नका लागि माछा खोला र सिर्दीवास डिपोमा टेन्डर बुझाउने अन्तिम दिन प्रचण्ड र भट्टराई पक्षबीच झडप भएको हो ।

झड्पमा वाइसियल नेपालका केन्द्रीय सदस्य प्रचण्ड पक्षधरका हरिबहादुर पाण्डे र भट्टराई पक्षधरका अशोक लामिछाने घाइते भएका छन् । उनीहरुको टाउकोमा चोट लागेको छ । झडपका क्रममा होटल हिमालयनमा रोकिराखिएका तीनवटा मोटरसाइकलमा पनि तोडफोड भएको छ । सुरक्षाका लागि सयौँको सङ्ख्यामा प्रहरी परिचालन गरिएको छ । प्रचण्ड पक्षधरले प्रतिस्पर्धा नगराई ठेक्का पार्न खोज्दा भट्टराई पक्षले विरोध गरेपछि झडप भएको थियो । दुई बटा डिपोका लागि करिव २ करोड बराबरको ठेक्का आहृवान गरिएको थियो ।

प्रचण्ड र भट्टराई पक्षको झडपपछि बजार बन्द भएको छ । भट्टराई पक्षधरले गुण्डागर्दी बन्द गर्न माग गर्दै प्रदर्शन गरेका छन् ।

मधेसी महिलाका समस्य र मधेशी महिला सभासद

2011-08-15T00:40:00.000-07:00

लेख
मधेसी महिलाका समस्य र मधेशी महिला सभासद

काठमाडौंमा नेपाल सतभावाना पार्टी नेपालले पार्टी फुटाएर पत्रकार सम्मेलन गरिरहेको बेलामा तराइको रौतहटमा भरखर बिहे गरेकी किरण गुप्ताको रहस्यमय मृत्य भईरहेको थियो । तराईको मुद्धालाई प्रमूखताका साथ उठाएको भन्ठान्ने तराईका सभासदहरु किन महिला हिंसाको विरुद्धमा आवाज उठाउन सकिरहेका छैन्न । तराइमा दिनहुँ जस्तो महिलाहरु माथि हिंसा भईरहेको हुन्छ । विषेस गरी बोक्सीको निहँुमा र दाइजोको निहँुमा यस्ता घटना भएका छन् । अनौपचारिक सेवा केन्द्र इन्सेकको तथ्यांक अनुसार १६ महिनामा मात्रा तराइमा दाइजोका कारण ज्यान गुमाउने महिलाहरुको सख्या १० जना पुगिसकेको छ । अब भन्नुस वोक्सीको आरोपमा कतिजनाले ज्यान गुमाएका होलान । कति जना महिलाहरु अपहेलित र कति जनालाई र्दुव्यवहार गरेको हामिले सुनेका छौं ।
मधेशका महिला त्यति मात्र कुरामा पिडित छैन्न । अरुको घरमा काम गर्नु पर्ने , साहुको घरमा बदियाको रुपमा हलियाको रुपमा काम गर्नु पर्ने , सानोमा विवाह गरेको हुँदा श्रीमान विदेशमा जागीरमा हुँने र घरमा घर परिवारवाट अत्यधिक अपमान , अपहेलित र ज्यानै जान सक्ने डर मधेशी महिलामा छ । किन की यो सबैको जड भनेको सम्पत्ती हो । दाइजो धेरै ल्याएको छ भने पनि श्रीमान् साथमा छैन भने घर परिवारले अर्कौ विहेवाट फेरी पनि दाइजो ल्याउन सकिन्छ भनेर पहिला विहे भएको महिलाको ज्यान लिएको धेरै घटना छन । मधेशका घटनामा किरण गुप्ता जस्ता महिला त एक प्रतिनिधि पात्र मात्र हुन । वाहिर नआएका यस्ता धेरै घटनाहरु तराइका गर्भमा कुहिएका छन् । अन्धविश्वस, ुकरिति र कुस्सकार र भारतको प्रत्यक्ष प्रभावको कारणले तराईमा महिला हिंसा अत्यधिक भएको पाइन्छ ।

संविधान सभामा विभिन्न दलका सभासदमा चुनिएर मधेसी महिलाहरु आएका छन् । तर आज सम्म मधेसी महिला सभादहरुको भुमिका भनेको पार्टी फुटाउने वेलामा पिछलौवा भएर नजिकको चिनेको वा केही सहयोग गरेको भरमा हस्ताक्षर गरेर पार्टी फुटाउन वाहेक अरु कुनै विषयमा चासो राखेको पाइएको छैन । त्यही समाजको प्रतिनिधि भई सकेपछि समाजको वारेमा वोल्नु पर्ने कर्तव्य सभासदको हो तर मधेशी सभासदले कहिल्यै महिला हिंसा सम्वन्धिका कुनै पनि घटनामा एउटा विज्ञाप्ती सम्म पनि निकालेको पाइदैन । के यो जनप्रतिनिधिले गर्ने व्यवहार हो । मधेशका सबै सभासदलाई त्याहाँ महिला माथि हुने सबै प्रकारको हिंसाको वारेमा थाहा छ र कतिले भोगेका पनि होलान तर अहिले किन ती महिलाको वारेमा सदनमा एक दिन कुरा उठाउन सक्दैन्न । समानुपातिक मात्र होइन प्रत्यक्ष चुनाव जितेर पनि धेरै महिला सभासदले मधेशी महिलाको प्रतिनिधित्व गरेका छन् । तर प्रतिनिधित्व गरेर मात्र समस्यको समाधान हुदो रहेनछ भन्ने कुरा यी व्यवहारले देखाएको छ । किन की कहिल्यै त्यो समुदायको वारेमा , पिडित महिलाको वारेमा , महिला हिंसाको वारेमा तराईका महिला सभासदले कुरा उठाएको सुनिएको छैन । यसोत अरुले कुरा उठाएका छन् भन्ने चाही होइन ।

तराईको मुद्धामा जसरी एक मधेश एक प्रदेशको नारामा महिला सभासदलाई लिएर हिड्न पुरुष सभासदहरु सफल भएका छन् त्येसै गरी महिला हिंसाको मुद्धामा महिला सभासदले पुरुष सभासद र अन्य सरोकारवाला कसैलाई पनि सगै हिडाउन सकेको देखिन्न । तराईका महिलाको यो जर जर समस्यको वारेमा तराईका जनप्रतिनिधिले अलि चासो र सरोकार राखेर जनचेनता, सभागोष्ठी गरी महिलाको मुद्धालाई अलि वढि चासो दिनु पर्ने देखिन्छ । ताकि पार्टी फुटाउने र व्यक्तिगत लाभ मात्र होइन ।     यो पित्रिसतात्मक समाजमा परिवर्तन हुन केही समय अझै लाग्न सक्छ । तर समय सगै समाजलाई डो¥याउन जनप्रतिनिधिको हैसियतले अलि वढि दायित्व र कर्तव्य सभासदहरुको नै हुन्छ ।

                       कल्पना थापा
                         काठमाडौं
Email : kalpana.thapa99@gmail.com

कन्चनपुरमा घरको सामुहिक हत्या

2011-08-15T00:16:00.000-07:00

श्रावण ३०, कन्चनपुरको भीमदत्त नगरपालिका ९ मटेना गाउँस्थित धर्मानन्द नाथको घरमा सामूहिक हत्या भएको छ । आइतबार राति भएको घटनामा हत्या गरिएकामा धर्मानन्दकी आमा ५० वर्षीया हरियादेवी नाथ, उनकी श्रीमती २५ वर्षीया धनादेवी नाथ, नाबालक छोरा ६ वर्षीय रवि नाथ र ४ वर्षीया रेनुका नाथ रहेका छन् ।

घटनास्थलमा पुगेका प्रहरी निरीक्षक चक्रबहादुर शाहका अनुसार प्रारम्भिक छानबिनमा कुनै हातहतियार प्रयोग गरिएको देखिए छैन । उनले हत्याको प्रारम्भिक अनुसन्धान भइरहेको बताए । सोमबार बिहान ७ बजे छिमेकीहरुले बरमदेव प्रहरी चौकीलाई घटनाबारे जानकारी दिए थिए । उक्त घटनाका लागि प्रहरी प्रमुख एसपी विनित चौधरीको टोलीले घटना स्थाल पुगेर छानबिन थालेको छ । हत्या भएको घरमूलि धर्मानन्द भने बेपता छन् । घटनास्थल सदरमुकाम महेन्द्रनगरबाट ९ किलोमिटर टाडा छ ।

निर्णय नमाने विशेष महाधिवेशन बोलाएर अध्यक्ष पदबाट हटाउने चेतावनी

2011-08-04T03:21:00.000-07:00

काठमाडौं, श्रावण १९ - एमाले सल्लाहकार परिषद अध्यक्ष एवं अनुशासन आयोगका सदस्य सिद्धिलाल सिंहले प्रधानमन्त्री एवं पार्टी अध्यक्ष झलनाथ खनालले आगामी साउन २१ बस्ने केन्द्रीय कमिटी बैठकले गर्ने निर्णय नमाने विशेष महाधिवेशन बोलाएर अध्यक्ष पदबाट हटाउने चेतावनी दिएका छन् ।
रिपोर्टर्स क्लबको बिहीबारको साक्षात्कारमा सिंहले माओवादी मन्त्रीहरुलाई शपथ नगराउने स्थायी कमिटीको निर्णय बेवास्ता गरेर अध्यक्ष खनालले पार्टीको अनुशासन उल्लंघन गरेको दाबी गर्दै अनुशासन उल्लंघन गर्नेलाई कारबाही हुने दाबी गरे ।
‘पार्टी भन्दा माथि कोही छैन । पार्टीको अनुशासन उल्लघन गर्नेलाई कारवाही हुन्छ,’ उनले भने, ‘झलनाथ खनाल पनि पार्टी भन्दा माथि छैनन् ।’
मन्त्रिपरिषद विस्तार गर्ने प्रधानमन्त्रीको विशेष अधिकार भए पनि प्रधानमन्त्री पार्टीले नै नियुक्त गरेकोले पार्टीको निर्णय बाहिर कोही पनि जान नसक्ने तर्क उनको थियो ।
सिंहले आगामी केन्द्रीय कमिटी बैठकले अध्यक्ष खनालले पार्टी निर्णयको उल्लंघन गरेको विषयमा गम्भीरतापूर्वक छलफल गरेर सरकारबाट फिर्ता बोलाउने सम्मको निर्णय गर्ने दाबी गरे ।
यसअघि अध्यक्ष खनालले आफ्नो प्रतिकुलतामा केन्द्रीय कमिटिको बैठक सार्दै आएकोले यसपटक पनि बैठक सर्न सक्छ त भन्ने जिज्ञासामा सिंहले यसपटक केन्द्रीय कमिटी बैठक र संसदीय दलको कुनै पनि बैठक नसर्ने र अध्यक्षले सार्न पनि नसक्ने ठोकुवा गरे । ‘यसपटक केन्द्रीय कमिटिको बैठक सर्न सक्दैन,’ उनले दाबी थियो ।
अध्यक्ष झलनाथ खनालले पटक–पटक पार्टीको निर्णय उल्लंघन गर्दै आएकोमा पार्टीले कारबाही गर्न नसकेको प्रसङ्गमा केन्द्रीय कमिटीको बैठकले कारवाहीको निर्णय गर्ने विश्वास ब्यक्त गर्दै उनले भने, ‘अहिले नपत्याउनुस् केन्द्रीय कमिटीले निर्णय गर्छ अनि पत्याउनुस् ।’

साभार : अनलाइन खबर

कोरियामा नेपाली कामदारको माग र तलब बढ्यो

2011-08-03T22:28:00.000-07:00

१९ साउन, कोरिया , दक्षिण कोरियाली सरकारले लामो समयपछि तल्लो तहका विदेशी एवं स्वदेशी कामदारको तलब वृद्धि गर्ने भएको छ । लामो समयको गृहकार्य र जनदबाबपछि कोरिया सरकारले तल्लो तहका विदेशी तथा स्वदेशी कामदारको तलब बढाउने निर्णय गरेको हो । यो निणर्यसँगै साना तथा मझौला उद्योगमा तल्लो तहमा कार्यरत नेपाललगायत अन्य विदेशी कामदारको तलव आगामी सन् २०१२ बाट मासिक तलब ६ प्रतिशले वृद्धि हुने भएको छ । सरकारको न्यूनतम तलब परिषद् -एमडब्लुपी)को १३ औं बैठकले प्रतिघन्टा ४ हजार ३ सय २० वनबाट २ सय ६० वृद्धि गरेर ४ हजार ५ सय ८० वन पुर्‍याउने निर्णय गरेको हो । सन् २०१२ देखि प्रतिहप्ता ४० -प्रतिमहिना २ सय ९) घन्टा काम गर्ने विदेशी कामदारले ९ लाख ५७ हजार २ सय २० वन अर्थात् लगभग ६५ हजार रुपैयाँ पाउनेछन् ।
९० प्रतिशतभन्दा बढी विदेशी कामदारले सरकारले निर्धारण गरेभन्दा धेरै तलब पाउँदै आएका छन् । परिषद्ले मूल्यवृद्धिलाई मध्यनजर गर्दै न्यून आय भएका कामदारलाई लक्षित गरेर तलब तोकेको जनाएको छ । परिषद्ले विभिन्न वर्गका श्रम संगठन, समुदाय एवं रोजगारदातासँग विभिन्न चरणमा वार्ता गरेर तलब निर्धारण गरेको हो । परिषद्का अध्यक्ष पार्क जोन सुङले यो निर्णय मतदानद्वारा गर्नु दुर्भाग्यपूर्ण भए पनि श्रमिक र व्यवस्थापनको निणर्ायक प्रयासपछि सन् २०१२ को न्यूनतम तलब स्केलमा सहमति भएको बताए । ‘तलब निर्धारण गर्ने निर्णय घोषणा गर्न ढिलाइ भए पनि यो निश्चित हो र यसको कार्यान्वयनको घोषणा चाँडै भएर निम्नआय भएका कामदार लाभावित हुनेछन्’ अध्यक्ष सुङले भने । परिषद्ले निर्धारित तलब स्केल अन्तिम निर्णयका लागि रोजगार तथा श्रममन्त्रीसमक्ष पेस गरिने जनाएको छ ।

यसैबीच कोरिया सरकारले रोजगार अनुमति प्रणाली एपिएस मार्फंत रोजगारीका लागि त्यहाँ जाने नेपाली कामदारको थप गरेको छ । यसअघि यस वर्ष ७ हजार १ सय नेपाली कामदारको कोटा छुट्याएको कोरियाले तीन हजार वृद्धि गरी १० हजार पुर्‍याउने घोषण गरेको हो । इपिएसको भाषा परीक्षा लिन आएका नेपाल आएका कोरियाली मानव संशाधन विकास विभागका महानिर्देशक लिम क्विङ सिकेले कोटा थप्ने जानकारी नेपाललाई दिएका हुन् ।

यो वर्ष कोरियाली भाषा परीक्षामा ५० हजार भन्दा बढी सहभागी छन् । नेपाल र कोरियाबीच सन् २००७ मा श्रम सम्झौता भई रोजगार अनुमति प्रणालीअनुसार कामदार पठाउने सहमति भएको थियो । उक्त प्रणाली अन्तर्गत हालसम्म ८ हजार ८ सय नेपाली युवा कोरिया गइसकेका छन् ।

१४ वर्षीय बालिका यौनशोषणबाट गर्भवती

2011-07-27T23:21:00.000-07:00

विष्णु तिमिल्सिना (बर्दिया) बर्दियामा १४ वर्षीय बालिकामाथि भएको यौनशोषणबाट एक किशोरी गर्भवती भएकी छन्। उनी गर्भवती भएपछि जोखिममा परेकी छन्। जिल्लाको सदरमुकामदेखि करिब १० किलोमिटर पश्चिम पर्ने सानोश्री गाविस-४ गणेशपुर गाउँकी स्थानीय गुराँस उच्च माध्यमिक विद्यालयमा कक्षा ६ मा अध्ययनरत १४ वषर्ीया किशोरीलाई सोही ठाउँका ६६ वषर्ीय बलबहादुर ज्ञवालीलले आफनो गर्भ रहेको स्वीकारेर बालिकालाई आफूसँगै राखेका छन्।
बालिकाको गर्भ ज्ञवालीको भएको थाहा पाएपछि स्थानीय गाउँलेहरूद्वारा दुवै परिवारलाई सामाजिक बहिष्कार गर्ने निर्णयगरेको थाहा भएको छ।
बालिकाका अभिभावकहरूले पीडक ज्ञवालीउपर आर्थिक प्रलोभनका कारण जिल्ला प्रहरी कार्यालयमा निवेदन दिन इन्कार गरेपछि गाउँलेहरूले बहिष्कारको निर्णयगरेका हुन्। पीडित किशोरीलाई स्वास्थ्य उपचारका लागि गुलरियामा ल्याइएको छ। उनलाई कुनै अज्ञात स्थलमा सुरक्षित राखिएको कुरा महिला अधिकारसँग सम्बद्ध एक जना अधिकारकर्मीबाट जानकारी भएको छ। बाल कल्याण समिति तथा प्रहरी निकायसँग सर्म्पर्क गर्दा हाल ती किशोरीको कानुनी उपचारभन्दा पनि स्वास्थ्य सुरक्षा महत्त्वपर्ूण्ा भएको हुँदा यस सम्बन्धमा थप कुरा जानकारी गराउन नसकिने बताउनुभयो। पीडित किशोरीलाई गहना बनाइदिने प्रलोभनमा पारी जबर्जस्ती शारीरिक सर्म्पर्क गरी आठ महिनाको गर्भ रहेको किशोरीबाट थाहा भएको छ। गर्भ बोकेको थाहा पाएपछि किशोरीलाई मानसिक तनाव भएको छ। सोधपुछ गर्ने व्यक्तिहरूसँग उनले कुनै प्रतिक्रिया दिने गरेकी छैनन्।

पीडकलाई कानुनी कारबाही गराउन मानवअधिकारकर्मी तथा जिल्ला बालकल्याण समितिले पहल गरिरहे तापनि पीडकले पीडित परिवारलाई आर्थिक प्रलोभन दिएका कारण मुद्दा दर्ता हुन नसकेको बताइएको छ।

साभार : नेपाल समाचार पत्रबाट

सपथ खुवाउने विषयमा प्रधानमन्त्री खनाल र माओवादी अध्यक्ष बीच भेटवार्ता

2011-07-27T23:14:00.000-07:00

काठमाडौ १२ साउन, माओवादीबाट मन्त्रीमा प्रस्ताव गरिएकाहरुलाई सपथ खुवाउने विषयमा प्रधानमन्त्री झलनाथ खनाल र एकीकृत माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’बीच आज भेटवार्ता भएको छ । सरकारी निवास बालुवाटारमा भएको दुइ पक्षिय भेटमा राष्ट्रिय सहमति, शान्तिप्रक्रिया र संविधान निर्माणका विषयमा छलफल भएको बताइएको छ । भेटमा प्रचण्डले आज पनि मन्त्री फरेबदल गर्नु आफ्नो पार्टीको अधिकारभित्र पर्ने भन्दै त्यसले राष्ट्रिय सहमति निर्माणमा कुनै बाधा नपुग्ने धारणा दोहोर्‍याएको बुझिएको छ ।
यसअघि प्रचण्डले मंगलबार हाल आफ्ना पार्टीका ९ जना नयाँ मन्त्रीलाई मात्र समावेश गरी मन्त्रिमण्डल पुनर्गठन गर्न खनाललाई आग्रह गर्नुभएको थियो । माओवादी स्रोतका अनुसार प्रधानमन्त्री खनाल उक्त प्रस्तावप्रति सकारात्मक देखिनु भएको छ । माओवादीले आइतबार सरकारलाई समावेशी बनाउने भन्दै उपप्रधान गृहमन्त्री कृष्णबहादुर महरालाई फिर्ता बोलाएर नारायणकाजी श्रेष्ठको नेतृत्वमा १२ मन्त्री र १२ राज्यमन्त्रीसहित २४ जनाको टोली सरकारमा पठाउने निर्णय गरेको थियो ।

उक्त निर्णयले पाँचबुँदे सहमतिको उल्लङ्घन भएको भन्दै विपक्षी नेपाली कांग्रेसले ४ दिनयता लगारता संसद बैठक अबरुद्ध गर्दै आएको छ सत्त रुध एमाले स्थायी समितिले समेत मन्त्रिमण्डल पुनर्गठन गर्न अस्वीकार गर्ने निर्णय गरिसकेको छ ।

महत्वपुर्ण हेर्नै पर्ने रहेछ रहेछ मार्क्स जन्मेको ठाउ

2011-07-24T02:44:00.000-07:00

सूर्य थापा, प्रधानमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकार

विश्व कम्युनिष्ट आन्दोलनका अगुवा कार्ल माक्स जन्मेको ठाउँ जर्मनी कम्युनिष्ट नेताहरुको लागै जानैपर्ने एउटा गन्तव्य मानिन्छ । हालै मात्र प्रधानमन्त्रीका प्रेस सल्लाहकार तथा पत्रकार सूर्य थापा त्यहाँ पुगेर र्फकनुभएको छ । विश्व कम्युनिष्ट आन्दोलनको व्याख्या विश्लेषणमा अभिरुची राख्ने थापाले कार्ल माक्र्सको जन्मस्थल कस्तो देख्नुभएको त ? प्रस्तुत छ अनलाइनखबरले पत्रकार थापासँग गरेको कुराकानी ।

·

कस्तो रहेछ माक्र्स जन्मेको ठाउँ ?

-बितेका दुई शताब्दीमा सिंगो संसारलाई सबभन्दा बढी प्रभावित गर्ने विश्वबिख्यात दार्शनिक कार्लमाक्र्स सन् १८१८ को मे ५ तारिखका दिन जन्मिनुभएको थियो । हामी बसेको होटलको अगाडिपट्टि नै अवस्थित रहेको कार्ल माक्र्स संग्राहलय पुग्दा मानिसहरुको चाप निकै कम भइसकेको थियो । सन् १७२७ तिर बनेको भएपनि १८१८को अपि्रल अर्थात् माक्र्स जन्मिनुभन्दा एक महिना अघि मात्रै उहाँका पिता हेनरी माक्र्सले आफ्नो परिवार र कानूनी कार्यलयका निम्ति यो घर भाडामा लिनुभएको थियो । माक्र्सको बाल्यकालका केही वर्षहरु यही बिते । उहाँ हेनरी माक्र्स र हेनरी प्रेसवर्गका नौं छोराछोरीमध्ये तेस्रो सन्तान हुनुहुन्थ्यो ।

केही बर्षपछि पिता हेनरी माक्र्सले चर्चित पोर्टानिग्रा (कालो ढोका) नजिकै एउटा मध्यमस्तरको घर किन्नुभयो र माक्र्सको अधिकांश बाल्यकाल त्यहीँ बित्यो । उक्त घर पनि हेनरीको मृत्युपश्चात् उहाँकी आमाले सन् १८५० मा बेच्नुभयो ।

माक्स जन्मिएको घरको स्वामित्वमा त्यसपछि पटक-पटक परिवर्तन भयो । र, अनेकपटक त्यसको मर्मतसंभार गर्दै स्वरुप परिवर्तन हुनु पनि स्वभाविकै थियो । सन् १९०४ मा सोसल डेमोक्र्याट ग्राफिक आर्टिष्ट फ्रेडरिक स्नेटरले यो घरमा नै माक्र्स जन्मिएको हो भन्ने पत्ता लगाएपछि १९२८ को अपि्रल २६का दिन सोसल डेमोक्रेटिक समाचार पत्र भोल्कस्वाच (VOLK SWACHT) ले गौरवका साथ सोसियल डेमोक्रेटिक पार्टी (एसडीपी)ले उक्त घर खरिद गरेको घोषणा गर्‍यो । तर १९३३ मा नाजीहरुले ‘सिज’ गरे । र, नाजीकालको अन्त्यसम्म नै यसलाई त्यसका जिल्लास्तरीय नेताको आवासका रुपमा प्रयोग गरियो ।

सन् १९४७ मा एसडीपीले यो घर पुनः प्राप्त गर्ने सफलता पायो । १९६८ मा फ्रेडरिक इबर्ट स्टिफटुङ्ग फाउण्डेसनको सहयोगमा मर्मत-संभार गरी माक्र्सको १५० औं जन्म जयन्तीका अवसरमा एसडीपीका पूर्व अध्यक्ष तथा संघीय गणतन्त्र जर्मनीका विदेशमन्त्री विली बर्नाटले ‘माक्र्सका जीवनी र कार्यहरु’ को प्रदर्शनीका रुपमा यसको उद्घाटन गरे ।

१९८३ मा माक्र्सको १०० औं स्मृति दिवस पारी ‘कार्लमाक्र्स हाउस’ का रुपमा यसको बिस्तार गरी पुनः उद्घाटन भयो । संग्राहलयलाई हालको स्वरुपमा सन् २००५मा पुनः व्यवस्थित गरिएको हो । हाल हजारौं मानिसहरु यस घरमा माक्र्सको जीवनी, विचार र कार्यहरु तथा उनको बाल्यकालीन परिवेश तथा परिवारको सम्बन्धमा अध्ययन र जानकारी लिन आउने गर्दछन् ।

· माक्सलाई सम्झाउने कुराहरु के के छन् त्यहाँ ?

-ट्रियरको मूलचोक नजिकै डी-५४२९० मा करिब एक रोपनी क्षेत्रफलमा संग्राहलय रहेको छ । ‘म्युजियम कार्ल-माक्र्स -हाउस’ टि्रयरमा तीनतले घरमा व्यवस्थित छ । यसको भुइँतलामा चारवटा कोठा छन्, जहाँ पहिलो कोठामा टिकट काउन्टर, पसल व्यवस्थित छ । उक्त कक्षमा माक्र्ससँग सम्बन्धित पुस्तक, पत्रपत्रिका, तस्बिरअंकित लकेट, वाइन, टिसर्टलगायतका सामग्रीहरु बिक्रीमा राखिएको छ । दोस्रो, कक्षमा माक्र्सको इतिहास निर्माणसँग सम्बन्धित सामग्रीहरु रहेका छन् । तेस्रो कक्ष कार्लमाक्र्सः लडाकु र अन्तरविरोधी व्यक्तित्वबारेका ऐतिहासिक सामग्रीहरु छन् । चौथो कक्षमा क्याफे रहेको छ ।

पहिलो तलामा सातवटा कोठा अवस्थित छन् । तीमध्ये ११ औं कक्षमा युवा माक्र्स, १२ कक्षमा राजनीतिक प्रचारक र दार्शनिक पक्ष, १३ औं कक्षमा- काक्र्सको जीवनको निर्णायक मोडः१९४८, चौधौं कक्षमा माक्र्सको निर्वासित जीवन, पन्ध्रौं कक्षमा राजनीतिक अर्थशास्त्रः आजीवन ध्येय, सोह्रौं कक्षमा कार्लमाक्र्स र मजदुर आन्दोलन तथा सत्रौं कक्षमा फ्रेडरिक एङ्गेल्स र माक्र्सवादसँग सम्बन्धित ऐतिहासिक सामग्रीहरु राखिएको छ । तर, धेरैजसो सामग्री जर्मन भाषामा रहेको हुनाले विदेशी पर्यटकहरुका लागि कैयौं चिज मसिनोगरी बझ्न गाह्रो पर्दछ । तर सजावट हिसावले कम्युनिष्ट घोषणापत्र, पुँजीजस्ता ऐतिहासिक र विश्वबिख्यात रचनाहरुलाई निकै कलात्मकरुपमा प्रस्तुत गरिएको छ । वास्तवमा ती संग्राहलयका महत्वपूर्ण पुँजीका रुपमा रहेका छन् ।

संग्राहलयको दोस्रो तल्लामा जम्मा तीनवटा कक्ष छन् । ती मध्ये २१ औं कक्षमा मजदुर आन्दोलनको विभाजन र २२ औं कक्ष युरोपको विभाजनसँग सम्बन्धित तथ्य र सामग्रीहरुले भरिपूर्ण रहेका छन् । २३ औं कक्षमा विश्वभरि माक्र्सका बिचारहरुको प्रयोग बारेका सामग्रीहरु छन् । यो कक्ष अवलोकन गरिसकेपछि भुईतल्लातर्फ र्फकने व्यवस्था मिलाइएको छ । र, भुई तलामा घरको कम्पाउण्डसँगै रहेको पार्कमा माक्र्सका साधारण र मेटलका सरियाले बनेका प्रतिमा रहेका छन्, त्यहाँ तस्बिर खिचिरहँदा निकै आनन्दको अनुभूति हुन्छ । २१ जूनका दिन हामी पुग्नुभन्दा चार घण्टाअघि मात्रै उक्त संग्राहलय घुम्न भ्याउनुभएका नेकपा -एमाले) का पोलिटब्युरो सदस्य केशव बडालको अनुभूति छ – ‘जीवनमा एकपटक पुग्नै पाए हुन्थ्यो भन्ने मनमा उत्कट अभिलाषा थियो । त्यसदिन हामी दिउसो १२ बजे त्यहाँ पुग्यौं, तर ४० मिनेट मात्रै बस्दा र उहाँको शालिकसँगै तस्बीर खिचाउँदा निकै आनन्द लाग्यो ।’

संग्राहलय अपि्रलदेखि अक्टुबरसम्म मंगलबारदेखि आइतबार १० बजे खुल्छ र छ बजे बन्द हुन्छ भने मंगलबार १ बजे खुलेर ६ बजे बन्द हुने गर्दछ । नोभेम्बरदेखि मार्चसम्मचाहिँ मंगलबारदेखि आइतबारसम्म १० देखि १ र २ देखि ५ बजे तथा सोमबार २ देखि ५ बजेसम्म मात्रै खुल्ने गर्छ । बेलुका बन्द हुने समयभन्दा ३० मिनेट पहिले प्रवेश गरिसके पनि संग्राहलयको अवलोकन भ्रमण पूरा गर्न पाइन्छ । १ जनवरी तथा २४, २५, २६ र ३१ डिसेम्बरका दिन भने संग्राहलय पूरै बन्द हुन्छ । यससँग सम्बन्धित जानकारीका लागि www.museum-marx.haus.de मा पनि हेर्न सकिन्छ ।

· माक्सको लोकप्रियता र हेर्ने दृष्टिकोण कस्तो रहेछ ?

-२० जून २०११ का दिन जर्मनीको बोनमा हामी दुईजना -म र मीनबहादुर शाही) ले यात्रा योजना तय गरिरहँदा टि्रयरको किताबी ज्ञान मात्रै थियो । सामान्यतः जर्मनी पुग्ने हरेक कम्युनिष्टका लागि टि्रयर एउटा पुग्नैपर्ने गन्तब्यका रुपमा रहेको छ ।

हामी दुईजनामध्ये मीनजीले ट्रियर (आमरुपमा जर्मनीमा प्रचलित ट्रिया) को बारेमा बोनमै सुन्नुभयो र त्यहाँ पुग्ने मेरो उत्साहमा सहयात्री बन्नुभयो । हामी एकरात बोनस्थित विल्कन्सन होटलमा बसेर भोलिपल्ट जून २१ तारिखका दिन दिउसो रेलमा ३३/३३ युरो भाडा तिरेर टि्रया प्रस्थान गर्‍यौं । र, ५ बजे बोनबाटै बन्दोबस्त मिलाइएको होटल केशलरमा पुग्यौं । हामीले होटलको व्यवस्था गर्दा नै कार्ल माक्र्स हाउस नजिकै पार्न विशेष ध्यान दिएका थियौं । ऐतिहासिक नगरी ट्रियर पुग्न हामीलाई करिब दुईघण्टा लाग्यो । यो ठाउँबाट लक्जम्बर्गको सीमामा पुग्न ४० किलोमिटर मात्रै पर्दोरहेछ ।

एकजना विश्वप्रसिद्ध दार्शनिक र सिद्धान्तकारका रुपमा माक्र्सको उचो व्यक्तित्वलाई जर्मनहरुले आत्मसात र महत्वबोध गर्न सकेको महसुस हामीलाई त्यहाँ पुग्दा भएन । नयाँ पुस्तालाई त माक्र्सको बारेमा खासै थाहा नभएकोजस्तो अनुभूति भयो । यहीँनेर पुँजीवाद असाध्यै निर्दयी हुन्छ भन्ने पनि हामीलाई महसुस भयो ।

· बाहिरबाट मान्छेहरु माक्र्स जन्मेको ठाउँ भन्दै हेर्न जान्छन् , त्यहाँका जनतालाई चाहिँ माक्र्सको महत्व कस्तो रहेको पाउनुभयो ?

- त्यहाँ पुगेर सामान्य अध्ययन जानकारी प्राप्त गर्दा धेरै कम मानिसले मात्रै कार्ल माक्र्स हाउसको बारेमा थाहा भएको बताए । तर, माक्र्सको व्यक्तित्व वहाँ जन्मिएको ठाउँमा मात्र सीमित छैन । त्यहाँका मानिसले उहाँलाई बिशेषरुपमा सम्भिmनु नसम्भिmनुको पनि तात्विक महत्व हुँदैन । माक्र्सको दर्शन र सिद्धान्तका पछाडि सिंगो विश्व रहेको छ । त्यसमध्ये आधा आस्थाको हिसाबले र आधा प्राज्ञिक अध्ययनका निम्ति । किनभने आजसम्मको संसारको इतिहास वर्ग संघर्षको इतिहास हो । र, माक्र्सभन्दा अघिका दार्शनिकहरुले संसारको ब्याख्या मात्रै गरे, जबकि उहाँले संसार बदल्ने कुरामा जोड दिनुभएको छ । माक्र्सवादको सार पनि यही हो ।

आज आफ्नो विचारले दुनियाँलाई सवभन्दा धेरै प्रभावित गर्ने माक्र्सका सैद्धान्तिक, दार्शनिक योगदानहरुलाई कसैले उपेक्षा र निषेध गर्न सम्भवै छैन । टि्रयर त्यसको एउटा झलक वा सानो ऐना मात्रै हो, जहाँबाट माक्र्सको विश्व प्रसिद्ध व्यक्तित्व र कालजयी इतिहास सहजै नियाल्न सकिन्छ ।

· जर्मनीका जनताले अहिले माक्र्सलाई कुनरुपमा सम्झन्छन् ?

- दर्शन र सिद्धान्तको क्षेत्रमा कार्लमाक्र्सको योगदानका हिसाबले माक्र्स जन्मिएको घरमा व्यवस्थित गरिएको संग्रालय जर्मनीजस्तो विश्वको चौथो आर्थिक शक्ति तथा खुला समाजका हिसाबले निकै लघु प्रयाश हो भन्ने सहजै अनुभव गर्न सकिन्छ । संसारको आधा जनसंख्याको आस्थाका प्रतीक र आधा जनसंख्याको वैचारिक समर्थन नरहेपनि सम्मानका पात्र माक्र्सको विश्वविख्यात व्यक्तित्व र कृतिहरुको सापेक्षमा यो संग्रालय निकै साँघुरो रहेको छ । तर, जुन ऐतिहासिक घरलाई सुरक्षित गरी संग्राहलय व्यवस्थित गर्न जर्मनीको सोसियल डेमोक्रेटिक पार्टी, फ्रेडारिक इबर्ट स्टिफटुङ -एर्फइएस), तत्कालीन चिनियाँ प्रधानमन्त्री ह्वा को फेङ् आदिको योगदान निकै महत्वपूर्ण रहेको छ । यहाँ धेरै चिनियाँहरु घुम्न आउने गर्दछन् । फलतः टि्रयर चौकमै चाइनिज रेस्टुरेन्ट पनि निकै राम्रोसँग संचालित छ । जर्मन सरकारले चाहिँ माक्र्स र उहाँका योगदानहरुलाई निकै कम महत्व दिएको वा उपेक्षा नै गरेको अनुभव जो कसैलाई हुन्छ ।

· अन्यत्र कम्युनिष्ट राजनीतिको प्रभाव घट्दै गैरहेको भन्ने चर्चा चलिरहँदा त्यहाँ चाहिं कस्तो पाउनुभयो ?

- दुनियाँमा कम्युनिष्ट राजनीतिको प्रभाव घट्दै गएको भन्ने कुरा नै मिथ्या हो । सोभियत संघ र पूर्वी युरोपमा १९९० को दशकमा तत्कालीन कम्युनिष्ट सत्ताहरु ढल्न पुगेपछि कम्युनिष्ट राजनीति नै असान्दर्भिक भएको भनी दुश्प्रचार गर्नेहरुको संसारमा कुनै कमी छैन । पूर्वी जर्मनीको कम्युनिष्ट सत्ता पनि त्यतिबेलै ढलेको हो । शासन सत्ताका हिसाबले जर्मनी एउटा उदार पुँजीवादी मुलुक हो । तर के स्पष्ट छ भने जर्मनी वा अमेरिका र बेलायतलाई हेरेर दुनियाँमा कम्युनिष्ट राजनीति र विचारको प्रभाव कमजोर भएको भन्ने निष्कर्षमा पुग्नु गलत हुन्छ । डेढ अर्ब जनसंख्याको उदीयमान आर्थिक शक्ति चीनलाई पनि देख्नसक्ने हुनुपर्‍यो नि ! ल्याटिन अमेरिकाभरिको प्रगतिशील र वाम उभारलाई पनि त बिर्सन मिल्दैन । नेपालमै संविधानसभामा वामपंथीहरुको ६२ प्रतिशत बर्चस्व रहेको छ । यी केही दृष्टान्तले नै विश्वमा कम्युनिष्ट राजनीति घट्दो अवस्थामा रहेको भन्ने दुष्प्रचारलाई बुझ्न सकिदैन र !
sabhaar : www.onlinekhabar.com

काठमाडौ प्रहरीले चार्ल्स मेन्डिजलाई पक्राउ गरेको छ

2011-07-19T01:48:00.000-07:00

श्रावण ३ काठमाडौ , काठमाडौ प्रहरीले चार्ल्स मेन्डिजलाई पक्राउ गरेको छ । ठूला घराना र व्यसायीहरुसंग उठबस रहेका मेन्डिज विदेशी मूलका नेपाली नागरिक हुन् । उनलाई राजधानीका ठूला घरानाहरुले 'पावर ब्रोकर' को रुपमा चिन्छन । उनी धेरै समय होटल सोल्टीको सर्वाधिक मंहगो 'गोसाई कुण्ड सुइट' मा बस्ने गर्दथे । प्रहरीले मेन्डिजलाई मंगलबार राति अलक्जेण्डर बोरिसको उजुरीमा पक्राउ गरेको हो । मेन्डिजलाई ठगी गरेको अभियोगमा पक्राउ गरिएको हो, उनले दिएका चेकहरु बैंकमा नसाटिएपछि बोरिसले दिएको उजुरीका आधारमा प्रहरीले उनलाई पक्राउ गरेको हो ।' काठमाडौ प्रहरी प्रमुख केदार रिजालले भने । आर्थिक संकटमा परेकै कारण उनी केही समय यता काठमाडौ बाहिर बस्दै आएका थिए । हाल उनी हनुमानढोकास्थित हिरासतमा छन् ।
सानो गौचरणस्थित शुशिल पन्तको व्यवसायिक कम्लेक्समा 'संगम इन्स्टिच्यूट' नामको कार्यालय खोली उनी विभिन्न प्रकारको व्यवसाय गर्दथे .

रहस्यमय तरिकाले नेपालीलाई बेबकुफ बनाउने विदेशी राजधानीमा प्रशस्तै छन्। यीमध्यकै एउटा हो, संगम इन्स्टिच्युट र त्यसका सञ्चालक चार्ल्स मेन्डिज। निजी कम्पनीका रूपमा दर्ता भएको संगम इन्स्टिच्युट हेर्दा भाषा पढाउने एउटा मामुली शैक्षिक प्रतिष्ठान मात्र हो, तर मेन्डिजको कुरा सन्दा लाग्छ, संसारै संगमले चलाएको छ। उनी विदेशी राष्ट्राध्यक्षभन्दा घटीको कुरा गर्नै जान्दैनन्। संस्थाको उद्देश्य 'थिङ्क ट्याङ्क' उत्पादन गर्ने भनिएको छ, तर संस्थाको दर्ता नै गाँजेमाजे छ। संस्थामा जम्मा ३० स्टाफ छन्, तर टाट पल्टिएको हिसाब देखाएर तलब दिएका छैनन्। संस्थाका सल्लाहकार भनेर फ्रान्सका निम्ति पूर्वराजदूत केशवराज झा, प्रोफेसर आनन्द श्रेष्ठ, राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वउपाध्यक्ष गुणनिधि शर्माहरूको नाम राखिएकोमा भर्खरै ती सल्लाहकारले राजीनामा दिए। कारण हो, वरिष्ठ भन्दै निश्चलनाथ पााडे र रतुवा जर्नेल दिलीपशमशेरहरूको नाम पहिलाका सल्लाहकारभन्दा माथि राखिएको।

थुप्रै बैंकलाई तागेता गर्नुपर्ने हालतमा पुर्या्इदिएको छ। त्यसमध्येको हो, सनराइज बैंक, नेपाल मर्चेन्ट बैंक, एस डेभलपमेन्ट बैंक र कुमारी बैंक। उनको अफिसका सिइओ पुष्प अधिकारीले २७ महिनादेखि तलब पाएका छैनन्। पहिला क्रिश्चियन धर्मको प्रचार गर्ने मेन्डिजले पछि धर्म परिवर्तन गराएको कसुरमा ०४५ सालको अन्त्यमा उनी जेल पनि परेका थिए। जेलबाट छुटेपछि १८ वर्ष भारतमा बसे। स्थायी रूपमा नेपाल बस्न भनी उनी फर्किएको दुई वर्ष मात्र भएको छ। नेपाली पासपार्ट बोक्ने मेन्डिजकी आमा क्यानेडियन र बाबु भारतीय हुन्। पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि उनका बाबुलाई राजा महेन्द्रले नेपाल ल्याएका थिए। ललितपुरको धोबीघाटस्थित चर्च बसेको घर उनकै बाबुको स्वामित्वमा थियो। त्यो घर उनले बिक्री गरी आजकल धापाखेलमा बस्न थालेेका छन्। उनको देखिने व्यापार खासै केही छैन। उनको पढाइ पनि त्यति धेरै छैन। मानार्थ डाक्टर उपाधि पाएका उनी डा. लेख्ने गर्छन्। तिब्बती र अमेरिकीबीच लिंक गराउनमा उनी माहिर मानिन्छन्। उनले नेवारी र नेपाली भाषा राम्रोसाग बोल्न जानेका छन्।

वर्तमान परिस्थिति र नेकपा (एमाले)को राजनीति

2011-07-18T02:25:00.000-07:00

हामी सबैले भोगिरहेकै कुरा हो, मुलुक यतिबेला गम्भीर संक्रमणकालीन अवस्थाबाट गुज्रींदै छ । पुराना मान्यता, संरचना र सम्बन्धहरु टुटेका छन् । तर त्यसका नयाँ आयामहरु राम्ररी स्थापित भैसकेका छैनन् । पुराना संरचनाहरुको ठाउँमा नयाँ मान्यताको उद्घोष त गरिएको छ तर तिनीहरुलाई स्थापित गर्ने काम भैसकेको छैन । यो काम गर्नका निम्ति जारी शान्ति प्रक्रियालाई निस्कर्षमा पु¥याउनु आवश्यक छ । र, यससँगै नयाँ लोकतान्त्रिक संविधानको घोषणा हुनैपर्छ । यी दुईटा अभिभारा पुरा गरेको खण्डमा मात्रै पुराना विचार, प्रणाली र मान्यताको ठाउँमा नयाँ चिजलाई स्थापित गर्न सकिन्छ । अहिले पुराना संरचना भत्किसकेको तर नयाँ स्थापित र संस्थागत नभैसकेको अवस्था हो, जुन असहज र पिडादायी छ । हामी त्यही अवस्थामा छौं । यो असहजतालाई अन्त्य गर्न जारी शान्तिप्रक्रिया र लोकतान्त्रिक संविधान निर्माणको कुरामा केन्द्रीत भएर लाग्नुपर्ने जरुरी छ ।

संक्रमणकालीन यो विशिष्ट परिस्थितिमा एमालेले दुईपटक सरकारको नेतृत्व गर्ने अवसर पाएको छ । नेकपा (एमाले) ले अवाञ्छित गठबन्धनका कारण यो अवसर पाएका होइन । सन्तुलित राजनीति, सन्तुलनकारी राजनीतिक मान्यताहरु, समन्वयकारी भूमिका, कुनै पनि अतिवादको पक्षमा नलाग्ने अडान र त्यस अनुरुपको आचरणका कारण एमालेका लागि यो अवसर जुटेको हो । एमालेले आफ्नो यो अडान र योग्यतालाई अझ तिखार्नु जरुरी छ, जुन उसका अगाडि चुनौतीको रुपमा रहेको छ । एमालेले अवसर त पाएको छ, तर चुनौतीलाई सामना गर्न त्यतिकै गम्भीरतापूर्वक लाग्नुपर्ने आवश्यकता छ । एमालेले आगामी दिनमा सन्तुलित, समन्वयकारी र कुनै पनि प्रकारको अतिवादलाई परास्त गर्ने काम गर्छ कि गर्दैन, ‘वृहत लोकतान्त्रिक संश्रय’को कुरालाई अगाडि बढाउँछ कि बढाउँदैन, अथवा, यो भन्दा पृथक ढंगले राजनीतिक शक्तिहरुको बीचमा अलग ढंगको ध्रुविकरणतिर जान्छ कि जाँदैन भन्ने कुराले चुनौतीहरुको सामना गर्न एमाले सक्छ कि सक्दैन भन्ने कुराको जवाफ मिल्छ ।

चुनौतीको सामना गर्नको लागि एमालेले भूमिका खेल्ने कुरा आफ्नो ठाउँमा छ । तर, अरु सहयात्री दलहरु सहयोगी बन्छन् कि बन्दैनन् ? उनीहरुले सकारात्मक भूमिका खेल्छन् कि खेल्दैनन् ? भन्ने कुराले पनि त्यतिकै महत्व राख्छ । यदि दुर्भाग्यवस सहयात्री दलहरु चुनौतीलाई सामना गर्ने नेतृत्वदायी भूमिका खेलिरहेको एमालेका लागि साँच्चै सहयोगीका रुपमा प्रस्तुत भएनन् भने अप्ठ्यारो त पर्छ नै । एमाले नेतृत्वमा रहँदारहँदै पनि अरु पक्षको भूमिका त्यतिकै महत्वपूर्ण हुन्छ । एमालेले अन्य राजनीतिक शक्तिहरुबाट जिम्मेवार भूमिकाको अपेक्षा गर्नैपर्र्छ । त्यसका निम्ति आफ्नो तर्फबाट खेल्नु पर्ने भूमिका के हो, एमाले त्यसका लागि तयार रहनैपर्छ ।

कित्ता–कित्तामा राजनीतिलाई बुझ्ने सन्दर्भ चलिरहेकाबेला सन्तुलनकारी र समन्वयकारी भूमिकामा आम मानिसहरुको नजर नजान सक्छ । यसको भूमिकालाई तत्काल मान्छेहरुले अन्दाज नगर्न सक्छन् । अतिवादप्रति विमती राख्दै र त्यसको प्रतिवाद गर्दै मुलुकको राजनीतिलाई नै सन्तुलनमा राख्ने एमालेको शक्तिलाई कतिपय मान्छेहरुले नबुझेका पनि हुन सक्छन् । नेकपा (एमाले)को भूमिका त्यतिबेला कमजोर हुन्छ, जतिबेला यसले कुनै न कुनै किसिमको अतिवाद तर्फ आफूलाई टाँस्न पुग्छ र आफ्ना व्यवहारहरु त्यसरी प्रकट गर्दछ । एमाले स्पष्टसित कुनै पनि अतिवादको पक्षमा नभइकन आफ्नो सन्तुलित र समन्वयकारी भूमिकामा उभिइरहेको हुन्छ भने यसको भूमिका ओझेलमा परेको हुँदैन र ओझेलमा पर्न पनि सक्दैन । हो, कसैकसैले एमालेको भूमिका के हो भनेर प्रश्न गर्न सक्छन् । कांग्रेस बनेर एमालेले आफ्नो भूमिका स्थापित गर्न सक्दैन । माओवादी बनेर पनि एमालेको भूमिका ठीकसित प्रस्तुत हुन सक्दैन । एमालेले एमालेकै रुपमा भूमिका खेल्न सक्नुपर्छ । त्यो माओवादीको अतिवाद होईन र कांग्रेसले बेलाबेलामा प्रदर्शन गर्ने यथास्थितिको पक्षपोषण पनि होइन् । एमालेले यी दुवैतर्फ जाने चाहना राख्नु हुन्न । हिंसा होईन – शान्ति, यथास्थिति होइन – अग्रगमनको पक्षपोषण गर्न सक्नुपर्छ एमालेले । शान्ति र अग्रगमनको पक्षमा रहेको यो भूमिका दुवै अतिवादको बीचमा उभिएर मात्रै पुरा गर्न सकिन्छ । परिस्थितिले दिएको निर्देशन र राष्ट्रिय राजनीतिको आवश्यकतालाई ख्याल गरेर आफ्नो भूमिकालाई निश्चित गर्न सक्नुपर्छ एमालेले । हो, यही भूमिका बारेमा स्वयं एमालेले भने आफूलाई राम्ररी प्रस्तुत गर्न नसकिरहेको हुनसक्छ ।

यतिबेलाको शक्ति सन्तुलनमा एमालेको भूमिकालाई एउटा सुत्रमा उल्लेख गर्न ‘नो सेन्टर टु राईट, नो सेन्टर टु लेफ्ट’ भन्न पनि सकिन्छ । कतिपयले एमाले वामपन्थी पार्टी भएकोले ‘सेन्टर टु लेफ्ट’ नै हो भनेर बुझ्छन् । हो, वामपन्थी भन्नु नै ‘सेन्टर टु लेफ्ट’ हो । यो एउटा सैद्धान्तिक कुरा पनि हो । तर अहिलेको ठोस धरातलीय यथार्थमा एमालेले ‘सेन्टर’मा उभिएर मात्रै दुई कित्तामा उभिएका शक्तिहरुलाई गन्तव्यसम्म डो¥याउन सक्छ । त्यसैले एमालेहरु कांग्रेस जस्तो पनि हुन सक्दैनन् र माओवादी जस्तो पनि हुन सक्दैनन् भन्ने कुरालाई ‘नो सेन्टर टु राईट, नो सेन्टर टु लेफ्ट’ को सुत्रिकरणमा प्रस्तुत गर्न सकिन्छ । यसैलाई आठौं राष्ट्रिय महाधिवेशनमा ‘उग्रवामपन्थी अतिवादको विरोध गरौं, दक्षिणपन्थी यथास्थितिवादको विरोध गरौं’ भनेर निस्कर्ष निकालिएको हो । माओवादीसित राजनीतिक सहयात्री हुँदै उनीहरुका अतिवादी विचार र ती विचारबाट निर्देशित अराजकतापूर्ण क्रियाकलापहरुलाई समर्थन गर्न सक्दैन, एमालेले । नेपाली कांग्रेसका अग्रगामी परिवर्तनसित मेल नखाने कतिपय विचार र व्यवहारहरुलाई हामी उसका राजनीतिक सहयात्री हौं भन्दैमा खण्डन र प्रतिवाद नगरिरहन मिल्दैन, एमालेले । राजनीतिक सहयात्री भएपनि त्यसअनुसारका विचार र व्यवहारहरु प्रकट भए भने विमती मात्रै होइन खण्डन र प्रतिवाद पनि गर्नुंपर्छ भन्ने मान्यता एमाले पंक्तिले राख्नैपर्छ । यो काम त्यतिबेला मात्र गर्न सक्छ एमालेले, जतिबेला एमाले ‘सेन्टर पोइन्ट’मा ठीक ढंगले उभिन सक्छ ।

यदि दुर्भाग्यवशः एमाले ‘सेन्टर पोईन्ट’मा नउभिएर कहिले दाहिने ढल्किने र कहिले देव्रेतिर ढल्किन थाल्यो भने यो भूमिका पुरा गर्न सक्दैन । त्यसैले एमाले यतिबेला दृढतापूर्वक ‘सेन्टर’मा उभिनुपर्छ । उसले स्पष्टसित भन्नै पर्छ – ‘नो सेन्टर टु राईट, नो सेन्टर टु लेफ्ट’ ! यतिबेलाको विशिष्ट अवस्थामा एमालेले आफ्नो पहिचानलाई यसरी नै प्रस्तुत गर्नुपर्छ । र, मात्रै अहिले राष्ट्र र जनताका कार्यसूचिहरुलाई पुरा गर्ने कुरामा एमालेले प्रभावकारी भूमिका खेल्न सक्छ ।

अतिवादबाट प्रभावित कुनै पनि शक्तिले ‘सेन्टर’मा नआई धरै छैन । विगतकै कुरा गर्दा पनि माओवादी हिंसात्मक बाटोमा अग्रसर थियो । सेना बनाएर राज्यसत्ता÷जनवादीसत्ता कायम गर्न हिंडेको थियो, ऊ । तर, उसलाई त्यस ठाउँबाट शान्तिपूर्ण प्रक्रिया र प्रतिस्पर्धाको राजनीतिमा ल्याउनका लागि एमालेले भूमिका खेलेकै हो । माओवादी रुपान्तरित हुँदै ‘सेन्टर पोइन्ट’ तिर आइरहेको सबैका सामु प्रष्ट छ । अर्कोतिर नेपाली कांग्रेस यथास्थितिको पक्षपोषक भएर संवैधानिक राजतन्त्रलाई आदर्श मान्ने शक्तिको रुपमा थियो । तर, त्यो कांग्रेस अग्रगामी परिवर्तन, गणतन्त्र, आर्थिक–सामाजिक रुपान्तरणको पक्षमा जब आईपुग्यो भने त्यसलाई पनि ‘सेन्टर’ तिरै आएको मान्नुपर्छ । के कुरा स्पष्ट छ भने आजको अवस्थामा कित्ता – कित्तामा उभिएर मात्रै यो भूमिका पुरा गर्न सकिंंदैन । त्यसकारण एजेण्डामा आधारित भएर, हिंसा होइन – शान्ति, यथास्थिति होइन – परिवर्तनको लागि ‘सेन्टर’मा उभिनुपर्छ । र, मात्रै ‘सेन्टर’मा उभिनुको महत्वलाई बुझ्न सकिन्छ । जस्तो, हिजो माओवादीले पक्षपोषण गरेको विचारमा उभिएर के मुलुक अगाडि बढ्न सक्थ्यो ? त्यस्तै, हिजो कांग्रेसले पक्षपोषण गरेका कुरामा उभिएर मुलुक अगाडि बढ्न सक्थ्यो ? निश्चय नै सक्दैनथ्यो । त्यसैले ‘हिंसालाई छोडेर – शान्ति, यथास्थितिलाई छोडेर – अग्रगमन’को उद्देश्य र एजेण्डामा हामी एउटा ‘सेन्टर पोईन्ट’मा उभिनुपर्छ ।

नेकपा (एमाले) हिंसाको पक्षपोषण गर्न सक्दैन, हतियारको राजनीतिको पक्षपोषण गर्न सक्दैन । नेकपा (एमाले) कुनै पनि प्रकारको अधिनायकवादी शासन व्यवस्थाको पक्षमा हुनै सक्दैन । एमालेले एकदम प्रष्टताका साथ हिजोदेखि नै यो लाईन लिंदै आएका हो । त्यस्तै, यथास्थितिको पक्षपोषण गर्ने कुरामा पनि कुनै हालतमा उभिन सक्दैन, एमाले । त्यसैले यो स्वार्थकेन्द्रीत ‘गिभ एण्ड टेक’ को कुरै होइन । ‘गिभ’ भनेपनि ‘टेक’ भनेपनि एमालेको तत्कालिन गन्तव्य शान्ति र अग्रगमन हो । यसकै खातिर एमालेले ‘गिभ एण्ड टेक’ गरेको हो । अरुलाई पनि शान्ति र अग्रगमनका लागि ‘गिभ एण्ड टेक’ गरौं भन्न सक्नुपर्छ ।

एमाले, माओवादी र कांग्रेस अहिले पनि ‘बृहत सहकार्य’को ‘फ्रेम’भित्र नै छन् । तर कतिपय मुद्दाहरुमा भिन्नताहरु पनि अवश्य छन् । कतिपय मुद्दामा कांग्रेस र एमालेको दुष्टिकोण मिल्छन् र कतिपय मुद्दामा माओवादीसित पनि केही कुराहरु मिल्छन् । अहिलेको यही अवस्था हो । त्यसैले एकैठाउँमा आउन संभव भएकै छैन भन्ने चाहिं होइन । राजनीतिक सहयात्रीकै रुपमा अगाडि बढ्ने काम भइरहेको छ । कतिपय मुद्दा र व्यवहारमा सहमती हुन नसक्ने कुरा पनि साँचो हो । आफ्ना स्वार्थहरुबाट निर्देशित भएर चल्न खोज्दा सहमतीका लागि सम्भव कुरामा समेत पनि सहमती नहुने स्थिति देखिने गरेको छ । त्यसैले यतिबेला सबै राजनीतिक दल र तिनका नेताहरुले आफुलाई केन्द्र गरेर नीतिहरु निर्माण गर्न खोज्ने हो भने थप समस्याहरु सिर्जना हुन सक्छन् । एउटा राजनीतिक सहमतीको सुखद र अनिवार्य आवश्यकता ओझेलमा पर्न सक्छ ।

कम्युनिष्ट पार्टीभित्र सबैले महाधिवेशन र पार्टी केन्द्रीय कमिटीको बैठकले पारित गरेका विचार र निर्णयबाट निर्देशित हुनुपर्छ । यी विचार र निर्णयहरुको पालना गर्ने काम अध्यक्षदेखि सबै सदस्यहरुको हो । सबैले ‘क्याम्प’का मान्यताबाट होईन, संस्थागत ढंगले गरिएका निर्णयबाट निर्देशित हुनुपर्छ । कसैले संस्थागत ढंगले गरिएका निर्णय पालना गर्छ कि गर्दैन, यस आधारमा नैे उसका बारेमा विश्लेषण गर्नुपर्छ र उसका बारेमा धारणा बनाउनु पर्छ । पार्टीमा रहने हो भने संस्थागत ढंगले गरिएका निर्णयप्रति विल्कुल प्रतिवद्ध रहनुपर्छ र निर्णयको पालना गर्नुपर्छ । पार्टीका संस्थागत निर्णयको अवज्ञा गर्ने कसैलाई छुट हुँदैन । सबैले यो मान्यतामा अडिग रहनुपर्छ । पार्टी निर्णयविरुद्ध चल्ने अनुचित र हानिकारक कुरासँग सम्झौता गर्नै सकिंदैन ।

जनताको बहुदलीय जनवाद नेकपा (एमाले)को मार्गदर्शक सिद्धान्त हो । यो सिद्धान्तले उसका सबै कामहरुलाई निर्देशित गर्दछ र गर्न सक्छ भनिएको छ । अहिले विकसित राजनीतिक परिस्थितिमा प्रकट भएका मुद्दाहरुलाई सम्बोधन गर्न यो विचार र सिद्धान्तलाई कसरी अद्यावधिक गर्ने भन्ने चुनौती एमालेका अगाडि देखापरेको छ । सिद्धान्तलाई अद्यावधिक गर्नु भनेको त्यसलाई विकास गर्नु हो – त्यसलाई तोडमरोड गर्नु वा संशोधन गर्नु होईन । सिद्धान्तलाई, त्यसको अर्थ र मर्मलाई एकै किसिमले बुझ्नुपर्छ, सबैले एकै किसिमले बुझ्ने गरी व्याख्या गर्नुपर्छ । सरकारमा नेतृत्व गर्नेहरुले र बल्खुमा बसेर पार्टी चलाउनेहरुले फरक–फरक किसिमले जबजलाई व्याख्या गर्नु हुँदैन, पृथक–पृथक कार्यपरिस्थितिमा जिम्मेवारी पुरा गरिरहँदा पनि जबजलाई त एकै किसिमले बुझ्नु पर्छ । आफू अनुकुल जवजलाई बुझ्दै जाने हो भने हाम्रो सिद्धान्तको चिरहरण हुन पुग्छ ।

शान्तिपूर्ण ढंगले समाजको प्रगतिशील परिवर्तन गर्ने सिद्धान्त नै जबज हो भनेर पार्टी पंक्तिलाई प्रशिक्षित गर्नुपर्छ । त्यसअनुरुप एमालेमा विचार, संगठनात्मक संरचना र व्यवहारहरु व्यवस्थित हुनैपर्छ । ‘जे आइलाग्यो, त्यही गर्दै जानु’ जबज होइन् । ‘जसले जे–जे बुझ्छ, त्यही जबज’ हुन सक्दैन । ‘सबैथोक जबज हो तर केही पनि होइन’ भन्ने कुरा त झन् जबजलाई निस्तेज बनाउने अत्यन्त घटिया विचार हो भनेर बुझ्नु पर्छ ।

नेकपा (एमाले)को पंक्तिले आफ्नो मार्गदर्शक सिद्धान्त जनताको बहुदलीय जनवादलाई सम्वृद्ध बनाउन अहिलेका चुनौतीहरुलाई सम्बोधन गर्ने हिसाबले तिनलाई समेट्न जरुरी छ । जननेता मदन भण्डारीले जबजको व्याख्या विश्लेषण गरिरहँदा त्यतिबेला राजनीतिक परिस्थितिमा जे–जे अन्तरविरोधहरु थिए, तिनलाई सम्बोधन गर्ने हिसाबले उहाँ व्याख्या गर्न केन्द्रीत रहनुभयो । तर आज राजनीतिक परिस्थितिमा अन्तरविरोधका स्थितिमा थुप्रै परिवर्तन भइसकेका छन् । ती सन्दर्भहरुलाई अहिले जबजले समेट्नुपर्छ । र, मात्रै यो सम्वृद्ध हुनसक्छ । त्यसपछि मात्रैे दिनानुदिनको राजनीतिक जीवनलाई जबजले बाटो देखाउन सक्छ, निर्देशित गरिरहन सक्छ ।

नेकपा (एमाले)ले अहिले जुन उचाई प्राप्तगरेको छ, त्यही अनुसारका समस्याहरु देखिनथालेका हुन् । प्रारम्भिक दिनमा एमाले जति साना थियो, समस्या पनि त्यत्रै मसिना थिए । अहिले एमाले जुन स्तरमा आईपुगेको छ, समस्या पनि त्यही अनुरुप वढ्दैछन् । बढिरहेको उचाईअनुसार देखापरेका समस्यालाई ठीकसित सम्बोधन हुनु जरुरी छ । आठौं राष्ट्रिय महाधिवेशनले लोकतान्त्रिकरणको अभ्यासलाई मुर्तरुपमा अगाडि बढाउन चाह्यो । लोकतान्त्रिकरणको विचारअनुसार एमालेले आफ्नो सांगठनिक व्यवहारहरुलाई पनि अगाडि बढाउन चाह्यो । त्यसअनुरुप पार्टी सदस्यहरुको सर्वोच्च हैसियतलाई कायम गर्न चाह्यो । पार्टी अध्यक्षदेखि आधारभूत तहमा संगठीत भएका सदस्यसम्मको अधिकारलाई समान ढंगले परिभाषित गर्न र व्यवहारमा समेत लागु गर्न चाह्यो । लोकतान्त्रिकरणको सन्दर्भमा थुप्रै नीतिगत र संस्थागत वैधानिक व्यवस्था गरिएको घोषणा ग¥यो । तर, ती घोषणालाई अभ्यास गर्ने सिलसिलामा अहिले केही समस्या पनि प्रकट भएका छन् । अब नेकपा (एमाले)ले ती समस्यालाई समाधान गर्न केही संरचनागत कुराहरुको विकास गर्नैपर्ने भएको छ । संरचनाको विकास गरिएन सम्झाउने–बुझाउने मात्रै गरियो भने हाल देखापरेका आन्तरिक तर वैचारिक तहका समस्याहरुलाई सम्बोधन गर्न कठिन हुनेछ, एमालेलाई । पार्टीभित्रको गुटबन्दी लोकतान्त्रिक अभ्यासमा प्रवेश गर्ने सिलसिलामा एउटा समस्याको रुपमा प्रकट भएको विषय हो । अब यी समस्या समाधान गर्न केही वैचारिक–संगठनात्मक संरचनाको व्यवस्थापनको काम सुरुवात गर्नुपर्छ, एमालेलाई । यी काम गरेर मात्र एमालेलाई अहिलेका चुनौतीलाई सामना गर्न सक्छ । पार्टी संरचना दह्रो हुने सिलसिलामा केही अनुशासनात्मक कदम पनि चाल्नु पर्ने हुन्छ । विकसित अवस्थामा पार्टी भित्रको समस्यालाई अनुशासनात्मक दायराभित्र ल्याएर पनि उपचार गर्नुपर्ने हुन्छ । अर्थात, विचारको क्षेत्रमा देखापरेका समस्यालाई विचारबाटै हल गरिनुपर्छ । संगठनात्मक संरचनालाई पनि विकसित गर्नुपर्छ । र, केही अनुशासनका कुराहरुलाई पनि दह्रो ढंगले स्थापित गर्नैपर्छ । यी काम गरेर मात्र नेकपा (एमाले)ले आफूलाई अहिलेका चुनौतीलाई सामना गर्न सक्ने सुदृढ हैसियत प्राप्त गर्न सक्छ ।

दाइजोको करण एक महिलाको रहस्यमय मृत्यु

2011-07-18T01:31:00.000-07:00

२ साउन, रौतहट, जाइजो नल्याएको भन्दै पटकपटक परिवारका सदस्यहरुको यातनाको शिकार बन्दै आएकी एक महिलाको रौतहटको चन्द्रनिगाहापुरमा एक महिलाको रहस्यमय मृत्यु भएको छ । चपुर-५ की २१ वर्षीया किरण साहको गएराति आफ्नै घरमा रहस्यमय मृत्यु भएको हो । मृतकका माइती पक्षले उनको मृत्यु सहज नभई हत्या गरिएको दाबी गरेको छ । किरणको तीन महिनाअघि भारतीय फलफुल व्यापारी बुद्धि साहसाग विवाह भएकामा परिवारका सदस्यले दाइजो नल्याएको भन्दै उनलाई यसअघि चरम शारीरिक र मानशिक यातना दिदै आएका थिए ।
हिजो राति खाना खाएर सुतेकी किरणको शव सलले पासो लगाएको अवस्थामा आज बिहान भेटिएको हो । पासो काटिएको अवस्थामा रहेकाले हत्या नै भएको स्थानीयको जिकिर छ । स्थानीयले हत्याको आरोपमा मृतकका श्रीमान र सासुलाई नियन्त्रणमा लिएका छन् । उता यातायात व्यवसायी र मजदुरले हत्यारालाई कारबाहीको माग गर्दै चन्द्रनिगाहापुर-गोर सडकखण्डमा यातायात अवरुद्ध पारेका छन् ।

दाइजोप्रथाले जकडिएको नेपालको तराई क्षेत्रमा महिलाहरुमाथि दैनिकजसो घरेलु हिंसा र कतिपयको हत्या नै हुने गरेको छ । यो वर्ष सुरु भएयता मात्र रौतहटमा १० महिलाको जाइजोका कारण ज्यान गैसकेको छ ।

बेपत्ता परिवारले माओवादी मन्त्रीसँग मागे आफन्त

2011-07-18T00:46:00.001-07:00

२ साउन, काठमाडौ, सशस्त्र द्वन्द्वका बेला राज्यद्वारा बेपत्ता पारिएका नागरिकका परिवारले माओवादी मन्त्रीहरुसँग आफ्ना बेपत्ता आफन्तहरुको सार्वजनिकीकरणका लागि भए/गरेका प्रयासका बारेमा जानकारी मागेका छन् ।

बेपत्ता परिवार र पार्टीका तर्फबाट सरकारमा सहभागी मन्त्रीहरूबीच बिहान ८ देखि ११ बजेसम्म सिंहदरवारस्थित माओवादी संसदीय दलमा भएको सामूहिक भेटमा बेपत्ता परिवारले त्यसबारे जानकारी मागेका हुन् । छलफलमा गृह एवम् उपप्रधानमन्त्री कृष्णबहादुर महरा शान्ति मन्त्री विश्वनाथप्रसाद साहलगायत आधा दर्जन मन्त्री र राज्यद्वारा बेपत्ता पारिएका परिवार समाजका तर्फबाट अध्यक्ष एकराज भण्डारी लगायत सहभागी थिए ।

भेटमा उनीहरुले बेपत्ता परिवारका सदस्यहरुको स्वास्थ्य,शिक्षा,बसोवास र खानपिनका लागि पार्टी र सरकारले केही नगरेर थप पीडा दिएको भन्दे आक्रोश पोखेका छन् । सरकार बाहिर रहँदा बेपत्ता सार्वजनिक गर्न माग गर्ने माओवादीले आफैं सरकारमा हुँदा भने त्यसबारे बेवास्ता गरेको आरोप उनीहरुले लगाएका छन् ।

पार्टीका तर्फबाट सरकारको नेतृत्व गरिरहेका उपप्रधान एवम् गृहमन्त्री कृष्णबहादुर महराले भने बेपत्ता परिवारको पीडाप्रति पार्टी र आफूहरु अतयन्तै संवेदनशील रहेको भन्दै बेपत्ताहरुको खोजीका लागि सरकार गम्भीर रहेको तथा राहत उपलब्ध गराउन नयाँ आर्थिक वर्षको बजेटमा रकम बिनियोजन गरेको बताउनु भएको स्रोतले जनाएको छ । राज्यद्वारा बेपत्ता पारिएकाहरुको यकिन तथ्याङ्क राज्य र माओवादीसाग नभएपनि बेपत्ता परिवार समाजले भने करिब १५ सय नागरिक बेपत्ता रहेको बताउादै आएको छ ।

प्रहरिको गोली लागी चितवानमा एकको मृत्यु

2011-07-12T23:03:00.000-07:00

२९ असार, चितवन, पुर्वी चितवनको खैरहनीमा प्रहरीले चलाएको गोली लागेर बुधबार बिहान एक सर्वसाधारण घाइते भइका छन् । गोली लागेर घाइते हुनेमा स्थानीयय विनोद चौधरी रहेको चितवन प्रहरीका प्रमुख उपरीक्षक रबिन्द्रप्रसाद शर्माले जानकारी दिनुभयो । घाइते चौधरीलाई उपचारका लागि भरतपुर मेडिकल कले पुर्‍याइएको छ । गत २३ मा भएको सवारी दुर्घटनाको विषयलाई लिएर सडक अवरुद्ध गर्न जम्मा भएका स्थानीय बासिन्दा र सवारी चालकबीच विवाद भएपछि स्थितिलाई नियन्त्रण लिन प्रहरीले गरेको हवाई फायर गरेको थियो ।

दुर्घटनाका घाइते तथा मृतकका परिवारलाइ बिमा कम्पनीले राहात उपलव्ध गराउने सहमति भएपनि क्षतिपूर्ति नदिएको भन्दै स्थानीय सडकमा उत्रिएका हुन् । स्थानीय बासिन्दा र चालहरुबीचको विवादले उग्ररुप लिएपछि स्थितिलाई नियन्त्रणमा लिन हवाई फायर गर्न प्रहरी बाध्य भएको उपरीक्षक शर्माको भनाइ छ । घटनापछि स्थानीयले पूर्व-पश्चिम राजमार्ग अन्र्तगत लोथर-नारायणगढ सडकखण्ड अवरुद्ध पारेका छन् ।

फेसबुकमा भिडियो च्याटिङ सुरु हुँदै, गुगलको पनि नयाँ सेवाको तयारी

2011-07-12T22:58:00.000-07:00

अषाढ २५, काठमाडौ, गुगलसँग प्रतिस्पर्धाका लागि चालिएको एक कदमको रूपमा हेरिएको एक नयाँ प्रविधिका रुपमा फेसबुकले पनि भिडियो च्याटिङको सुविधा छिट्टै उपलब्ध गराउने भएको समाचार छ । फेसबुकको जस्तै अर्को विश्व विख्यात साईट गुगलले पनि गुथल प्लस नामको अर्को एवं नयाँ साईट थाल्ने भएको घोषणा यस अघि नै गरिसकेको छ । गुगल प्लसमा भिडियो च्याटको पनि सुविधा रहेको बताइएको छ । काठमाडौ, अषाढ २५ - गुगलसँग प्रतिस्पर्धाका लागि चालिएको एक कदमको रूपमा हेरिएको एक नयाँ प्रविधिका रुपमा फेसबुकले पनि भिडियो च्याटिङको सुविधा छिट्टै उपलब्ध गराउने भएको समाचार छ । फेस बुकले यो नयाँ सेवा सुरु गर्नकाल लागि स्काइपबीच साझेदारी भएको समाचारमा जनाइएको छ । दुबैले केही शीघ्र सन्देशका लागि केही औजारहरुको उपयोग गर्दछन् ।
नयाँ भिडियो च्याटको सुविधा घोषणा गर्दै फेसबुकका संस्थापक मार्क जुकरबर्गले अहिले फेसबुकको उपयोग गर्नेहरूको सङ्ख्या ७५ करोड पुगेको घोषणा गर्नुभयो । यो वर्षको सुरुमा माइक्रोसफ्टले स्काइपलाई किनेको थियो । स्काइपमा फेसबुकको पनि हिस्सा रहेको छ तर कानुनीरूपमा यो सम्झौता अभैm पूरा भएको छैन । यद्यपि उहाँले सक्रिय मानिसहरूको सङ्ख्या अब साइटको सफलताको उपयोगीस्तर नबनेको बताउनुभयो । उहाँले यसबाट फेसबुकका सदस्यहरू आपसमा कति तस्बिर, भिडियो लिङ्क र वेब लिङ्कको उपयोग गरिरहेका छन् भन्ने बारेमा सफलताको धेरै सङ्केत प्राप्त हुने बताउनुभयो ।

फेसबुकको भिडियो च्याटको प्रविधिअनुसार यो कुराकानी दुई व्यक्तिबीचमा सम्भव हुनेछ तर गुगलको तर्फबाट भने यो सुविधा एकै पटकमा धेरै मानिसहरूबीच सम्भव हुने बताइएको छ । रासस/एएफपी

पूर्वमा जतातजै बम आतंक

2011-07-12T01:26:00.000-07:00

२८ असार, सुनसरी, पूर्वका विभिन्न स्थानमा राखिएका बमका कारण यस क्षेत्रको जनजीवन आतङ्कित बनेको छ । सुनसरीको इटहरीस्थित राजश्व अनुसान्धान कार्यालय पूर्वाञ्चल इकाई र धरानस्थित आन्तरिक राजस्व कार्यालयमा मंगलबार प्रेसर कुकर बम फेला परेको हो । यस्तै जिल्ला विकास समितिको कार्यालय उदयपुर र उदयपुरको तपेश्वरी गाविस-९ स्थित एक क्रसर उद्योगमा मंगबलार नै शक्तिशाली पे्रसर कुकर बम फेला परेको छ ।

खम्बुवान मुक्ति मोर्चा नामक समूहले बम आफूले राखेको दावी गरेको छ । बम भएको स्थानलाई प्रहरीले नियन्त्रणमा लिएको छ । उदयपुर प्रहरीका प्रमुख नायव उपरीक्षक नरेन्द्रप्रसाद उप्रेती महावीर एगि्रकेट प्रालिमा राखिएको पााच लिटरको प्रेसर कुकर बम नेपाली सेनाको डिस्पोजल टोलीले निस्क्रय पारेको जानकारी दिनुभयो ।

स्थानीय सञ्चारकर्मीलाई अज्ञात स्थलबाट टेलीफोन गरी मोर्चाको प्रवक्ता बताउने आकार खम्बुले एकात्मक र केन्दि्रकृत राज्यको अन्त्य गर्दै जातीय स्वायत्तताको आरधारमा खुम्वुवान राज्य स्थापनाका लागि आफूहरुले सशत्रस्त्र युद्ध सुरु गरेको जनाउन दिन बम राखेको दावी गरेका छन् । ती बमहरु नेपाली सेनाको डिस्पोजल टोलीको सहायतामा निस्क्रय बनाउने प्रयास भइरहेको पूर्व क्षेत्रीय प्रहरी कार्यालय विराटनगरले जनाएको छ ।

दक्षिण कोरिय मा नेपाल महोत्सब सम्पन्न

2011-07-11T23:07:00.000-07:00

सिओल दक्षिण कोरिय , नेपाल र नेपाली संस्कृतिबारे जानकारी दिने उदेश्यले दक्षिण कोरियामा रहेको नेपाली राजदूतावासको आयोजना राजधानी सिओलमा एक दिने नेपाल महोत्सवको आयोजना गरिएको छ । जुलाई १० तारिख आइतबार कोरियाका लागि नेपाली राजदूत कमलप्रसाद कोइरालाको प्रमुख आतिथ्यमा सम्पन्न महोत्सवमा कोरिया नेपाल एसोसिएसनका अध्यक्ष ली इन जङ नेपालबाट प्रशिक्षणका लागि कोरिया आउँनुभएका राष्ट्रिय ताइक्वान्दो खेलाडीहरु कोरियामा कि्रयासिल संघ सस्थाका प्रमुखहरु विद्यार्थी, पत्रकार, ब्यवसायी लगायत नेपाली तथा कोरियन दर्शकहरुको उल्लेखनिय सहभागिता रहेको थियो ।

‘कला साहित्य प्रकृति सस्कृति र वास्तुकलामा समृद्ध नेपाल’ भन्ने मुल नाराका साथ आयोजना गरेको उक्त कार्यक्रमलाई ग्लोवल सेन्टर नेपाल पर्यटन बोर्ड एनआरएन दक्षिण कोरिया र नेपाल कोरिया ब्यापार सघ लगायतका संघ सस्थाहरुले विशेष सहयोग सहित सहभागिता जनाएका थिए ।

उक्त कार्यक्रम हेर्न आउँने नेपाली तथा बिदेशी पाहुनाहरुका लागि टि-सर्ट पोष्टर, पम्प्लेट नेपाली खाना तथा कार्यक्रम हेर्ने निःशुल्क ब्यवस्था गरिएको थियो । सउलस्थित हान नदिको किनारमा रहेको अत्यन्त रमणिय यइदे पार्कमा आयोजना गरिएको कार्यक्रममा नेपाली संस्कृति झल्काउनका लागि विभिन्न गीत, नृत्य तथा बाध्यवाधन बजाएर आगन्तुक पाहुनाहरुलाई मनोरन्जन प्रदान गरिएको थियो ।

बिशेषगरि नेपाल पर्यटन वर्ष २०११ लाई चिनाउने र नेपाली कला संस्कृति देखाएर सवैलाई नेपाल र नेपालीप्रति आर्कषण बढाउन कार्यक्रम सफल भएको कोरियामा अध्ययनरत नेपाली विद्यार्थी तथा महोत्सवका सञचालिका दृष्टी काफ्लेले बताइन् । यस्ता कार्यक्रममको आयोजनाले नेपालको चिनारी अन्तराष्ट्रिय क्षेत्रमा गराउँनुका साथै नेपालको पर्यटन उद्योगको प्रशस्त संभावनालाई कोरियन सोसाइटी सम्म प्रचार प्रसारको माध्यमबाट पुरआउँने यो एउटा राम्रो अवसर भएको नेपाल पर्यटन बोर्डका कोरिया प्रतिनिधी केपी सिटौलाले बताउनुभयो ।नेपाली सम्पर्क समितिका अध्यक्ष डेविट राईले कोरियामा बिभिन्न पेशामा आवद्ध १३ हजार भन्दा बढी नेपालीहरु रहेको बताउँदै कार्यक्रममा ब्यापक सहभागिताको बातावरण तयार गर्न दूतावासले कन्जुस्याई गरेको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो–’दूतावासको यो कार्य स्वागत योग्य छ ,

काभ्रेको जनागालमा भीषण आगलागी

2011-07-10T22:38:00.000-07:00

२७ असार, काठमाडौ, काभ्रेको जनागालमा सोमबार बिहान भीषण आगलागी भएको छ । प्रहरीका अनुसार जनागालमा रहेको मायोज चाउचाउको कारखानामा आगलागी भएको हो । बिहान साढे ९ देखि सुरु भएको आगलागी प्रहरी, स्थानीय र कारखानाका मजदुर आगो निभाउने प्रयासमा जुटेपनि आगलागी नियन्त्रणमा आएको छैन । आगलागी नियन्त्रणमा लागि ललितपुर, भक्तपुरका बारुणयन्त्रको सहायता लिइएको छ । काठमाडौँबाट समेत बारुणयन्त्र त्यता पठाइएको छ । आगलागीबारे थप विवरण आउन बाँकी छ ।

सरकारले फेरी डिजेल र मट्टितेल मा ५ रुपयाका दरले मुल्य बृदी

2011-07-10T00:28:00.000-07:00

कठमानडौ , 26 निगमका प्रवक्ता मुकुन्द ढुंगेलले डिझेल र मट्टितेलमा गरिएको मुल्यबृद्धि पछि निगमको घाटा ७४ करोड रुपैयाँमा झर्ने अनुमान गरिएको छ । मुल्यबृद्धि नगर्दा घाटा एक अरव रुपैया भन्दा बढि थियो । नेपाल आयल निगमले डिजेल र मट्टितेलमा ५/५ रुपैया मुल्य बढाएको छ । शनिबार बसेको संचालक समितिको बैठकले मुल्य बढाउने निर्णय गरेको हो । बढेको मुल्य आइतवारदेखि नै लागु हुनेछ । अव डिजेल र मट्टितेलको मुल्य ७३ रुपैयाँ ५० पैसा पुगेको छ । यसअघि निगमले पेट्रोलको मुल्य बृद्धि गरेको थियो ।

माओवादीमा प्रेम, विवाह र यौन

2011-07-07T02:51:00.000-07:00

शान्ति प्रक्रियामा आउनु दुई वर्षअघिसम्म विमला घले माओवादीको भगिनी संगठन क्रान्तिकारी महिला संगठनकी रसुवा, नुवाकोट र सिन्धुपाल्चोक क्षेत्र हेर्ने सचिव थिइन्। उनी माओवादी सहिदकी पत्नी हुन्। विमलाकै शब्दमा, उनका जीवनसाथीलाई तत्कालीन शाही नेपाली सेनाद्वारा 'कायरतापूर्वक' हत्या गरयिो। २०६० को अन्त्यतिर पार्टीकै सहमतिमा जनवादी विवाह गरेकी उनले चार महिना नबित्दै पति गुमाइन्। "नेपाली क्रान्ति यो स्थितिसम्म आइपुग्न १० हजार नेपाली छोराछोरीले आफ्नो बलिदान दिइसकेका छन्," २६ साउन ०६१ को माओवादी मुखपत्रजनादेशमा विमलाले भनेकी छन्, "हाम्रो गौरवशाली पार्टीले निकट भविष्यमा प्रत्याक्रमण गर्ने तयारी गर्दै छ, त्यसैले सम्पूर्ण सहिद परिवारले शोक र पीडालाई आक्रोशमा बदली हत्याको बदला रणभूमिबाट लिनुपर्छ।"

विमलाको कथा/वर्णन उनको व्यक्तिगत सम्झना मात्र होइन। त्यसभन्दा बढी माओवादी जनयुद्धको सन्दर्भमा हुर्केको स्वच्छ प्रेम, क्रोधपूर्ण दु:ख, 'महान् मृत्यु' वा सहादतको नमुना हो, जसले माओवादी विचारधारा तथा शैलीलाई दर्शाउँछ। विमलाको उक्त आक्रोशले माओवादीले परभिाषा गरेझैँ प्रेम, विवाह र यौनको मुद्दालाई संस्थागत गर्छ नै र आत्मबलिदानको राजनीतिलाई पनि इंगित गर्छ, जो माओवादी जनयुद्धमा प्रेरक शक्ति बन्दै आयो। नेपाल मामिलाकी जानिफकार फ्रान्सेली मानवशास्त्री मरयिा लेकम्टी टिलोइनले केही समयअघि नेपाली माओवादीको विकृतिलाई उजागर गरेकी थिइन्। माओवादी आन्दोलनको रोमाञ्चक पक्षसँगै त्यसका सुन्दरता तथा चुनौतीहरूलाई शीर्षस्थ नेतृत्वबाट बेवास्ता गरिएको उनको टिप्पणी थियो। मानवशास्त्रीहरूका अनुसार फिलिपिन्सको कम्युनिस्ट आन्दोलनले धक्का खानुको मुख्य कारण 'प्रेम र यौन' हो। फिलिपिनी आन्दोलनलाई दृष्टिगत गर्दै संस्ाारका विद्रोहरत कम्युनिस्ट पार्टीले प्रेम र यौनका विषयमा कडा नीति अवलम्बन गरे। नजिकैको उदाहरण लिऊँ, भारतका नक्सलवादीहरू सकभर विवाह गर्दैनन् र गरहिाले पनि बच्चा जन्माउँदैनन्। भारतका नक्सलवादी पुरुष लडाकूहरूले 'भ्यासेक्टोमी' (बन्ध्याकरण)सम्म बेहोर्नुपरेको देखिन्छ। झट्ट सुन्दा ज्यादै असामान्य लाग्ने नक्सलवादीका यी व्यवहार नेपाली माओवादीसँग बिलकुलै मेल खाँदैन।प्रेम, विवाह र यौनका विषयमा नेपाली माओवादीको अनुभव अरूभन्दा पृथक् छ। नेपालका माओवादीहरू महिला भर्ती गर्दा पेरुको साइनिङ् पाथले जस्तो युवा उत्सव मनाउने ढंगमा गएनन्। न त यहाँ विवाहमै बन्देज लगाइयो। सात महिनासम्मकी गर्भवती महिलाले आक्रमणमा भाग लिएको र बच्चा जन्माएको दुई महिनामै फेरीपार्टीको नियमित काममा फर्किएका जस्ता उदाहरणहरू माओवादी आन्दोलनमा प्रशस्त छन्। महिलालाई कुखुरा काट्नसमेत सामाजिक प्रतिबन्ध लगाइने नेपालजस्तो पितृसत्तात्मक मुलुकमा हजारौँ महिलाहरू कसरी लडाकू बन्न तयार भए ? त्यही जिज्ञासा मेट्न यस पंक्तिकारले करबि आठ महिनाअघि पश्चिम नेपालमा रहेका माओवादी लडाकूका दुई डिभिजन -सुर्खेत र कैलाली)को स्थलगत निरीक्षण गरेको थियो। दक्षिण एसियाली मुलुक श्रीलंका, नेपाल र भारतमा रहेका महिला लडाकूहरूबीच विस्तृत तुलनात्मक अध्ययनको एउटा अंश थियो, सुर्खेत-कैलाली भ्रमण। जसको उद्देश्य थियो, लडाकूबीचको प्रेम, यौनिकता र त्यसलाई उनीहरूले गरेको नियमनको अध्ययन।प्रेम र यौनका कुरा

तत्कालीन शाही नेपाली सेनाले मृत माओवादी लडाकूहरूका गोजीबाट थुप्रै संख्यामा परिवार नियोजनका अस्थायी साधन -कन्डमहरू) भेटिएको दाबी गथ्र्याे, जसले लडाकूमा यौन स्वतन्त्रता रहेको देखाउँथ्यो। रोचक त के भने श्रीलंकाको सरकारी सेनाले पनि तमिल विद्रोहीविरुद्ध यस्तै आरोप लगाउने गथ्र्याे। तर, माओवादीले भने उक्त आरोपलाई आधारहीन भन्दै खण्डन गर्दै आएको छ। "त्यो बेकारको दुष्प्रचार मात्रै थियो, हाम्रो युद्ध रणनीति होसियारीसाथ तयार गरिन्थियो," छैटौँ डिभिजन कमान्डर महेन्द्रबहादुर शाही भन्छन्, "जब परििस्थति काबुबाहिर जान्थ्यो, हामी सबै हतियार र शवसँगै लिएर पछि हट्थ्यौँ।" केही लडाकूले भने अनौपचारकि कुराकानीका दौरान उनीहरूले द्वन्द्वकालमा पानी ओसार्न र राइफललाई सुरक्षित राख्ने साधनका रूपमा कन्डम बोक्ने गरेको स्वीकारे।

अधिकांश युवा र अविवाहित हुने सैन्य संगठनमा प्रेम, विवाह र यौनको मुद्दालाई सही तरकिाले समाधान गर्न सकिएन भने विकृति उत्पन्न हुनसक्ने खतरातिर माओवादी नेतृत्व सचेत थियो र अहिले पनि छ। एकातिर नेपाली माओवादीहरू प्राकृतिक तवरमा हुने प्रेम, विवाह अनि यौनमाथि बन्देज नलगाइएको देखाउन चाहन्छन्। अर्कोतिर, उनीहरू अलेक्जेन्ड्रा कोलोन्टाइको गिलासको पानीको सिद्धान्त मान्न तयार छैनन्, जसले यौन सम्बन्ध एक गिलास पानी पिउनुसरह सामान्य हुनुपर्छ भन्छ। "हो, विपरीतलिंगीबीच आकर्षण हुनु प्राकृतिक कुरा हो। सहकार्य र सहचर्यमा प्रेम बढ्छ," संविधानसभा सदस्य तथा माओवादीकी तत्कालीन बि्रगेड कमिसार अमृता थापा मगर 'सन्ध्या'ले सन् २००४ मा जनादेशमा लेखेकी छन्, "तर, सैन्य संगठनमा प्रेम, विवाह र यौनको कुरालाई सजिलै हल गर्न सकिँदैन, अलिकति तलमाथि भएमा संगठनभित्र नै विकृति र विसंगति फैलिने डर उत्तिकै हुन्छ।" माओवादी महिला नेतृ बलावती शर्माले पनि त्यही नै बेला जनादेशमार्फत चेतावनी दिएकी थिइन्, "यो समस्यालाई समाधान गर्ने कदम चालेनौँ भने हामी आन्तरकि अन्तरद्वन्द्वमा फस्नेछौँ।"

बन्द राजनीतिक संगठन र उसको फौजी संरचनाभित्र खुलमखुला प्रेम, यौन र विवाहलाई मान्यता दिँदा लडाकूहरूको प्राथमिकता परविर्तन हुनसक्छ भनेर बुझेको थियो माओवादी नेतृत्वले। यसै पनि म्ाहिला लडाकूहरूको क्षमता र योगदानसँगै निरन्तरतामा व्यवधान हुने गरेकै छ। प्राय: सैन्य गतिविधिमा महिलाको सहभागिता छोटो अवधिका लागि हुन्छ। किनभने, विवाह र आमा बनेपछि उनीहरूको निरन्तरता टुट्छ र प्राथमिकता नै परविर्तित हुन्छ। यसका अतिरक्त महिलाहरूले संगठनात्मक चुनौती पनि झेल्नुपर्छ। माओवादी सेनाको उच्च नेतृत्वमा महिलालाई अवसर दिने विषयमा पार्टी नेतृत्व मौन रहने गरेको थियो। जसलाई महिला लडाकूहरू सामन्ती सत्ताको भूत मान्थे। यसमा केही हदसम्म महिलाका पनि कमजोरीहरू -प्राकृतिकसहित) नभएका होइनन्। जस्तै: सीमित राजनीतिक शिक्षा/चेतना, आत्मविश्वासको कमी तथा प्रेम, यौन र गर्भको सम्भाव्यता। अर्थात्, महिला नेतृत्वको विकास हुन नसक्नुको मूल व्यवधान उनीहरू कम उमेरमै प्रेममा पर्नु पनि हो। त्यसपछि विवाह अनि असुरक्षित यौन सम्बन्धका कारण गर्भधारणसमेत हुन पुग्छ। र, केही वर्षका लागि सैन्य दल छाड्नुपर्ने हुन्छ। शारीरकि रूपमा कमजोर भएपछि महिला लडाकूले सैन्य दल छोडेर गैरसैनिक संगठनमा जानुपर्ने अवस्था पनि आउँछ।

माओवादी पार्टीले आफ्नो सेनामा रहेका महिलाहरूको यस्तो समस्या देखेपछि त्यसलाई समाधान गर्ने नीति तयार मात्रै गरेन, लागू गर्न पनि बाध्य भयो, जसलाई आमवैज्ञानिक विधि भनिएको छ -हेर्नूस्, बक्स पृष्ठ २९ मा)। यो माओवादी सेनाको आकारलाई जोगाइराख्ने विषयसँग पनि सम्बन्धित छ। सातौँ डिभिजनका कार्यवाहक कमान्डर वीरेन्द्र बुढा 'जीवन' भन्छन्, "बच्चा जन्माउँदै गयो भने त्यसले राजनीतिक जीवन प्रभावित हुन्छ, सैन्य जीवनमा असर पर्छ। त्यसैले उनीहरूबीच पाँचदेखि सात वर्षको अन्तरालमा बच्चा पाउने आपसी सहमति हुनुपर्छ ताकि राजनीतिक जीवनमा असर नपरोस्।" उनका अनुसार माओवादी सेनामा पहिलो पत्नीसँग सम्बन्धविच्छेद भएपछि मात्र दोस्रो विवाहका लागि स्वीकृति दिइन्छ। अन्यथा दुवै सजायका भागीदार हुन्छन्। यस्तो सजाय उनीहरूको हैसियत अनुसार हुन्छ, जसमा श्रेणी घटुवादेखि निष्कासनसमेत हुनसक्छ। यसअघि माओवादी उच्च तहका नेताहरूसमेत यौन दुव्र्यवहारमा दोषी भेटिँदा कारबाहीमा परेका छन्। जस्तो: माओवादी जनयुद्ध सुरु भएको दुई वर्षमै हाल पार्टी महासचिव रहेका रामबहादुर थापा 'बादल' र पोलिटब्युरो सदस्य पम्फा भुसालले नै त्यस्तो सजाय भोगे। उनीहरूलाई पहिले अस्थायी निलम्बन गरयिो भने पछि दुर्गम क्षेत्रमा खटाइएको थियो। तर, त्यसलाई एकथरीले राजनीतिक प्रतिशोधको सिकार बनाएको घटनाका रूपमा पनि लिएका छन्। जेहोस्, माओवादीभित्र यस्ता कारबाहीका घटना धेरै छन्, जसले लडाकूहरूको यौन तथा प्रेम जीवनलाई नियमन/नियन्त्रित गर्न थप सहयोग पुगेको छ।माओवादी सेनामा महिला भर्तीले पुरुष र महिलाबीचको परम्परागत अर्थात् सामन्ती सम्बन्धलाई हटाई वैज्ञानिक स्वस्थ सम्बन्ध स्थापित गरेको दाबी महिला नेतृ हिसिला यमीको छ। भन्छिन्, "सेनामा महिला भर्ती गरेपछि पुरानो धार्मिक परम्परा, राष्ट्रियता, भूगोल मात्र नभई क्षेत्रीय विभेद पनि अन्त भयो। परिणामस्वरूप लडाकूहरूबीचमा सैद्धान्तिक प्रतिबद्धतामा आधारति प्रेम विवाह सम्भव भयो।" उनी प्रेमसम्बन्धले महिला लडाकूहरूमा शिक्षा र राजनीतिक चेतना अभिवृद्धि गर्न टेवा पुर्‍याएको विश्लेषण पनि गर्छिन्। उक्त सन्दर्भलाई प्रस्ट्याउँदै यमी भन्छिन्, "जनसेनामा भर्ती भएका महिला लडाकूहरू टाढाटाढा दुर्गम गाउँहरूबाट आएका थिए, जसको कुनै शैक्षिक पृष्ठभूमि थिएन। तर पनि उनीहरूले छिट्टै पढ्न, लेख्न सिके। किनभने, उनीहरू आफ्ना पे्रमीहरूलाई प्रेमपत्र पठाउन चाहन्थे।"

माओवादीको यो कदम परम्परागत 'बुर्जुवा पारविारकि संरचना'लाई समाप्त पार्ने अभियानसँग पनि जोडिएको थियो। त्यसैका लागि सामूहिक बसोबासको सुरुवात पनि गरयिो। विवाहित महिला लडाकूहरूलाई आफ्ना बालबच्चालाई हेरचाहका लागि त्यही सामूहिक बसोबास स्थलमा छोडी युद्धमा र्फकन प्रोत्साहित गरिन्थियो। तर, यस्तो समाज निर्माणको कार्यक्रम कार्यान्वयनमा ल्याउन खोजिए पनि त्यसले निरन्तरता पाउन सकेन। अहिलेसम्म पनि माओवादी सेनामा यसरी बालबच्चा र अभिभावकलाई छुट्टै राख्ने नीति लागू छ। लडाकू बाबुआमाले आफ्नो शिशुसँग छ महिनादेखि तीन वर्षसँगै बिताउन सक्छन्। त्यसपछि शिशुको शिक्षाका लागि आफन्तकहाँ पठाउनुपर्छ। माओवादी नेतृ यमी यस नीतिले जनमुक्ति सेना बाल स्याहार केन्द्रमा परिणत नभई व्यावसायीकरण भएको बताउँछिन्। तर, यो नीति पूर्णत: लागू भने हुनसकेको छैन। र, अहिले पनि चारदेखि छ वर्षका शिशुहरू लडाकू आमाहरूसँगै सैन्य शिविरमा हुर्किरहेका छन्।

यस अनुसन्धाताको सर्वेक्षण अनुसार द्वन्द्वका अन्तिम समययता विवाहित र अविवाहित महिला लडाकूहरूबीचको भिन्नता घटेको छ भने विवाहितमध्ये अधिकांश -सर्वेक्षणमा जवाफ दिने ४० प्रतिशत) महिला लडाकूले अहिलेसम्म बच्चा जन्माएका छैनन्। यो दक्षिण एसियामै अन्य देशका महिला लडाकूभन्दा फरक उदाहरण हो। यद्यपि, यो क्रान्तिप्रतिको अटुट प्रतिबद्धता, सशक्तीकरणको संचेतना हो वा शान्ति प्रक्रियाको अनिश्चयकालमा लिइएको अस्थायी सावधानी मात्र हो भन्ने खुट्याउन गाह्रो छ।

अन्तरजातीय विवाह

माओवादी नेतृत्वले नीतिगत रूपमा पार्टी पंक्तिकै सहयोद्धासँग प्रेमविवाह, त्यसमा पनि अन्तरजातीय विवाह गर्नमा प्रोत्साहित गर्दै आएको छ। केही महिला लडाकूहरू यस नीतिलाई माओवादी आन्दोलनको एक प्रमुख उपलब्धि नै ठान्छन्। जसको प्रत्यक्ष उदाहरण हुन्, रुकुमकी कमला रोक्का 'क्रान्ति'। माओवादीका तर्फबाट संविधानसभा सदस्य एवं पूर्वबि्रगेड कमिसारसमेत रहेकी कमलाको ११ वर्षमै विवाह भएको थियो। तर, १७ वर्ष पुगेपछि उनले मगर परम्परा अनुसार भएको आफ्नो बालविवाह तोड्न परिवारलाई दबाब मात्र दिइनन्, केटा पक्षबाट माइती पक्षले लगानी गरेको दोब्बर रकम क्षतिपूर्ति पनि तिर्न लगाइन्।

अन्तरजातीय प्रेमविवाहलाई प्रोत्साहित गर्ने माओवादी नीतिको परिणाम मिश्रति रह्यो। केही जनजाति समुदायका नेताहरूको विरोधको सामनासमेत गर्नुपर्‍यो पार्टीले। पोलिटब्युरो सदस्य गोपाल किराँतीले द्वन्द्वकालमै एउटा लेख लेखेर 'अन्तरजातीय विवाहलाई प्रोत्साहित गर्ने कुरा दलित र जनजाति सिध्याउने षड्यन्त्र हो' भनेका थिए। यसरी आदिवासी, मधेसी र बाहुन-क्षेत्रीबीच अन्तरजातीय विवाहबाट जनजाति समुदायको पहिचान संकटमा पर्ने तर्क किराँतीको थियो।

अन्तरजातीय विवाहलाई आफन्त, समाजले पनि अस्वीकार गरेको तीतो अनुभव माओवादीहरूको छ। जतिले प्रेमविवाह गरे, अधिकांशले आफ्नै जातिसँग गरे। किनभने, उनीहरूमा आफन्त, गाउँसमाजबाट अस्वीकृत हुनसक्ने डर थियो। जस्तो : पूर्वतिरका राई थरका एक युवकले दलित समुदायकी युवतीलाई विवाह गरेर घरमा परचिय गराउन लगे। तर, परिवारले अस्वीकार गरी घरभित्रै छिर्न दिएनन् र युवती त्यहाँबाट भागिन्। उनी कहाँ गइन् भन्ने खबर धेरै समयसम्म थाहा भएन। पछि मात्र उनी विदेश गएको पत्ता लाग्यो।

केही लडाकूहरू भने आफ्नोभन्दा अर्को जातिसँग विवाह गर्न अनिच्छुक देखिन्छन्। ठीकविपरीत पार्टी नेताहरूले नै आफ्ना केही सदस्यहरूलाई अन्तरजातीय विवाह गर्न दबाब दिएको पनि देखिन्छ। तर, यो पार्टीको आधिकारकि नीति वा आदर्शबाट प्रेरति हो वा दबाबमा गरिएको हो भन्ने यकिन गर्न गाह्रो छ। यहाँनिर हिसिला यमीले भनेको प्रसंग महत्त्वपूर्ण छ। भन्छिन्, "युवाबीच ऐक्यबद्धता हुन्छ। तीमध्ये यदि एउटाले कुनै युवतीलाई मन परायो भने समूहका सबै युवाले त्यसमा उसलाई सहयोग गर्छन्। कहिलेकाहीँ युवती कुनै निश्चित युवकसँग विवाहका लागि अनिच्छुक पनि हुनसक्छन्। तर, परबिन्दमा फस्न पुग्छिन्।"

सर्वसत्तावादी सोच

माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्ड' द्वन्द्वकालमा आफ्ना कार्यकर्ताहरूलाई सांसारकि चाहनाहरूको त्याग गर्न पटकपटक आह्वान गर्थे। भन्थे, "आफ्नो टाउकोमा आफैँ आगो झोँस।" यो हिन्दु र बौद्ध धर्मको वैराग्य परम्पराको प्रतिध्वनि लाग्छ। साथै, माओवादी लेखकहरू पनि आफ्ना सहकर्मीहरूलाई पार्टीको नीतिनियम अनुरूप आफ्नो दिलदिमाग स्वच्छ राख्न बारम्बार प्रेरति गररिहन्छन्। बलावती शर्माले सन् २००४ मा जनादेशमा भनेकी थिइन्, "जनयुद्ध शत्रुसँग लड्ने युद्धकलासँग मात्र सम्बन्धित छैन, यो त आफूलाई भित्रैबाट शुद्ध गर्ने प्रक्रिया हो। हामीले यस्तो सिद्धान्तलाई आत्मसात् गर्नुपर्छ, आत्मसंघर्ष गर्दै आफूलाई माझ्दै अगाडि बढ्नुपर्छ।"

माओवादी नेतृत्वको प्रेम, यौन र विवाहसम्बन्धी नीति लडाकूहरूलाई परचिालित र नियन्त्रित गर्न केन्दि्रत थियो। झट्ट हेर्दा स्वतन्त्रता दिएजस्तो देखिने तर कार्यान्वयनका क्रममा स्वतन्त्रतामाथि अंकुश लगाउने खालको यस्तो नीतिले माओवादीको सर्वसत्तावादी प्रवृत्तिलाई छर्लंग पार्छ। अमेरिकि समाजशास्त्री लिवाइ कोसरको परभिाषामा सर्वसत्तावादी संगठन ती हुन्, जसले आफ्ना सदस्यहरूमा आफ्नो सम्पूर्ण पकडको दाबा गर्छन्।

माओवादीले प्रेम र विवाहलाई मौलिक अधिकार भने पनि त्यसमा नियन्त्रण कायम गरेको छ, बर्जुवा परिवारको अन्त्य र क्रान्ति तथा पार्टीको हितका लागि भन्दै। विवाह, सुरक्षित यौन व्यवहार, श्रीमान्-श्रीमती अनि बालबच्चालाई छुट्टै राख्ने नैतिक नियमहरू लागू गरेर माओवादी पार्टीले आफ्नो सेनाका लडाकूहरूको आस्था, समर्पण र सेवालाई अटुट रूपमा जोगाउन प्रयत्न गरेको देखिन्छ। श्रीलंकामा पनि तत्कालीन विद्रोही तमिल संगठन एलटीटीई -लिट्टे)ले आफ्ना लडाकूहरूलाई विवाह गर्न रोक लगाएको थियो। तर, त्यसका मुखिया बेलुपिल्लाई प्रभाकरण नै प्रेममा परेपछि चाँडो विवाह नगर्न र विवाहपछि बच्चालाई संगठनको जिम्मा छोडी बालस्याहार केन्द्रमा राख्न प्रोत्साहित गरिएको थियो। विद्रोही अभियानमा यस्तो सर्वसत्तावादी व्यवहार स्वाभाविक मानिन्छ।

नेपालका माओवादीले लडाकूहरूमाथिको नियन्त्रणबाट नयाँ समाज पुन:संरचनाको नमुना पनि प्रस्तुत गर्न खोजेका छन्। माओवादीले पहिलेको राजतान्त्रिक स्वभावलाई तोड्नेभन्दा निरन्तरता दिएको छ। माओवादीले सारमा पृथ्वीनारायण शाहले अपनाएको समाज र कानुनी पुन:संरचनाको शैली अनुसरण गरेको छ। विजयी गोर्खालीहरूले समाजलाई नियन्त्रण गर्न सुरुदेखिकै संरचनामा परविर्तत गरे, सडकदेखि शयन कक्षसम्म। अर्थात् माओवादीले पनि विजेता राजाहरूले जस्तो आफ्नै किसिमको समाज निर्माण गर्न खोजेको देखिन्छ।

एकातिर माओवादी नेतृत्वले विवाह, सुरक्षित यौन व्यवहार, श्रीमान्-श्रीमती अनि बच्चालाई छुट्टै राख्ने नैतिक नियमहरू लागू गरेर आफ्ना सेनाका लडाकूहरूको आस्था र सेवालाई अटुट रूपमा जोगाउन प्रयत्न गरेको छ भने अर्कोतिर लडाकूहरूमाथिको नियन्त्रणबाट नयाँ समाज पुन:संरचनाको नमुना पनि प्रस्तुत गर्न खोजिएको छ। माओवादी लडाकू तथा कार्यकर्ताहरू परम्परागत सामन्ती समाजबाट नै आएका हुनाले पनि उनीहरूको निरन्तरताको प्रतिबद्धता खोजिएको हो। सर्वसत्तावादी संस्थाका गतिविधिमा यदि उसका लडाकू महिलाहरू सहभागी भएका छन् भने त्यो कडा अनुशासनका कारण भयो। जसले उनीहरूको सापेक्ष सशक्तीकरण सम्भव गरायो।

यहाँनिर माओवादीकी पूर्वलडाकू तारा राईको पुस्तक छापामार युवतीको डायरीका केही प्रसंग सान्दर्भिक हुन्छन्। १५ वर्षको उमेरमा ०६१ सालमा माओवादीमा प्रवेश गरेकी थिइन् उनी। माओवादी बनेको तीन महिनामै तत्कालीन शाही नेपाली सेनाले पक्रेर दुई वर्ष जेल हाल्यो। ०६३ सालमा जेलबाट छुटेपछि माओवादीको सांस्कृतिक संगठनमा सक्रिय हुन थालिन्। उनी नेपाल टेलिकममा कार्यरत एक पुरुषको प्रेममा परेपछि मात्र माओवादी आन्दोलन र उनको सम्बन्ध समाप्त भयो। उनले पुस्तकमा आफूले काम गरेको माओवादी पार्टीको खोटबारे उल्लेख गरेकी त छन् नै, जीवनको एउटा मोडमा पुगेर उनले विगतमा लडेको नेपाली सेनाको प्रशंसासमेत गरेकी छन्।

तारा राई आफ्नो पुस्तकलाई बिट मार्दै लेख्छिन्, "०६३ जेठ १८ गते मैले जीवनको ज्योति भेट्टाएँ, भनौँ नेपाल टेलिकममा काम विशेषले म र साथी सुषमा पुग्दा साथी अमरसँग भेट भयो। अमरको साथ र सहयोगले नयाँ अध्याय सुरु भयो जीवनको। अमरको विशेष आग्रहमा म घर र्फकें तर समाजमा बस्न अप्ठ्यारो, तैपनि बाँच्नु थियो। लाग्छ, मलाई माओवादी नभने पनि हुन्थ्यो। कसैले भन्छन्, माओवादीले देश बिगार्‍यो। अरूले त घर बनाए, पैसा कमाए, तैँलेचाहिँ के कमाइस् तारा ? कोही प्रश्न गर्छन्। अरूले जे कमाए पनि मैले दु:ख कमाएकी छु, म जवाफ दिन्छु। आज पनि म रोइदिन्छु। तर, रूँदा अमर भन्नुहुन्छ, तिमी त्यहाँ रोयौ भने मलाई दुख्छ। अब तिमी नयाँ जीवन सुरु गर। अमरले नै हाँस्न र बाँच्न सिकाउनुभयो, बाटो पहिल्याइदिनुभयो।"

अन्तत: तारा राईले युद्धभन्दा प्रेमलाई नै चुनिन्, जसले सहरका मध्यमवर्गीय पाठकहरूको मन जितेर उनको पुस्तकलाई सफल बनायो। पुस्तकको पाँच संस्करण प्रकाशित भइसकेको छ। पूर्वछापामारले माउ पार्टीको दोष देख्नु, नेपाली सेनाको प्रशंसा गर्नु आफैँमा विवादित होला। तर, उग्रताको त्याग उनका साथीहरूका लागि सामान्य छैन। किनभने, धेरैजसो माओवादी यौन र पारविारकि मामिलासम्बन्धी कठोर नियम पालना गर्छन्।

माथिको वर्णनले एउटा सैन्य संगठनमा प्रेम सम्बन्ध बन्धनकारी शक्ति हुन्छ भने समूहको एकतामा बाधक पनि हुन्छ भन्ने औँल्याउँछ। तारा राईजस्ता लडाकूका हकमा प्रेम कठोरतालाई नम्रतामा बदल्ने र सामाजिक मूलप्रवाहमा पुन:सम्मिलन गराउने कारक बन्नसक्छ। ध

-फ्रान्सको सरकारी अनसुन्धान संस्था सीएनआरएसका दक्षिण एसिया प्रमुख एवं आम्र्स मिलिसिया इन् साउथ एसियाका लेखक तथा सम्पादक गेयरको अनुसन्धानमा आधारति)

मोर्चामा महिला फौज

महिलाको सैनिकीकरण गर्नुलाई माओवादीले सैन्य नारीवादका रूपमा व्याख्या गरेको छ। यसले नेपालका माओवादी दक्षिण एसियाका अन्य आन्दोलनकारीभन्दा पृथक् छन् भन्ने बनाएको छ। यद्यपि, सुरुवाती दिनमा बन्दुकको माध्यमबाट महिला मुक्तिको कुरा माओवादी वृत्तमा विवादित थियो। ०५२ म्ाा 'जनयुद्ध' थाल्दा माओवादीको एउटा घोषित लक्ष्य नेपाली समाजलाई वर्गीय तथा लैँगिक दमनबाट मुक्त गराउने थियो। माओवादीका प्रभावशाली नेता बाबुराम भट्टराई साँचो सर्वहारा क्रान्तिकारीहरूले वर्गीयसँगै लैँगिक प्रश्नको पनि समाधान गर्ने प्रयत्न गर्नुपर्ने मत राख्थे।

जनयुद्ध सुरु गर्नुभन्दा एक वर्षपहिल्यै ९ देखि ११ जनाको प्रत्येक लडाकू दस्तामा कम्तीमा दुई जना महिला भर्ती गर्ने नीति माओवादीले बनाएको थियो। नेपालका केही भागमा महिला लडाकू दस्ताहरू पनि बनाइएका थिए। तर, ती नियमभन्दा अपवाद रहेको दाबी महिला नेतृ हिसिला यमीको थियो। त्यसको चार वर्षपछि माओवादी सेनामा महिला लडाकूको छुट्टै सैन्य दल तथा विभाग हुनुपर्ने कुरा उठ्यो, जुन सन् २००१ मा आएर मात्र लागू भयो। जनयुद्धका अन्तिम दिनहरूमा यस खाले विभाजन हटाइयो। जनयुद्धमा बृहत् संख्यामा महिला सहभागिता गराइँदा उनीहरूका विभिन्न साहसिक कथाहरू प्रचारमा ल्याइन थालियो। जस्तो कि, कालीकोटको कोटवाडामा ०५४ सालमा महिलाले प्रहरीको हतियार खोसिन्, गोरखाको 'जेल ब्रेक' महिलाले गरेकी थिइन् आदि।

सैन्य नारीवादले सामन्ती सोचलाई मात्र इंगित नगरी बरु माओवादी अभियानमा विद्यमान लैँगिक विभेदमाथि समेत लक्षित गर्छ। क्रान्तिकारी कार्यमा लैँगिक विभाजनको विवाद र युद्ध मैदानमा अन्यत्रभन्दा बढी थियो। माओवादी सभासद् कमला रोक्काका अनुसार पार्टी नेतृत्वले महिलालाई युद्ध गर्ने अधिकार दिएको भए पनि व्यवहारमा चाहिँ त्यस अधिकारको अभ्यास गर्न संघर्ष गर्नुपरेको थियो। जस्तो, महिला लडाकूलाई अग्रपंक्तिमा पठाइँदैनथ्यो, जो एकदम लडाइँमा जान खोज्थे। सुरुताका पुरुषहरू महिला कमजोर हुन्छन्, त्यसैले अग्रपंक्तिमा रहनु हुँदैन भन्ने ठान्थे। सभासद् रोक्का भन्छिन्, "पक्कै शारीरकि बनावटका कारण महिलामाथि कम विश्वास गरिन्छ। किनभने, समाज नै यस्तै छ, पितृसत्तात्मक। माओवादीहरू यही समाजबाट आएका हुन्। यस्तो सामन्ती चरत्रि त्याग्न सजिलो छैन। यस्ता केही अविश्वास छन्, जसलाई अस्वीकार गर्न सकिन्न। यो त संघर्षको अंश थियो।"

लडाकूको सामाजिक पृष्ठभूमि

अध्ययन अनुसार माओवादीमा करबि ३० प्रतिशत महिला लडाकू रहेका छन्। माओवादी आफैँले चाहिँ आफ्नो सेनामा ३० देखि ५० प्रतिशत महिला रहेको बताउँदै आएको छ। कहिलेकाहीँ त अचम्म लाग्ने गरी पुरुषभन्दा अधिक हुने गरेको पनि भनिन्छ। सन् २००३ मा माओवादी आफैँले आफ्नो सेनामा रहेका महिला लडाकूहरूको एक समाजशास्त्रीय अध्ययन गरेको थियो। लडाकूहरूले आश्चर्यजनक रूपमा निकै आलोचनात्मक उत्तर पनि दिएका थिए। यद्यपि, त्यसबेलाको असुरक्षित राजनीतिक परविेश अनुसार माओवादीले मुलुकभर वितरण गरिएका ५ सय ७४ सर्वेक्षण प्रश्नावली मात्रै संकलन गर्न सकिएको थियो। तर, त्यसमा सेती-महाकाली र भेरी-कर्णालीबाट समेटिएको थिएन। संयोग नै भनौँ, यस पंक्तिकारको सर्वेक्षणको सीमा माओवादीको सर्वेक्षणमा नसमेटिएका सेती-महाकाली र भेरी-कर्णाली क्षेत्रका महिला लडाकूबीच रह्यो।

आठ महिनाअघि महिला लडाकूको प्रारम्भिक समाजशास्त्रीय सर्वेक्षण गर्दा छैटौँ र सातौँ डिभिजनका महिला लडाकूहरूमा तीन चौथाइ १९ देखि २५ वर्षका र एक चौथाइ २६ देखि ३५ वर्षका पाइए। तिनमा अशिक्षितचाहिँ कोही थिएनन्। आधाजतिले कक्षा १० सम्म पढेका र केहीले १२ कक्षासम्म पूरा गरेका रहेछन्। आधाभन्दा बढी विवाहित छन्। विवाहितमध्ये एक चौथाइभन्दा बढी बच्चा भइसकेका छन्। जातीयताका प्रश्नमा बाहुन-क्षेत्रीको बाहुल्य रहेको पाइयो। त्यसपछि जनजाति र दलित समुदायका सदस्य छन्। र, ९० प्रतिशतभन्दा बढीको पारविारकि पृष्ठभूमि मध्यमवर्गीय परिवार देखियो। उनीहरूको परिवारको राजनीतिक पृष्ठभूमिमा भने तीन चौथाइभन्दा बढीका कम्युनिस्ट भेट्टयिो, जसमा आधाभन्दा बढी एमाले पृष्ठभूमिबाट आएका रहेछन्। हेर्नूस्, आठ वर्षअघि र पछिको तुलनात्मक सर्वेक्षण तथ्यांक :

जे छ, आमवैज्ञानिक नीतिमा

विवाहका लागि कम्तीमा १८ देखि २० वर्ष हुनुपर्छ ।

विवाहका लागि अन्तरजातीय प्रेमविवाह गर्न प्रोत्साहित गर्ने ।

विवाहको प्रस्ताव पार्टीले स्वीकृत गरेमा ती जोडीले एक वर्ष पर्खनुपर्छ । र, ३-१० जोडीसम्मको सैन्य पोसाकमा पार्टी र क्रान्तिप्रति निरन्तर समर्पित रहने प्रतीज्ञा गर्दै प्रगतिशील तरिकाले विवाह समारोह आयोजन गरिन्छ ।

विवाहित जोडीलाई पनि सुरक्षित यौन सम्बन्धको सुझाव दिइन्छ । ताकि, महिला लडाकूले चाँडो सैन्य संगठन छोड्नुपर्ने अवस्था नआओस् ।

विवाहित जोडीलाई बच्चा जन्माउन केही वर्षको अन्तराल राख्न प्रोत्साहित गरिन्छ ।

महिला लडाकूले बच्चा जन्माएपछि छ महिनादेखि तीन वर्ष आमासँग बिताउन पाउँछन् । त्यसपछि शिक्षाका लागि आफन्तकहाँ पठाउन सक्छ वा सामूहिक बसोबास स्थल -कम्युन)मा छोडेर सैन्य संगठनमा र्फकनुपर्छ ।

दोस्रो विवाहका लागि पहिलो पत्नीसँग सम्बन्धविच्छेद भएको हुनुपर्छ । अन्यथा दुवै कारबाहीको भागीदार हुन्छन् । यस्तो अपराधमा उनीहरूको सजाय श्रेणी/पद अनुसार घटुवादेखि निष्कासनसमेत हुनसक्छ ।

कुलीन लडाकूहरू

संयोग नै भनाँै, नेपाली माओवादी र श्रीलंकाको तमिल टाइगर्सको आन्दोलनमा महिला मुक्ति र नारीवादको वकालत गर्नेहरू कुलीन परिवारको पृष्ठभूमिबाट आएका थिए। र, उनीहरू शीर्षस्थ नेताहरूकै पत्नी थिए। नेपालमा माओवादीको युद्धकालका समानान्तर सरकारप्रमुख बाबुराम भट्टराईकी पत्नी हिसिला यमी त्यसबेला पार्टीको महिला मोर्चाकी अध्यक्ष थिइन्। ठीक त्यसैगरी श्रीलंकामा सन् २००६ तमिल टाइगर्स -लिट्टे)का तर्फबाट वार्ता टोली प्रमुख एन्टोन बलासिंघमकी अस्टे्रलियाई पत्नी एडिली बलासिंघम पनि लडाकू थिइन्। र, पछि महिला मोर्चाकी प्रमुख पनि भइन्। हिसिला हुन् या एडिली, दुवैले आ-आफ्ना संगठनका महिला लडाकूसम्बन्धी किताब लेखेका छन्। उनीहरूले आफू महिला हुनुको पहिचानलाई समाप्त पारेर महिलालाई सैन्य क्रियाकलापमा संलग्न हुन प्रेरति गरे। यसरी दुवैले नयाँ क्रान्तिकारी आदर्श महिलाको छवि बनाए।

एडिली बलासिंघम विदेशी मूलकी भए पनि पूर्णत: लडाकू भइन्। सन् १९७८ मा बलासिंघमले एडिलीसँग लन्डनमा विवाह गरेका थिए। पेसाले नर्स थिइन् एडिली, जो पछि गएर लिट्टेको महिला समूहमा शीर्ष तहमा काम गरनि्। हिसिलाको चाहिँ लडाइँको अनुभव छैन। र, उनले महिला लडाकूको तालिम पनि कहिल्यै लिइनन्। उनको जन्म काठमाडौँको एक प्रभावशाली नेवार परिवारमा भएको थियो। भारतको दिल्लीमा इन्जिनियरङि् पढ्दापढ्दै उनको बाबुराम भट्टराईसँग भेट भयो। त्यसैताका उनी नारीवादसँग पनि परििचत हुन पुगिन्।

हिसिला आफू नारीवादी बन्नुलाई त्यतिखेरका भारतीय नारीवादीहरूको संगतको परिणाम मान्छिन्। उनको नारीवाद उनको प्रतिबद्धताको अभिन्न अंग भएको छ। उनी लेखहरूमा आफूलाई कम्युनिस्ट नारीवादीका रूपमा प्रस्तुत गर्छिन्। नारीवादप्रतिको उनको झुकावमा नारीवादी नायिकाहरूको छाप पनि जोडिएको छ। जसमा रोजा लक्जेम्बर्ग, क्लिरा जेटकिन, अलेक्जेन्ड्रा कोलोन्टाइ, नाडिज्दा रुपस्कय, च्याङ् चिङ् र जेनी माक्र्स पर्छन्। उनी कम्युनिस्ट नेताहरूका पत्नीहरूको खुलेर प्रशंसा गर्छिन्।

माओवादी जनयुद्धले महिलालाई व्यावसायिक युद्धमा परिणत गरििदएको र घरेलु दासबाट क्रान्तिकारी योद्धामा रूपान्तरण गरेको तर्क माओवादी नेतृहरू गर्छन्। यो रूपान्तरण सारमा मात्र नभई रूपमा पनि भएको चार वर्षअघि नै हिसिलाले दाबी गरेकी थिइन्। भनेकी थिइन्, "मासिक श्रावमा मात्र रगत बगाउने महिलाहरू आज राजतन्त्रलाई फ्याँक्न रगत बगाउँदै छन्।"

परिवारको सामूहिक हत्या

2011-07-06T22:54:00.000-07:00

३ असार, गाइघाट, उदयपुरको डालागाउँ गाविस-५ मा गएराति एकै परिवारका चार जनाको सामूहिक हत्या भएको छ । प्रहरीका अनुसार स्थानीय खेरबाहुर मगर र उनकी श्रीमतीसहित चार जनाको एक समूहले हत्या गरेको हो । मतृकहरु सबैको परिचय खुलिनसकेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय उदयपुरले जनाएको छ ।
गएराति खाना खाएर सुत्न लागेका बेला ५-७ जनाको संख्यामा आएका हतियारधारीले मगर परिवारलाई एक एक गरी मारेको पीडितका छिमकीले बताएका छन् । घटना हुँदा घर बाहिर रहेका खेरबहादुरका एक छोरा र नातिनी तथा दुई छोरीको भने ज्यान बाँचेको छ । प्रहरीले घटनामा संलग्नको पहिचानका लागि छानविन सुरु गरिसकिएको जनाएको छ ।